Een aantal gedichten heeft een titel tussen [...]. Ofwel omdat het gedicht geen titel draagt ofwel als trefwoord.
Houd rekening met Griekse en Latijnse spelling. Bijvoorbeeld Actaeon en Aktaion/Aktaioon.
Gebruik Ctrl-F om de toegevoegde titels te doorzoeken. Bijvoorbeeld Midas: tweemaal als oorspronkelijke titel, eenmaal toegevoegd bij Verzoek om ezelsoren.

Mochten er onverhoopt rechten overtreden worden op/door/met deze site, stuur mij dan even een mailtje zodat de plooien recht kunnen worden gestreken.

Leo Nellissen

www.stilus.nl

Aanvullingen zijn welkom.

Met dank aan Dia de Boer, Feike Dietz, Eva De Hondt, Sjors van Hoof, Anton J.L. van Hooff, Hettie Marzak, Lucette Meijer-van Gorp, Janneke van der Meulen, Cock van Montfoort, Hans Overheul, Pieter Thijs.

En als aparte bestanden:

Analyse van Op een hond zijn kop stak (Hans Favery) door Paul Claes

Analyse van 4 gedichten over Icarus (Claus, Knibbe, Vestdijk en Vuylsteke) door Leo Nellissen

Bespreking van Phaedra (Hugo Claus) onder andere in relatie met Hippolytos (Euripides), Phaedra (Seneca) en Phèdre (Racine) door Leo Nellissen. Let wel: geen gedicht. Pdf van 1 Mb

titels   79 n. C. zomer in Herculaneum Aan de mast [Odysseus] Aan den Hermes van Praxiteles Aan de Scamander Aan een boom in het Vondelpark [Hector] Aan Lesbia Absyrtos Achaemenides Achilles Achilles Achilles met Xanthos Achteraan in de klas Actaeon Actaeon aan het water Adonis [Aeneas] Aeneas [2van4] A funny thing happened [Rome] Ai Dionysos! Aktaion Anadyomene Anadyomene Anchises Andromache Anemoon van de Libanon [Adonis] [Antigone, Creon, Sophocles] Aphrodite Apollo en Dionysos Arachne Arachne Arachne's werk Arcadia Archaïsche grafsteen Archeologisch Archeoloog [Archilochos] Archimedes Ares Ares en Aphrodite Argivische inscriptie [Argos] Ariadne op Naxos [Arminius, Varus, Teutenburgerwoud] Artemis Artemis Atalanta's nederlaag Atalanta Ate [ἄτη] [Herakles] Athene Athene zegt Odysseus waar hij is Atlas barend Attisch zwartfigurig Augias Augustinermuseum Baadster Bacchus en de matrozen Ballade van de honderd vrijers Baucis Bij het zien van vitrines vol terra sigillata Bij Plato's Phaedrus Blues ... Marcus Ulpius Heracles ... Brand van Rome Brief uit Pompeji Brueghels Ikarus Caligula Ceres Ceres en Landman Cerveteri - Villa Giulia Rome: het echtpaar [Charon] Circe's eiland [Circusvoorstelling] Cirkelkwadratuur [Hippocrates] Colosseum (Truus in Rome) Corintische Kore Daedalus Daedalus en Icarus, een boer Danaë en de gouden regen Danae Daphne Daphne Dafnis en Chloë De achterkant van Rome De appels der Hesperiden De as van Nero De bijen De beloofde zee [Odysseus] De boer [Icarus] De diefstal van Hermes De doos van Pandora De droom / de val [Icarus[ De Etrusken De furiën De geboorten van Hera De geboorte van Aphrodite De geboorte van Aphrodite De geboorte van Pallas Athene De Græcus De helm van Ikaros De herschepping [Orpheus] De intiemste zichtlijn [Odysseus] De intocht De keuze van Paris De komst van de muze Delphi Delphi Delphi De man [Oedipus] De man van Marathon Demeter Demeter Demeter's klacht De mist De muze De muze De nacht De nadagen van Icarus De nadagen van Prometheus De Odyssee De ontsnapping van Icarus De prepenelope De poel [Narcissus] De roof van Kerberos Dertig eeuwen [Patrocles] De sestertius van Faustina Junior De sociale werkplaats [Schikgodinnen] De steen van Sisyphos De stiefmoeder [Phaedra] De Tiber Deucalion en Pyrrha De val van Icarus De val van Icarus De visser [Icarus] De vondst in het wrak De waarheid over het paard [Troje] De zwaan [Leda] Diana Dido [3van4] Dido, c'est moi [1van4] Dido, na vertrek van Aeneas [4van4] Dionysos Dionysos en de Tyrrheensche zeeroovers Dionysus en de hippies Dionyzos [Doctor Wiekel] Domus Aurea (Rome) Dorp in Zuid-Holland [Icarus] Echo Een datum in tweeduizend [Odysseus] Een schim [Forum Romanum] Een zeebries [Odysseus] Elginmarble En [Rome] Endymion Endymion Endymion Endymion Epidauros Erechteion [Kariatide] Euclides Europa en de stier Eurydice Eurydice heeft spijt Exekias Fragmenten van een telegonie [Odysseus] Faun Ganymedes [Gedicht] Geen ploeg staat stil [Icarus] Georgica Geschiedenis Gezicht op de Tiber (Truus in Rome) Graf van Achilles Grand Tour (Rome als Ziekte) Groeten uit Griekenland Hanig [Socrates] Hebe Hecate Heenreis van de Argo Hekate Hephaistos Hera Herculaneum Herinnering Herinnering van Hippomenes Hermes Hermes Psychopompos Hermes van Praxiteles Hestia Het geval Icarus Het kneutje Het kind Herakles Het legendarische Troje Het lied der Sirenen Het meer [Lycische boeren] Het vat der Danaiden Het verleden van Silenos Hoe op een zondag Oedipus Octopus werd en wat er daarna gebeurde Homeros Homeros Homerus op Ithaka Hyakinthos Icarus Icarus Icarus Icarus Icarus [Icarus] [Icarus] Ikaries is de zee [Icarus] Ikaros Ikaros Ikaros' thuiskomst [Ikarus} Ino's klacht Io en de horzel Io Ja, Catullus, nog altijd hetzelfde liedje Katakomben Kirke en Odysseus Klassiek [Ave] Klassiek [Zeus, Danae, Io] Kleine ode aan een al heel lang dode keizer Klytaimnestra tot Zeus Klytemnestra's klacht Kouros Kouros van Anavysos Kouros van Milos Kylix van Exekias Lady Sappho Lakedaimonische discuswerper Laocoon Latijn Leda Leda Leda Leda en de zwaan Leda en de zwaan Le mythe de Sisyphe [Sisyphus] Leraar Licht (Rome als Ziekte) Litai [λιταὶ] Literatuurgeschiedenis Lof der Dichtkunst [Lotophagen en Cyclopen] Marcus Aurelius Marsua [Marsyas] Marsyas Medea Medea II Medusa Meetkunde [Archimedes] Metamorphose Met Catullus op de hei Midas Midas Morgengebed Mukene Muntstuk met uil Museum in Olympia Mussen [Caligula] Narcis Narcissus Narcissus Narcissus Narcissus Narcissus Narcissus Narcissus 'Narcissus leunend op een voet van marmer' Narkissos Narkissos Nausicaa Nausikaä Nehalennia Nero [Nero] Niet omzien, Orpheus Nikè Niobe's klacht No second Troy [Troje] Odyssee Odyssee Odyssee Odysseus Odysseus Odysseus Odysseus Odysseus Odysseus 1 [1van3] Odysseus 2 [2van3] Odysseus 3 [3van3] Odysseus doezelt Odysseus in de onderwereld Odysseus tot Penelope Oedipus Oedipus Oedipus en Antigone Oidipoes Ongelukkige Catullus Opbranding van Phaëton Op de wijze van Catullus Op een muis Op een mier Op een mensaap Op een glimworm Op een os Op een eend Orfeus Orfeus [Orfeus] Orpheus Orpheus Orpheus [Orpheus] Orpheus bij de Kikonen en elders Orpheus descending [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] Orpheus en Eurydice Orpheus in de Efteling Orpheus nu Orphisch Orphuis Οὐτιδᾶνὸς Οὖτις [Cycloop] Overal borsten [Lesbia] Ovidius Paar [Apollo en Daphne] Paestum Paestum Palatijn (Truus in Rome) Pallas Athena Pan aan de Ladon [Syrinx] Παρά θῖνα θαλάσσης [langs het strand van de zee] Parthenon Pegasus Penelope Penelope Penelope's eisprong Penelope's slotsom Penelope tot Odysseus Pentheus Persephone Phaedra Phaëton Phaëton Philemon en Baucis Philemon en Baucis Pindarus Pink Narcissus [Plato] [Plato] Pompeji [Pompeji] Poseidon Potspel met Liploze Prometheus Prometheus Prometheus Proteus Psyche Pygmalion Pygmalion Pygmaliose Pygmalion [Pygmalion] Pyramis en Thisbe Pyramis en Thisbe Pyramis en Thisbe Sappho Sappho [Sappho] [Sappho] Scylla Scylla en Charybdis Semele's dood Sint Pietersplein (Rome als Ziekte) Sisyphus Slechte knechten [Menenius Agrippa, maag en ledematen] Socrates' doodsoratie Schaduw van de Argo Spelende Artemis [Actaeon] Spreken over Paris Sterrenkaart [Andromeda] Syrinx en het riet Tacitus op 't Noordzeestrand Tantalos Tantalus Thebe 't Heerlijk heitje [Theokritos] Theseus Thracisch I [Orpheus] Thracische jongensdans Tiresias in de onderwereld Toeval [Pompeji] Trivia Troilus 1 [1van2] Troilus 2 [2van2] Troje 't Rozeneiland [Cyprus] Tuin van Epicurus Tweespalt [Nausicaä] Uitzicht vanuit Delphi Ulysses Val van Icarus Venus Venus in de strandstoel Venus van Milo Vergetelheid [Lotophagen] Vergilius Verschiet te Rome Verre vrouw [Odyssee] Verlaten Leda Vertrek [Odysseus} Verzoek om ezelsoren [Midas] Via Appia Via di Porta Pinciana. Hier woonde Jet van Dam van Isselt (Rome) Vierkante cirkel [Anaxagoras] Voor Diana [Actaeon] Winter in San Clemente (Rome) Woordjes leren Wreed is de verte [Orpheus] Xenofanes Zoals een man [Homerische vergelijking] Zueignung [Pegasus]

auteurs   Aafjes   Achterberg   Andreus   Asscher   ter Balkt   Bastet   van Bergen   van den Bergh   Berghuis   Bernlef   Boutens   Brassinga   Buckinx   Buddingh'   Burnier   Burssens   Campert   Charivarius   Claes   Claus   de Coninck   da Costa   Couperus   Daisne   van Deel   Deelder   Degenaar   D'Haen   Donker   Drs. P   Ducal   van Duinkerken   Eijkelboom   Elshout   Emmens   Engelman   Enquist   Evens   Faverey   Freriks   Galiën   Geerds   Gerhardt   Gils   Gorter   Govaerts   Guépin   van der Graft   Greshoff   Hamelink   Harten   Hawinkels   Hensen   Herzberg   Hirs   Hoornik   Houben   Jansen   Kal   Kloos   Knibbe   Komrij   Kool   Koster   Kousbroek   Kouwenaar   Kuijper   Kuipers   Leeflang   van der Leeuw   van Leeuwen   Lehmann   Leroy   Lodeizen   Lucebert   Menkveld   Mérode   Mok   Morriën   dér Mouw   Multatuli   Mussche   Negidius   Nijhoff   van Nijlen   Nolens   Nooteboom   O'Mill   Oosterhuis   Oosthoek   Otten   Pfeijffer   Portegies Zwart   Pos   Presser   Rawie   Rens   A. Roland Holst   Sanders   Scheltema   Schouten   Schulte Nordholt   Slauerhoff   Spillebeen   Stip   Stuiveling   Tellegen   Tentije   Terborgh   van Tienhoven   Tritsmans   Vasalis   Veltman   Versteegen   Verwey   Vestdijk   Vinkenoog   Vlek   van Vliet   de Vos   Vroegindeweij   Vroman   Vuylsteke   de Waard   Walter   Walvis   Warmond   Warren   Waskowsky   Weemoedt   Wijnberg   van Wilderode   Wilmink   Winkler   Zuiderent   Aafjes, Bertus De Tiber Erechteion [Kariatide] Herinnering Homeros Parthenon Achterberg, Gerrit Delphi Euclides Herculaneum Hecate Narcissus Orpheus Thebe Trivia Andreus, Hans Ai Dionysos! Met Catullus op de hei Asscher, Maarten Museum in Olympia Balkt, H.H. ter. Blues ... Marcus Ulpius Heracles ... De intocht De mist Slechte knechten [Menenius Agrippa, maag en ledematen] Tacitus op 't Noordzeestrand Bastet, F.L. Colosseum (Truus in Rome) Domus Aurea (Rome) Gezicht op de Tiber (Truus in Rome) Grand Tour (Rome als Ziekte) Het legendarische Troje Kouros van Anavysos Licht (Rome als Ziekte) Le mythe de Sisyphe [Sisyphus] Marcus Aurelius Palatijn (Truus in Rome) Sint Pietersplein (Rome als Ziekte) Venus in de strandstoel Via di Porta Pinciana. Hier woonde Jet van Dam van Isselt (Rome) Winter in San Clemente (Rome) Bergen, Hans van Icarus Bergh, H. van den Penelope tot Odysseus Berghuis, Hans Medea II Bernlef, J. Overal borsten [Lesbia] Boutens, P.C.. Aan den Hermes van Praxiteles [Plato] Brassinga, Anneke. Verschiet te Rome Buckinx, Pieter Geert Medea Oidipoes Phaedra Prometheus Buddingh', C. De nadagen van Icarus Kleine ode aan een al heel lang dode keizer Zoals een man [Homerische vergelijking] Burnier, Andreas Icarus Burssens, Gaston Venus Campert, Remco A funny thing happened [Rome] Metamorphose Mussen [Caligula] Charivarius Homerus' Odysseus Ovidius' Metamorphoses: Eerste Zang: Deucalion en Pyrrha Tweede Zang: Echo Derde Zang: Narcissus Vierde Zang: Arachne Vijfde Zang: Pyramis en Thisbe Zesde Zang: Icarus Zevende Zang: Scylla Achtste Zang: Philemon en Baucis Negende Zang: Pygmalion Tiende Zang: Phaëton Elfde Zang: Koning Midas Twaalfde Zang: Io Dertiende Zang: Bacchus en de matrozen Veertiende Zang: Actaeon Vijftiende Zang: Atalanta Claes, Paul Arachne's werk Artemis Danae De man [Oedipus] De stiefmoeder [Phaedra] Laocoon Leda Narcissus Odysseus Paar [Apollo en Daphne] Penelope Claus, Hugo Caligula Ikaros Marsua [Marsyas] Odyssee Ulysses Coninck, Herman de Narkissos Isaäc Da Costa Lof der Dichtkunst Couperus, Louis Baadster Dionyzos Leda Narcis Daisne, Johan Dafnis en Chloë Deel, T. van Archeologisch Anadyomene Kouros Deelder, J.A. Orpheus descending Pompeji Degenaar, Job. Orpheus in de Efteling D'Haen, Christine Adonis De nacht Leda Donker, Anthonie Een schim [Forum Romanum] Midas Nero Drs. P [Arminius, Varus, Teutenburgerwoud] [Circusvoorstelling] De Odyssee Meetkunde [Archimedes] Sisyphus Tantalus Venus van Milo Ducal, Charles Narcissus Odysseus Duinkerken, Anton van Augustinermuseum [Lotophagen en Cyclopen] Eijkelboom, Jan Woordjes leren Elshout, Ron Daedalus en Icarus, een boer Orpheus nu Emmens, Jan Klassiek [Zeus, Danae, Io] Spreken over Paris Engelman, Jan Apollo en Dionysos Enquist, Anna Oedipus Evens, Erwin De droom / de val [Icarus[ Faverey, Hans [Argos] [Sappho] Freriks, Kester Wreed is de verte [Orpheus] Galiën, Laura van der [Pygmalion] Geerds, Koos Exekias Icarus Gerhardt, Ida Achilles met Xanthos Archaïsche grafsteen Argivische inscriptie Bij Plato's Phaedrus De bijen De herschepping [Orpheus] Dertig eeuwen [Patrocles] Faun Georgica Nikè Orphisch Οὐτιδᾶνὸς Οὖτις [Cycloop] Παρά θῖνα θαλάσσης [langs het strand van de zee] Psyche Sappho Thracisch I [Orpheus] Thracische jongensdans Tuin van Epicurus Vergetelheid [Lotophagen] Zueignung [Pegasus] Gils, Gust De helm van Ikaros De waarheid over het paard [Troje] Gorter, Herman De muze Govaerts, Jo [Aeneas] Graft, van der Archimedes Ares en Aphrodite Greshoff, J. Ikaros' thuiskomst Guépin, J.P. De geboorte van Aphrodite Endymion Hamelink, Jacques Aan de Scamander Anemoon van de Libanon [Adonis] Heenreis van de Argo Herinnering van Hippomenes Lakedaimonische discuswerper Opbranding van Phaëton Orpheus bij de Kikonen en elders Pan aan de Ladon [Syrinx] Potspel met Liploze Schaduw van de Argo Spelende Artemis [Actaeon] Harten, Jaap Ja, Catullus, nog altijd hetzelfde liedje Lady Sappho Orfeus Hawinkels, Pé De val van Icarus Hensen, H. Niet omzien, Orpheus Herzberg, Judith De boer [Icarus] De visser [Icarus] Hirs, Rozalie Pallas Athena Hoornik, Ed. Tweespalt [Nausicaä] Houben, Piet-Hein Diana Een zeebries [Odysseus] Odysseus Jansen, Tjitske [Icarus] Jellema, C.O. Kouros van Milos Kal, Jan De val van Icarus Kloos, Willem Vergilius Knibbe, Hester Brief uit Pompeji De achterkant van Rome Daedalus Delphi Demeter Eurydice Paestum Persephone Komrij, Gerrit Endymion Kool, Marjolein Cirkelkwadratuur [Hippocrates] Vierkante cirkel [Anaxagoras] Koster, Edward B. Hermes van Praxiteles Kousbroek, Rudy Hanig [Socrates] Kouwenaar, Gerrit Ceres en Landman Kuijper, Jan Sterrenkaart [Andromeda] Kuipers, Frans [Icarus] Leeflang, Ed Andromache Leeuw, Aart van der Odysseus tot Penelope Leeuwen, Joke van Het meer [Lycische boeren] Lehmann, L.Th. Anchises [Archilochos] Attisch zwartfigurig Bij het zien van vitrines vol terra sigillata Fragmenten van een telegonie Kylix van Exekias Literatuurgeschiedenis Paestum Prometheus Pygmalion [Theokritos] Uitzicht vanuit Delphi Vertrek [Odysseus} Leroy, Frédéric Odyssee Lodeizen, Hans Narcissus 'Narcissus leunend op een voet van marmer' Lucebert Aan Lesbia Medusa Orphuis Menkveld, Erik Aan de mast [Odysseus] Actaeon aan het water Mérode, Willem Via Appia Mok, Maurits De poel [Narcissus] Morriën, Adriaan De doos van Pandora Mouw, J. A. dér 't Rozeneiland [Cyprus] Multatuli [Gedicht] Mussche, Achilles Verlaten Leda Negidius, Numerius Leraar Nijhoff, Martinus Morgengebed Nijlen, Jan van Ceres Nolens, Leonard Narcissus Nooteboom, Cees Athene zegt Odysseus waar hij is Homerus op Ithaka Latijn Xenofanes O'Mill, John [Doctor Wiekel] Oosterhuis, Huub [Orfeus] Val van Icarus Oosthoek, Andreas Klassiek [Ave] Nehalennia Otten, Willem Jan Achaemenides De beloofde zee [Odysseus] Een datum in tweeduizend [Odysseus] De prepenelope De intiemste zichtlijn [Odysseus] Odysseus 1 [1van3] Odysseus 2 [2van3] Odysseus 3 [3van3] Odysseus doezelt [Orpheus] Penelope's eisprong Penelope's slotsom Troilus 1 [1van2] Troilus 2 [2van2] Verre vrouw [Odyssee] Pfeijffer, Ilja Leonard De Græcus Portegies Zwart, Fred De ontsnapping van Icarus Pos, Hugo [Charon] Ongelukkige Catullus Presser, J. [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] [Orpheus en Ahasverus] Rawie, Jean Pierre No second Troy Rens, Lieven Nausikaä A. Roland Holst Leda en de zwaan Pegasus Sanders, Georgine Syrinx en het riet Scheltema, J.M.W. Narcissus Schouten, Rob Het geval Icarus Hoe op een zondag Oedipus Octopus werd en wat er daarna gebeurde Schulte Nordholt, J.W. Graf van Achilles Slauerhoff, J. Arcadia Pindarus Spillebeen, Willy Geen ploeg staat stil [Icarus] Stip, Kees Ballade van de honderd vrijers Groeten uit Griekenland Op een eend Op een glimworm Op een mensaap Op een mier Op een muis Op een os Pyramus en Thisbe; naar Speenhoff Pyramus en Thisbe; naar Nijhoff Stuiveling, Garmt [Pompeji] Tellegen, Toon De furiën De komst van de muze De muze Nausicaa Odysseus Op de wijze van Catullus Ovidius Penelope Theseus Tentije, Hans Ikaries is de zee [Icarus] Terborgh, F.C. Circe's eiland Tienhoven, H.J. van Odyssee Tritsmans, Marc 79 n. C. zomer in Herculaneum Vasalis, M. Aan een boom in het Vondelpark [Hector] Daphne Veltman, Martin. [Antigone, Creon, Sophocles] [Nero] Versteegen, Jos Pink Narcissus Verwey, Albert Brueghels Ikarus Endymion Orpheus Vestdijk, Simon Absyrtos Aktaion Arachne Ariadne op Naxos Atalanta's nederlaag Augias Brand van Rome Danaë en de gouden regen Daphne De appels der Hesperiden De diefstal van Hermes De geboorten van Hera De geboorte van Aphrodite De geboorte van Pallas Athene De keuze van Paris Demeter's klacht De roof van Kerberos De steen van Sisyphos Dionysos en de Tyrrheensche zeeroovers Endymion Europa en de stier Ganymedes Hebe Hekate Hermes Psychopompos Het kind Herakles Het lied der Sirenen Het vat der Danaiden Het verleden van Silenos Hyakinthos Ikaros Ino's klacht Io en de horzel Kirke en Odysseus Klytemnestra's klacht Leda en de zwaan Marsyas Narkissos Niobe's klacht Odysseus in de onderwereld Oedipus en Antigone Orpheus en Eurydice Pentheus Phaëton Philemon en Baucis Prometheus Proteus Scylla en Charybdis Semele's dood Tantalos Tiresias in de onderwereld Vinkenoog, Simon Ate [ἄτη] [Herakles] Atlas barend Litai [λιταὶ] Vlek, Hans R. Corintische Kore De as van Nero De sestertius van Faustina Junior Elginmarble Socrates' doodsoratie 't Heerlijk heitje Vliet, Eddy van Achteraan in de klas Icarus Vos, Marjoleine de Aeneas [2van4] Baucis Dido [3van4] Dido, c'est moi [1van4] Dido, na vertrek van Aeneas [4van4] Klytaimnestra tot Zeus Vroegindeweij, Rien De man van Marathon Vroman, Leo Pygmaliose Vuylsteke, J. [Ikarus} Waard, Elly de Anadyomene [Plato] [Sappho] Walter, Hein Hestia Walvis, Mickey Oedipus Warmond, Ellen De nadagen van Prometheus Pygmalion Warren, Hans Achilles Aphrodite Ares Artemis Athene De Etrusken Demeter De vondst in het wrak De zwaan [Leda] Dionysos Hephaistos Hera Hermes Het kneutje Orpheus Poseidon Toeval [Pompeji] Verzoek om ezelsoren [Midas] Waskowsky, Riekus Archeoloog Geschiedenis Weemoedt, Lévi De sociale werkplaats [Schikgodinnen] Wijnberg, Nachoem Achilles Orpheus Troje Wilderode, Anton van Cerveteri - Villa Giulia Rome: het echtpaar Delphi En [Rome] Epidauros Homeros Katakomben Mukene Muntstuk met uil Sappho Wilmink, Willem Eurydice heeft spijt Winkler, Kees Dionysus en de hippies Voor Diana [Actaeon] Zuiderent, Ad Dorp in Zuid-Holland [Icarus]

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Terug - Top

Venus van Milo

Het schrijnt mij van mijn hart tot in mijn d
Ze is zo koud, en toch zo lief, zo licht
En haar gebrek vervult mij met erb
Och, kon ik haar slechts troosten en verw
Al was het met een incompleet gedicht.

Drs. P

Terug - Top

[Argos]

                         in memoriam P. van Delft

Op een hond zijn kop stak:
Argos, dezelfde als toen;
ik niet meer lijkend.
op dezelfde van toen.

Of je nou op Cyprus
en in Pafos
of in Panormos

(bent). Het heengaan;
de vernedering;
de terugkeer.

Een uitgerolde bal:
zo wil ik liggen.

Onsterfelijken zijn sterfelijk;
sterfelijken zijn onsterfelijk;
de magneetsteen is bezield;
vuur eet alles.

Hans Faverey

                         Analyse Paul Claes

Terug - Top

Wreed is de verte

We dragen geen jas want de wind weeft de voering
om onze huid, gabardine van verlatenheid valt
ons om de schouders. Thuiskomen is niet langer
de maat der dingen, een huis biedt geen beschutting.

Als wegen lopen onze levenslijnen uiteen,
en wegen ook brachten me naar je toe,
en weer bij je vandaan, het late licht
in mijn ogen. Wreed is de verte, want zij
lokt en roept: in mij duizelt de afgrond,
ik heb geen weerwoord voor het donker.
De herinnering vraagt. Je bent er niet.

Men zegt dat Orpheus uit liefde achterom keek,
en Eurydice doodde. Men heeft een dode niet lief,
verweerde zich de zanger. En hij weende
op bergen en heuvels. Haar gezicht in het verleden
was als lichtschijnsel, zang en de vroege morgen.

Kester Freriks

Terug - Top

Lof der dichtkunst

't Was nacht als ieder mensch het zoete rusten smaakte:
My dacht toen in den droom, dat ik den berg genaakte,
Die 't schoonst verblijf is van Apollo's zustrenrij;
'k Liep langs een welig veld, van koude en hitte vrij,
Met myrten rijk beplant en bloeiende laurieren,
Waarmeê de Musen zich in hare feesten sieren;
Geen bloem was daar verwelkt, geen boom van groen beroofd.
Hier hief de populier, ginds de eikenboom het hoofd,
Dat 't helder hemelblaauw vermetel scheen te tergen.
Doch van mijn' zwakke lier kan ik 't verhaal niet vergen
Van alles wat mijn oog bewonderde in dien oord.
Ik zag er wat ooit ziel en zinnen heeft bekoord.
Maar naauwlijks was ik dus tot Pindus voet gekomen,
Of 'k voelde me onverwacht door Zefirs opgenomen:
'k Snelde in een oogenblik en lucht en wolken door,
‘En niets dan vrolijkheid in mijnen tempel ziet.
Dus blijft verdienste nooit van 't billijk loon verstoken.’

Na dat Apol tot my dees woorden had gesproken,
Verdween en koor en berg voor mijn verwonderd oog.
Zoo ook, als aan de kim de schittrende Irisboog
In volle sieraad op het schoonst begint te prijken,
Ziet men haar duizendtal van kleuren ras bezwijken.

Auroor vertoonde nu haar lieflijk morgenrood,
Terwijl zy voor de Zon de hemelpoort ontsloot,
En daar geen donkre wolk haar glans ons kwam ontrooven,
Scheen zy een' heldren dag aan d'aarde te beloven.
Toen wekte me uit den slaap der vooglen zoet geluid;
Toen riep ik, door mijn droom verrukt, dees woorden uit:

De schoone poëzy zal altijd glansrijk pralen,
Zoo lang de gulden Zon haar luisterrijke stralen
Zal schieten, en de mensch van edel kunstgevoel
Verrukt zal blaken. Gy, die ver van stadsgewoel,
Wanneer aan 's hemels trans de sterren prachtig blinken,
Apolloos heilig nat in eenzaamheid gaat drinken,
Uw naam sterft nooit, o neen, zelfs als de wreede tijd
Den zwarten sluijer op uw lichaam heeft gespreid.
Homeer veracht den nijd van driemaal duizend jaren,
Gelijk een vaste rots in 't midden van de baren
De kruin ver uitsteekt en haar ijdle woede tart.

De dichtkunst wekt den moed of streelt 't gevoelig hart.
Tyrtaeus kon den Griek in oorlogsvuur ontsteken.
Hy zong en geen gevaar deed den Spartaan verbleeken:
Doch als Homerus in zijn goddelijk gedicht
Toont, hoe Andromache met haar onnoozel wicht
Haar lieven Hector van het slagveld poogt te weeren,
Hoe ze om het denkbeeld treurt, dat hy nooit weêr zal keeren,
Wie dan gevoelt zich niet op 't tederst aangedaan?
Wien rolt langs 't aangezicht dan niet een zachte traan?

O wonderlijke kracht van dichterlijke tonen!
Het volk, dat zonder wet in bosschen plagt te wonen,
Bewogen door het zoet van Orpheus lier en zang,
Vereent zich op zijn raad voor 't algemeen belang.
Van daar verhaalde men, dat tijgers, boomen, steenen
Hem volgden, om het oor aan zijne stem te leenen.
Mijn geestdrift sleept my weg... Ik zie hem zelv' daar staan!
Omsingeld van het volk, dat luistrend aangedaan,
Met open oog en mond hem 't nut van 't zamenleven
Hoort zingen, en gedwee zich laat de wetten geven.
Een man dus door natuur met rijk vernuft begaafd
Heeft door welluidend dicht den woesten mensch beschaafd.

De dichter schildert ons wat andren slechts verhalen.
Als Maro en Homeer het bloedig strijden malen,
Zie 'k vonken springen uit het bliksemende zwaard:
Ik hoor 't geschreeuw van hen die neêrgestort ter aard'
Den overwinnaar om het leven ned'rig smeeken;
Ik hoor het moordend staal en helm en harnas breken.

Mijn Zangnimf, 't is genoeg. Onmachtig is mijn toon,
Het nut der poëzy en haar verrukkend schoon
En onweerstaanbre kracht in sierlijk dicht te zingen.
Laat hen, die Phebus mint, naar dezen lauwer dingen:
Ik trek uit mijne lier geen liefelijk geluid,
En druk mijn warm gevoel in zwakke verzen uit.

Isaäc Da Costa

Terug - Top

[Lotophagen en Cyclopen]

De Lotophagen vinden de Cyclopen
Zeer onvolledig met hun eenzaam oog
Midden in 't voorhoofd, kenmerk van omhoog,
Dat men dit volk voorzichtig moet ontloopen.

Zij eten zoeten honig en zij hopen,
Dat heel de menscheheid, die zchzelf bedroog
Uit jagersdrift, eerlang van pijl en boog
Afstand zal doen om broederschap te koopen.

Maar de Cyclopen brullen van pleizier
Over de onnoozelheid der Lotophagen,
Die groentezwelgers van een kwijnziek ras.

Gezond bij schapenvleesch en gerstenbier
Vergeten zij met ijzersterke magen,
Wat zwelgzucht oorzaak van den oorlog was.

Anton van Duinkerken

Terug - Top

Zoals een man

Zoals een man bij 't ondergaan der zon
Luidkeels 't Wien Neerlands bloed begint te zingen -
Hij zou ook liever zwijgen als hij kon,
Maar 't hartevier drijft hem met duizend klingen -

Hij spert de gorgel en op bronzen zwingen
Wieken de klanken naar de horizon,
Terwijl de knopen hem van 't vest afspringen.
(Zo zwelt de borst bij zulk een bariton),

Zo heb ook ik eenmaal op een prille avend,
Mij aan de schoonheid van een schutsluis lavend,
De machtige drang gevoeld van 's harten grond,

En het, willozer dan een maartse kater,
Woest uitgedaverd over 't doodstil water,
Extatisch als een Mexicaanse hond.

Cees Buddingh'

Terug - Top

Troje

Er was een grote stilte. In de tijd
tussen het tweede Troje en het derde
Troje. In het dichtsbijgelegen dorp
vierde men de bruiloften fluisterend.
Langskomende schepen hielden op met
roeien en wachtten tot de golven hen
van de al tweemaal verbrande kust
zouden wegduwen als vanzelf.

Nachoem Wijnberg

Terug - Top

Heenreis van de Argo

De sprekende kielbalk ondersteunde
de mannen. Waarschuwde zeegedrochten.
Praaide, als de ziener zweeg, een voor
spellende albatros. Zij, haar ram vrij getild

van het boegschuim, liet zich gespannen
gaan, haar recht het mysterie inziende
ogen gesperd de neerstroom kiezend, willoze
blakte (als ze een slijmerige stinkende blubber

uit het holle van het schip moesten schrapen).
Haar slagvaardigheid die die van de Slaande Rotsen
overtrof ondersteunde de roeiers bij het halen
en in hun godsbliksemse lachpartijen.

De sodomieten gingen aan land, om
water of voor Aphrodite, haalden zich
de woede van Herakles op de hals,
lieten een ankersteen achter.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Herinnering van Hippomenes

Ik herinner me van toen in Kalydon
de handkus waarmee me voor zo groot
geschenk dankte de jagerin, ik meen
de net als ik moedernaakte Atalante

de Arrogante, die drie goudappel
ballen om-en-om opgooiend alsof
ze haar niet uit handen gingen:
bij de keerpaal aan het begin

der schaduwloos harde loopbaan;
hoe op de aanroep der scheidsen ze
ze afgaf aan een witbaard en aantrad
naast me, de hinde. Herinner, o ja,

me het moordlustbezield scheldwoord
paardelul, haar sputum toen ik na
zeven ronden voor de derde keer
haar in de rug liep. Herinner me

waarachtig hoe ik nog die avond
onder het afdak van de Boskybele
waar passanten tussen de afgedankte
votief standbeelden gekakt hadden

haar te grazen nam en verlaagde
tot vlinderpletsel, zoals het door
de Chimere met de bijl van een
houthakker der goddin gewild was.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Opbranding van Phaëton

De kunst was om geen moment verslappend -
eerst de lange oprit naar het zenith
dan de barre neergang naar Okeanos -
ze van meet af aan kort te houden

en al opzijgaand voegde de meester toe
zijn straling temperend Daar heb ik
Tethys horen gillen jochie. De figurant
werd weggerukt door dat enthousiasme

van hem dat de drie volbloeden meteen
van de gewende sintelbaan afwijkend alle
zwenkruimte behoevend aan een heet hemels
lichaam een wiel schampend overvleugelden.

Op zijn terras ving de duisternisloze
de lopers op. Spande herin. Hing achterover
aan een hand, met de andere ze striemend
tot dat steigerend de gaping overbruggen.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Pan aan de Ladon

Toen hij haar greep had hij
een handvol moerasrietstalen
die hij in zijn eenzaamheid
spelend naar de lippen bracht.

Dat was zeer zeker gedaan
uit hittige devotie maar er
sprak meteen de wind in mee
door de rietbuizen heen.

Die wees hem hoe dan ook
de ijdele monodie. Zo zullen
jij en ik tweespraak houden
zei de charmeur gecharmeerd

van de schuchtere spraak
de halfhese lispeling
bijna het spraakgebrek
hem Syrinx uitleverend.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Schaduw van de Argo

Nieuw onberijmd zeilavontuur

Uit de diepte riepen wij, Schepenredder.
tot u want de zee raakte de afgrond, viel, ons
tot in verstandsverduistering toe, daaraan ten
prooi. En het weerlichtte als in de angstdroom
die het honderdmaal voorvertoond had en de val
sneed, een mes schuim, de stem van onze mond af

en onze ogen zagen het in geen spittershart
opgekomen door de bah-aeonen in het pleroma
beheerd duizendjarig slijkfundament opkomen, aan
de wand waarvan wij mysten van de holgebogen
gegorde planken door de zwartpaardevleugzee ge
schoven op de vloeiglasschuinte opwaarts werden

geheven. En de golf kreeg de toenemende ziel
van een pijlvogel die alles stelt op het nieuw
werelduurrecord en ons bezopenen bovenhielp aan
de oppervlakte der randzee, een jutbaarheid vrijwel
ons scheepje, retour van een van die rooftochten
om een gegoudverfde ramsvacht of iets dergelijks

en tot de hemel tilde ons, dat ons hart vrij
hing in onze ribbekast, het hoogste massief &
zijn kalmte. En ik verzong namens de schepelingen
geuniversaliseerde sterreske dankwoorden aan, na
eerst om de aarde, u Apollo, want u hoorde ons
stem vormloos roepen en de zee lag als melk

en wij hingen als welpen aan haar tepel.

Er viel, ons tot schadeloosstelling
scheen het, een luwte zoals wij nooit
meegemaakt hadden, die meteen alle jonge
hens overboord springen deed en, na uren
lang voor drijvend lijk spelen in het glad
stroomloze, van de plek van watertrappen

weer aan dek klimmen. En oude pikbroeken
visten van de reling om de tijd te doden
op albacoren die er waren of bestudeerden
bij de van het zeeveld opgeschepte purperen
parasolkwal in een houten emmer het, kon het
zijn, toekomstvoorspellend doodssteekspel.

Nee, geen sargassosurrogaat was het waarin
wij terechtgekomen waren. Inktvisschelpen,
door de matrozen steevast 'zeeschuim' genoemd,
en tromba's, de zeegrotgeurige boomstammen, de
infusoriebloeivelden kenden wij. Deze breedtes
waren, op wat vishaak of puts optrok na, schoon.

Namen derhalve, eer de dag heet werd en nadien,
de rumoerroeispanen ter hand. Roeiden het schip
voort, het zeil hangend als een vod in de knoop
van de tochtloosheid, de mannen dempend hun glas
harde stemmen dat ze minder onherroepbaar klonken
in de allengs om ons groeiende aleatorische leegte

waarvan de acoustiek hun grollen als premonities teruggaf

Over het onbezeilbare riemden wij voort
in zo'n winddoodheid dat ons hart hamerde
en het zweet brak ons uit alle poriën onzer
op een schaamlap na naakte lichamen en stak
ons in de ogen. En, ah, aan onze oorschelpen
strijkend tegen de vleug in van ons lange haar

kwam boven verwachting uit het oneindige ons
achterop (in de figuur van een van urenver
te spelen beginnende bruinvis een subtiele
frisheid van geest meebrengend, van een door
een triton van de handpalm weggeblazen wenk
brauwhaartje voor de zeegoddin) een asempje

wind aan onze verhitte ruggen. En de bries
zette achter ons door. Legde via het zeil
dat bolschrok in de lijken onze kinkhoorn
een nieuwe koers op die met de voormalige ver
scheen te stroken. Liepen als voor de jager
de antilope voor de milde gestage dwang uit

een weidse zeilage belovend de weeldemijlen
lievende halve wilden die op hun schorre wijs
een van die op elke zee onzalige liederen over
vrouwen van welk allooi ook aanhieven terwijl het
schip van de ravitaillerende passaat gestuwd werd
richting, voorbij een versnelling, een waterval.

Vlogen, de onbruikbare helmhouten vastgezet, daarheen.

Voorbij het gezichtsbedrog van de barrage
verstiet de wind ons maar nam een stroom
god het over en zo' n snelheid maakte die
dat het grootzeil baksloeg. IJlings reefden
we dit, voelende het eiken schip diep aan
getrokken worden door meeslepende energie

die ons ontvoerde naar een dominie waarin
wij nooit inzage te zullen krijgen gedacht
hadden, als het vuile naijleffect van een
geëclipseerde luchtspiegeling proberend te
zien in de gapende objectloosheid voor ons
een als eens mans hand doch uitgroeiend groen

wolkje: weerkaatsing van wat een groot eiland
moest wezen, maakten zich maats sterk, reeds
niets minder daardoor aangezogen wordend dan
het onderschepte schip door de getijstroom -
allerogen in de helle hemelvangwijdte zagen
zonder toneelkijker de klip intreden, zijn

honderden vademen hoge vuurtorenvormige
halmloze guanosteilte en ik zag in dat we
in de val waren gelopen, in aanmerking nemend
de verwachting waarmee we het impassibele
zelf opriepen, tevoorschijn hielpen, de luide
stilte van voordat de wind opging nu ten volle

ons met een nieuwe ruimte en tijd opschepend.

We namen nog het zeil in, de zee loopvlak
zonder rimpel, elk een roerloosheidszucht
onder de leden, vertraagd acterend. Benul
teveel volume te hebben en iets leeghulzig
zwevends tevens, dat elke kop hogelijk ont
hief. Na lang op elkaars lip een van elkaar

afgewendzijn genietend, elk uitsluitend bij
zich helderder horend-en-ziend dan ooit. En
achter de groenemelkglobe vandaan komend, en
nabij, de parousie der weergaloze archiwereld
beroemde drie-ene engelin, met haar poten
in steile routine de rotsrand aangrijpend

het nobelgevleugeld vogelenigma, ons voor
zien hebbend en nu met de sterreogen in haar
vrouwenhoofd op ons neerkijkend, roekeloze
schoonheid van keel de eerste halve noten
regulerend, de sprekende stemgesten zoekend
vlak vóór de cantilene ter ere der voyageurs,

van zich uitkringend in de omringend azuren
klanksfeer een fosforaureool dat haar, door
de audiovisuele media van die wereld vrijelijk
ontvangbaar, van fata morgana-verschijnselen
ver hield, alle varensgezellen de mond gaapopen
aan haar verre lippen, ik homo amper nog mij

ervan bewust dat we zogoed als vermisten waren.

Een hoogmoedswaanzin door onverhoeds
bereiken van iedere droombare bestemming
drong zich van de buitenste duisterte-ring
van hun bevatten aan de bemanningsleden op
en restileerde hen tot schoolkinderen ter zee
den hoge ankers, harten, littekens toekerend

indachtig de gedane poëzie. Dus ons genoten
van het Vlies dat we ons tot veeleeuwige gunst
ontvreemd hadden viel, in deze harpige ether on
afgescheiden van de labiele en voorzeker die
rap stabiliserend, ten deel dit onverwerpelijk
eerbewijs dat ik, aangedreven door de andere

eros, doorproefde als dreigendst zelfverlies
van zich naar de ziel uitleverenden aan gene,
welker bronkeelopwelling uit veneratie voor zulke
viriele glorie onze harten aanzingend, versterkt
door de steilwand en van rijzen en dalen onzer
trance ongebroken, uit de immensiteit aan ons

overgeschonken werd en wij beseften man voor man
dat dit, wat voor ons corpus de lichte dood wel zou
te betekenen hebben, was waarom de feeën gefluisterd
hadden bij onze geboorte van een halve vrouw ooit
aan wier inpalmcanto wij ter voorsteven gekomen van
een schip vast in glas gevat vòòr op het proscenium

van Concertzaal de Zeven Zeeën het oor zouden lenen en zo.

Op de rots staand, de azuurogen ziende mij
en ieder afzonderlijk aan, van haar dolkveder
borst uitgaand de emotionerende fluorescentie,
zette zij in, 'kom bij mij, heroën onderweg
van ergens naar altijd. Jullie roemrijke
hardheid venereren met mijn mond wil ik'.

En de beduivelden, onjoelende, staken aan
stoots tot hulde aan haar de handen omhoog
en in een bloed jaloezie reikten hun messen
nog hoger wel en ze sneden zich en brachten
zich rozetten toe voor die voorzong 'ik ben
centrum en circumferentie, het orgasme der

orgasmen bereik je bij mij, na nooit bij de
hiërodulen van Porto Venere op de klip voor
hun kapel. Die nemen je geld, Sindbad, krabben
je ogen uit. Ik kom tegemoet aan alle spasmen,
aan elk sadomasochisme waarnaar je gehaakt hebt
en ik ben gratis en wat is de zee naast mijn melk?'

En ze vielen op hun twee knieën toen zij doorging
'word bij mij rein van je serenissime moer, die
madonna die niet wil omdat ze geen preute heeft.
Ik wil jullie ichor'. 'En hem vreet ik en schijt
ik uit ter ophoging van deze krijtrots, haar homo
minstreel, die schreeuwlelijk' hitste hen, ik stil

tegenover haar staan blijvend, de hemelkervende op.

Streng ik de boeg van de galei aanhoudend
voltrok zich de breuk met al het volk ogen
blikkelijk. Vielen van me vandaan het schip
af. Gingen verstrooid lichtelijk rietgewijs
overboord terneer, zonder perikel hun voeten
het getranssubstantieerd zeevlak betredend:

op elk punt dragende hen die zee; ook zijn wit
schuimige wolfsheid, de gevelouteerde ligtroggen
(van ingevangen organismen, stellae, bebloesemd)
gefixeerd; de theofore lichtbellen opborrelende
in het gepolijst bergkristal van de door de zang
stilgelegde onvervuld gekromd staande golfwil.

Trad in haar weg een hemelse wolk, die hun diepe
afdaling over het schijngladde naar de rots aan
de overkant aan mijn blik onttrok en de hagelstorm
van de zang kort totaal voor mij dempte, zij het
hoogstwaarschijnelijk niet voor hen. En die klank
dood beklemde me disproportioneel moet ik erkennen.

En de wolk verdampte door haar lichtovermacht en er
was vergroot nog haar stem weer en ik zag de mannen
ook vergroot nabij als honkverloren geitenherders
over het holgebogen massieve spiegelwak omhoog naar
de kalkpilaar de anodos volbrengend naar de series
sneeuwschitterende zangnoten klimmen en Als ik zijn,

zei een vleugelreiking, is de ommezijde van de zang.

'Voor de pagina's van geen boek bestemd,
aan de ridders van geen Tafelronde, niet
de beklimmers van de Himalaya opgedragen
dit lied, dat de onbarende folie der nooit
gebaarde uitstrooit. Voor jou, varensman,
mijn de millennia overstijgende luidkeelse

passie je tot brandspiegel die je zee voor
je ogen verteerd heeft en ook de Thracische
Attis opbrengt tot prijs van mijn vrij gegeven
heroieke amour', dit met toenemend vermogen
staccato gebracht en als een dier hoeredeunen
van alle wereldhavens me in de oren kinkend.

Hemelen deed in welluidendheid de repliek
van het doodsvolk voor haar onder, uitgaand
van hen richting het zangspectrum een gebulk
van geïnitieerden in hun rituele intoxicatie,
door haar klauwen verscheurd haar tot offer
vlees te dienen hun de enige bloedbegeerte.

Apollo is het die de keel glans geeft; en
van de boog Apollo's pijl was ik die het lied
uitdreef met mijn volle ene dwingroep namens
de kielbalk van het schip: de mannen, hernieuwd
schepelingen, vallend uit de helheid ten hemel
bodem zinkend mij toe. En omdat ook haar stem viel

herhaalde ik de roep niet, elk horend de naklinking.

Zò was de Argo ontroerd geworden
bij zijn tewaterlating, een sidrend
ortbestierd paard, zijn flanken bijl
slags de elasticiteit der verplaatste
kubiekte bevoelend, zijn heenloop
behalend temidden der toestormingen

van het hartschokkend geëxcludeerd
geweeste. En na de draaikolk, de oor
verdoving, had de equipage, zeevast
gesjorde super-elite, het gehorig
schip in bedwang, de stagen strak
staan. En in de mijn stem groetstoots

dragende celeste regio hief ik mijn
slag zang aan tegen haar verflauwend
incantatieve randverschijnselen in
en de regenboogfragmentatie die mij,
haar pauwoogpronkingen als pluis de
ether injagend, toch pijnigde nog:

een interende wegslinkende klankschip
breuk, de chiffres elkaar omsingelend
ter uitroeiing. En al zingende overzong
ik het, zong het terug, weg, doorzong het zo
dat het refrein elke riem meedwong, en van
de lichtrots stoof een ruiende kip op. En ik

zong mij, op die wijze, ons de zee wijd open.

Ons sceepje, scherp gebrast,
ging door de wind, wij zingend
als hadden we de gouden aioon
hervonden. Ook al komt de tijd
van de Vliesroof nooit nog eens,
we zijn onder zeil in de wereld

en er is werk aan de winkel, zie
het komt alles terug, de tactvol
gedeelde bete en dronk, de zilte
eterniteit ons, uitvaagsel, voor,
de visvangst uit honger, de buien
van overmoed en de bevangenheid

want we voeren voortgevoerd onder
nieuwe hemelen door, onherinnerde
constellaties, ik op de voorplecht,
de barbaar van mijn keus geleund
aan mijn schouder, twee meisjes.
Hem zong ik op de visionaire vaart

naar voren, in trouwe, honderd
liederen voor en een paai humde zo
mee. Van hen hoorde ik deze niewe
frasering afin mijn spelevaren
tijdens hun actie, geritmeerd die
op zijn voorwerelds helleens door

dienovereenkomstig harde lyriek.

Ultiem aan stuurboord verschenen
die groene stapelwolkspiegelingen
die archipelagoi prefigureerden,
de Sporaden daarbij, Anaphe ook dat
we eerden met de grapnaam Ameland,
het evenwel altoos dragende houdend,

aangespoord door de sirene in ons
tot slechts de volledige zee, afziend
voor een doel zonder eind van de idee
van terugkeer, alle mariene avonturij
tot lijfspaspoort op die trek bij ons
gebundeld door die profetes die wist

dat de verteltijd zijn greep verder
op ons verloor naarmate we de omvang
toelieten ons te overweldigen precies
zoals we het ons altijd gewild hadden,
na de beproeving de witte wijn, ons na
het transoceanische en het toonbeeldige

de epopreia der volheid, een al onder
doorstraalder albast gaande tot in de
amberhemel van de Witte Walvis, gehe
sen wij onze vlag die met de kleuren
der Argo dekt de zeemansilluminatie,
En de zee zal niet meer zijn.

En wat er zal zijn zal zijn.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Potspel met Liploze

Toeziend voogdes op visite in de tijd toen hij
reeëmergetertje nog op de rug van Cheiron optrad
drukte hem sterk op het hart dat hij de waanzin van
wege de boegbeeldige stervelinge niet zou overleven.
De Pythondoder heeft de pest aan je, mijn kind.

Maar de van daarginds gedroste klaplopende ziener
Kalchas bazuinde rond dat Troja nooit kon afgebrand
worden tot de grond zonder hem. Kwam hij niet bikkel
hard uit het vuur waarin voogdes hem als boreling had
heen en weer gehaald aan zijn hiel? Voogdes, ze liet

hem mooi in meisjeskleren onderduiken bij Lycomedes
wiens dochters hij bij het ravotten onder zich hield zo
dat Deidameia weldra met jong liep. Ongeïmponeerd liep
hij op met Odysseus, vocht tien jaar overzee die veer
tien dagen leken, verbouwde Lyrnessos en Lesbos nogal.

Toen profeteerde voogdes dat het eind kwam zodra hij
de steile rekening om zijn Patroklos vereffend had
met de fors door de Schitteraar gesupporteerde Hektor.
Meer springkracht achter zijn knieschijven dan ooit
joeg hij die beer dus drie keer heel Ilion rond

eer hij hem dooddeed voor de ogen van de complete
sibbe op de muur, incluis de steelse neussierprinses
Polyxena naar wie hij grif ontvlamd zijn prikker
opstak tot een moordopsteker voor het salonpronkstuk
de leffe held van het potspel van Hellas, Paris.

Zelfs Kalchas prognosticeerde de katastrofe al, riep
dat de god allengs steekzuchtig als een geïrriteerde
gulp wespen alle aanwezige kracht in de katapulten
de gevederde pijlen bundelde tegen hem. Wist die veel.
Het was oogst. Hij liep door het graan en maaide ze

tot het schaft was en hij tijd had zijn bestofte
voetbeschermers los te maken, tijd een boogschot
uit de hoop de beschreeuwbare afstand tot het
knielend evenbeeld van de Liploze te overijlen.
Toen vielen om zijn hielpijn de krekels stil,

hij een neerliggende schaduw van wie hij geweest was zich
beklagend bij de voogdes. Wat een sublieme partij poker
speelden we, mijn zonsverstotende moedwil tegen
Zijn stralenschieting. Maar wat een rotstreek is dit
de stijl van een god en ik won altijd alles.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Spelende Artemis

O je rugwendingen, je terugwendingen naar
ons, je aanstormende voorbijgang je linkerhand
reikend naar de pijlkoker in de halswedloop
met alle wild gedierte maar met jouw hartsvoorkeur
voor mannelijke edelherten, het je belastend

beschermvrouwschap van alle zuigdiergeboorten,
helderziend- en helderhorendheid van hindernissen
en tegen alle melkveeweiden in je gemzensteilte en
deze jouw joyeuze middagpauze aan de aldoor bedekt
ruisende wel van je zwembassin in de naturele

luxevallei bij Orchomenos: op het oevermos wel
tevree je tien hangorige superhonden, Pan's kado
kop op de voorpoten, en jij zomaar zo zorgeloos
het Kyklopenkunststuk, de zilverboog. stug als
die van je broer, afgeven, de pijlkoker

gevuld met dwarrelpijlen van je broers soort
afleggen, waarvoor een Okeanide nee Amnisische
riviernimf verder zorgt, want daar zijn ze voor
en voor de honden en voor de sandalen die ze je
omgespen en voor het omgorden van je saffraan

kleurig kniekleed met rode franje onderaan ...
Je gestrenge maagdheid. En een schudding van je
garf gerstehaar, dat dan een die het ongebonden draagt
opbindt. De geknoopte netten waren nat geweest
van het bloed die ochtend. De zijn instinct na

volgende beroepsjager vond de speelplaats per
ongeluk, toefde er, pas in het licht tredend
op het albastgegil der hypersensitieven hem om
singelend. Ze speelde, de kampioene omringd
van haar minderen, met afkerige hand hem

enig water toe dat zijn voorhoofd betrof,
zingzangzeggende 'vertel door dat je me
naakt zag als je kan.' Het siergeweihert
beving Aktaion. Ze floot - de hare roerloos
alert - zijn meute, Vijftig keer Kretenzische

kracht en Spartaanse snelheid verscheuren het
voor haar ogen en ze handklapt of ze van pappa's
knie sprong, gooit naar de horizon de lach op
die alle hemelgewesten en jachtvolken inpalmt,
alle windhonden aan haar voeten liggend.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Anemoon van de Libanon

De Cyprische, voluitgaand, waagde sinds
ze het mirregemanierd incest jong, opgekweekt
bij de bronmeisjes, afgepakt had van de
wondergerstebaarlijk-gebenedijde goddes
zich al verder van huis; wou alleen nog

bij dat troeteldier zijn, die gentielste
Syriër naast wie ze, het kleed op tot de knie,
als jagerin debuteerde, zij op de Libanon
nota bene honden aanvurend, feilloos
vliedende haas en hert schietend

in zijn plaats; maar hij - pover schutter
én ijdel, ze stuurde zijn pijlen bij -
speculeerde, bespeurde ze, op een scherper
prikkel. 'De houwers van een ever zijn
vlug als de bliksem, babe' incipeerde ze;

'stel je voor dat een leeuw, grr, je
verscheurde' gruwde ze schier vleselijk
in hun zoel ligdal aan de karpervijver
met hun lune de miel. 'Wat zou je doen?'
murmureerde hij, een bloemblaadje

met de lippen bebijtend, roekeloos
tot stervens verstrooid. De acute 'de
wisseltruc van Apollo toepassen, stuk.
Uit je pulp liet ik een heel erg
windgevoelig hartzeer in bloemvorm

om je opkomen. Dat je genoeg, mm? Ik
moet nu gaan. Hemelse oproep, zoetste
fluweelanemoon.' De zwanewagen schoot
weg richting Paphos of wie weet, toch steil.
Hij zag om zijn boog om: de speurhonden

jankend in de bosrand eisten ongenadige
achtervolging. Het bovenmate bezield zwijn
had zijn leger verlaten. In trefvrees gooide
hij overschaduwd de jachtspeer, een riet uit
gerukt en gekraakt door een kaaktanging.

Rende en werd neergelopen, huilde omhoog
de lichtsporige aan. Ze keerde halfweg
de wagen nog, kon niet, moest omlaag
zien hoe de witte tand van de ever
de lies overtrof van Adonis.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Lakedaimonische discuswerper

In Hyakinthos van Amyklai (om wie
hij Delphi Delphi liet, die hij lied
loos en zonder zijn boog omwierf aan
de Eurotas zowel als in Sparta, voor
wie hij, de grote broer van Artemis

jachtnetten herstelde, wiens meute hij
in bedwang hield wanneer ze, zijn arm
licht op H's schouder, langs de ruigere
bergrichels liepen) kwam mijn god zich
tegen, een kopvechter de spiegel.

Om de keuzejongen te tonen wie hij wel
was en in zo'n steil plezier hief hij
in de lichte oefenwedstrijd waartoe ze
op de luwe grasmat tussen twee gebergren in
zich met olijfolie ingewreven hadden

die diskos, balanceerde hem, boog zich
en slingerde van zijn plek voortkomend
hem zo hoog dat een stel cumuli geplet
raakte, de schijf terugkerend ter aarde
als een effectvolle planetoïde.

De tengere tantaliserend bloed
sterfelijke Spartaan gunde zich
geen tijd. Liep hard. Greep het neer
komend werpwiel maar het stuiterde
nog hevig hemels van de grond hoog

en sloeg hem de slaap in. De
Deliër werd even wit als zijn
slachtoffer; uitte zich na wanhoops
pogingen het bloeden te stelpen,
na mond-op-mondbeademing, scherp;

mijn onkreukbare god 'ik knecht
van de Moirai' zwoer 'als ik nu
melodiseer zal het voor jou klinken.'
Sprookte voort uit het bloed van
de discuswerper onuitwisselijk in

het gras een purperder purper dan
van Tyrus, de vorm van de lelie
maar met op de kelkbladen
het door Phoibos Apolloon
zelf ingeschreven ai.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Orpheus bij de Kikonen en elders

1

Zijn moeder had een mooie stem en van een
in de jongen geïnteresseerd souverein voyageur
kreeg hij het voorgespannen koehoornig instrument.
Hij leerde zich in geen tijd de akkoorden.

Helle muziek was dat meteen. Maar zij
woog niet op tegen wat hij zong en musiceerde
voor zich en voor alle Kikonen (rauwe halfnaakte
zooi dansspringers die ze waren voor wie hij

musiceerde, zichverzingend) op de helle snaren
toen hij verbitterd werd nadat zijn nimf
het wilgemeisje in de graswei op een reptiel
trapte dat haar dodelijk in de hiel

beet. Die toonladders verliepen of hij
haar op haar weggang door de lage wereld
naar haar alzo povere kemenade daar ver
gezelde, in een adolescentenaandacht

met haar vereend, een elegie en een schaduw.
En de ogen van een blinde die helle sneeuw
ziet kreeg hij toen die muzikale gedachte van rondom
hem aanwoei: hij, zijn lied hem tot schild,

in spelenden lijve de antimaterie, ai mij,
de Erebos ingaan; met zijn magiekst lamento
cantabile de veerman, de driekoppig
loslopende helhond op het overzand

alsmede de gifharige ongesatureerd bloedgierig
zoemende Erinyen tot buiten bewustzijn rakens
vertederen en zo voort de hartloze drie rechtzitters
met een palindroomparodie op hun voertaal verlokken

hem door te laten en dan in het antraciet-
geborchte ter audiëntie van de onverkwikkelijke
machthebber en het van hem gevangen wuft
kranskroneginnetje Persephone naast hem

door louter zingen gedaan krijgen dat hij
uit de tenebraehof de wilg, ene Eurydike
meekreeg terug: zij, haar rug, verstoffelijkend
naarmate ze steil omhoog dichter het daglicht

benaderden; hij, zijn zingen, het schild achter haar.

2

Herweef haar lot. Een alzo hoge ode en een alzo
ootmoedig mijne majesteit gewijde bede had hij
nooit gehoord liet de kapdrager met de tweetand
op de ebbenhouttroon het toegenegen vorstinnetje

op het voetebankje terugzeggen na haar, zijn parkiet
liefkozend een gekromde briljantvinger te hebben
voorgehouden; 'uw verzoek is ingewilligd' mocht zij
met een gevoelvolle gerstebaar in de verre keel

trillers opsturen aan de superbe Thracische
lyricus, 'alleen: uw lief, de nieuwelinge, hindert nog
haar kwetsuur, ga de slechtlopende dus voor en kijk
nooit om.' De doorstraalde albastdode kwam gaan voetje

voor voetje maar de boezem ademend en met wimper
bewegingen zich de hypnose van de ogen wissend, bij
kennis; liet met zeer sobere glimlach van hem zich
meetronen doorheen de aandrang van de bloedloze

massa's die naar hen de handen uitstaken, met de
vingertoppen naar de zoom trachtend van haar
simpele peplos te midden van het weer opgangkomend
helrumoer (de Danaïden hadden de emmers hervat,

Ixion' s rad was met gedruis herovergegaan tot
rotatie) de geringe doden hem en haar kushanden
toewerpend, applauswater verstort in een marmer
fonteinschaal. Op het oplopend pad, immer door

de stapstilte, twee kinderen na elkaar en zij
monstruositeiten tussen de cipressehagen vrezend
liepen ze voort op de scherpe smalle route
en in de holle weg waar hij zijn aria haar hief

tot toorts om in dit zieldodend Thebe der
tichelstenen zonder luchtstroom, op de wrede
wenteltraptreden haar voeten lichte voortgang
te verlenen. De eerste zonnepriem evenwel beproefde

hem, deed hem in een bekommernis om haar en om zijn
liefde omzien. Op weinig passen volgde ze, lipzeggend
dat ze niet verder zijn kon en een half verijdeld vaarwel,
hij klankloos naar haar de armen als verlengende

maar ze gleed af, viel weg, te ruggelings het vorige toe.

3

Na de cante hondo zet de troubadour
zijn musica nova in, het hooglied van
de aan geen ontsterving onderhevige
exclusieve amor tot de efebe zingt hij

als eerste in Hellas - superster
van zijn lier begeleid de wereld
door gaand - voor Chaonische eiken,
Phaëton's zusters, de cipres, de pijn

op de sprookjesplaats. de orchiswei
voorbij alle wijnland. Van hun top
punt in de perspex middagklaarte
op hem neerziend heeft de horde

opgehitste Kikonische kooimeiden
het recital gevolgd, heeft er een
'ballen afsnijden' gejodeld, een
in de bries het haar opgegooid.

In een alzo vals concours
omstrijden het melos helsschrille
Phrygische fluiten, rinkinkende
tamboerijnen, manisch geschrei

om het uit dat strottehoofd ten
hemel schreiende te overstemmen.
Tot hun instrumenten rood zien,
de thyrsi, keistenen, rieken,

kaphouwelen inhakken op het
hoofd, het hoofd van ene Osip
Amandelboomstam alsof hij niet
Apollo's lier zich verdedigde,

en, nog zijn getergdst, zijn zich op
hemelendst tremolo in de arena niets,
de stem afbreekt. Ze scheurden zijn
klanklichaam in stukken als een kleed

en verdeden ze naar de vier windstreken.
Het hoofd gooiden ze hoog op, het viel
in het stroommidden van de zoetvloeiende
Hebros met de lage oevers beurtzingend hoofd

in zegetocht zingend zich een rivier in zee.

4

Dit hoofd moet op zijn gezang geloofd worden.
Er was geen overbrenger bij toen het luide al
voorzingend op het strand van Lesbos voorbij
Methymna aanspoelde, purpergroene champagne-

schuimbellen uit haarwier en ringbaard aldoor
klokzeepblaassel om dit hoofd zich ophopend hoofd
dat dolfijnfamilies tussen twee golftoppen aanroepen,
waarheen de einden van de regio, de eilanden

dergenen in zee en de kinderen der Hyperboreeërs
hun kinkhoorns gekeerd houden. De naar de profetie
goudbekkende Lemnische slang die dat alzo wrak oks
hoofd wou in zich innemen en van graniet werd? Een ver

dichtsel en een verplichte figuur dat de lier
van mijn leven, op voorspraak van de zingster
die mij zoet hield op schoot, aan de hemel gezet
is, een twinkeling naar het hart van leeuwenvangers.

Dit echter lokte mijn genius uit. Dat, toen
de hoorndolle wijntreedsters van hun arbeid
in de wijn roodvoetig terugkeerden, hun god
als een blad aan zijn wingerd omsloeg, hun

god furieus descenderend in de vegetatieve
natuur van die favorieten, zijn clitoris
bespeelsters, van onder uit de biotoop trok
aan hun tenen, tientallen meters hun tenen

uit rok. Van schrik bepisten ze zich, ziend
dat ze hun parelmoerteennagels misten, ziend
schors hun mooie benen opwaarts bekruipen.
Bosduivebeschetenen van de Folies Bergères.

Toen ze probeerden in arremoei elk voor
zich op hun dijen te slaan sloeg elk op
de bast van een eik. Hun armen: eiketakken.
Wortelvoeten. Bekkens van eiken, eikebuiken,

borsteiken! Hei houthalers. afhakken, omzagen dat
stokdove stemmeloze woud, er kachelhout van maken, je
bij je houtkachel warmen, brood bakken, vlees braden
op louter hout, ja er tot je behoud een oerdegelijke god

uit houwen want eikehout is eikehout jouwt het hoofd.

Jacques Hamelink

Terug - Top

Aan de Scamander

De Roodblonde met de meisjesoorring spieste
de op hem vlammende Amazone onder Ilions muur
bij hun eerste treffen aan haar paard vast
en sleurde haar uit het zadel aan haar haar.

Toen achterhaalde hem ten uiterste die amor
van verwilderden, ontgespte hij haar en zijn
pantser en lag met haar in het vuil en besmeerde
zich publiekelijk met haar bloed en likte het.

En laag scandeerden de Myrmidonen daar
'voor de honden die vagina met tanden'
en apesmoel Thersites dorst het tijgerhart
toevoegen 'gore necrofiel, molshoopneuker'

en kerfde de starre quene de ogen uit en zijn
neef Diomedes sleepte het kreng aan de voeten
naar de Skamandros, en ook zulke
doodsmelkbedieningen, verkrachtingen

speelden ze als schooljongens
op een boerenhof in hun grote vakantie
met een air van gepantserdheid
door niks en nooit riep Moeder.

Jacques Hamelink

Terug - Top

[Archilochos]

                          Έν δορὶ μέν μοι μᾶζα μεμαγμένη ἐν δορὶ δ'οἰνος
                          Ἰσμαρικός, πίνω δ'ἐν δορὶ κεκλιμένος   (Άρχίλοχος)

Hoe klonk de fluit bij wat omving,
die éne, aan geruchten,
de paria, de edeling,
die streed of spottend vluchtte?

Die scheerde met de horden mee
- hoe hecht door hen omsloten? -
laag langs de landbesterde zee
gedoken in hun boten.

Hoe klonk de fluit bij 't korte lied
in nachtwacht, driest doordronken,
herhaald, herhaald, gehoord of niet
als zij bij 't wachtvuurvonken,

't hoofd zinkend, ruig de baardenring
omhoog, mond zuigend, vangend,
het zwevend, dwaze speelgoedding
met loze poten hangend:

de wijnzak slingerden van één
naar d'ander, of omtwistten
en was hij niet trots op de been
of rondom zwijnen gristen?

Kon hij alleen zich stellen met
zijn barser vers, te tuchten
de dolle, blinde wereldwet
doch zonder die te vluchten?

Of was die van het verst verschiet
nog één als die voor Troje,
die lust alleen als buit geniet;
door lust niet te verstrooien.

L. Th. Lehmann

                          Έν δορὶ μέν μοι μᾶζα μεμαγμένη ἐν δορὶ δ'οἰνος
                          Ἰσμαρικός, πίνω δ'ἐν δορὶ κεκλιμένος
                          In mijn lans is brood gemengd, in mijn lans wijn
                          uit Ismarus. Ik drink leunend op mijn lans.

Terug - Top

[Theokritos]

                          οὐ θέμις, ὠ ποιμήν, τὸ μεσαμβρινόν οὐ θέμις ἅμμιν
                          συρίσδεν. τόν Πᾶνα δεδοίκαμες.   (Θεόκριτος)

Wat hoorde gij, Theokritos,
welks weerklank ons betovert?
Was op Sicilië of Kos
een veld zo mild betoverd,

dat zoetgevooisde herders daar
stem wekten bij u binnen,
dierbaard're nog, als zeiden maar
uw gier'ge, moede zinnen.

Hoe vingers vaardig slingerden
gekruiste syrinxbanden.
Op wallen, murw bewingerden
zij zaten, de guirlanden

van tonen in hun paarlen spoed
probeerden, en herkenden
wat nymphen, steels belust, de voet
deed naar de woudrand wenden.

Hoe maagden loom in 't middaguur
het ver gepijp vernamen,
vergetend voor dit sijp'lend vuur
het huis, vanwaar ze kwamen.

En hoe de wind de bomen boog,
ze Pan's fluittongen maakte,
een slaap zwaar lot hen overvloog,
dat klauwde waar 't ontwaakte.

Gij wist uw herders waren ruig
wreed, stinkend, en zij spuwden,
na 't glorierijke fluitgejuich
dat zoele winden luwden.

L. Th. Lehmann

                          οὐ θέμις, ὠ ποιμήν, τὸ μεσαμβρινόν οὐ θέμις ἅμμιν
                          συρίσδεν. τόν Πᾶνα δεδοίκαμες.
                          Ongehoord is het, herder, dat we 's middags op de fluit
                          spelen. Ik heb teveel eerbied voor Pan.

Terug - Top

Fragmenten van een telegonie

I PROOlMION

O muze van Eugammon van Cyrene
vertel mij, als eens hem, over de man
die nimmer van de zeeën is verdwenen
en nooit zal, zolang iemand een ding van
hout, staal of plastic stuwkracht zal verlenen
door 't water, of alleen maar lezen kan,
want minnen na het moorden aan de wal
begrijpt men dat hem daar niet binden zal.

Wij kennen niet wie woonde tussen velden
van silphion, het uitgestorven kruid,
en zee, op zijn manier teweer zich stelde,
met Griekse pen, papyrus, lier en fluit,
met speer en schild van muren of te velde
tegen de rovers en belagers uit
zuidelijk land; Lybische wagenmenners,
of zee, ook Grieken, komende als kenners.

Maar hoe Homerisch hier ook de barbaar
stormliep op wielen achter dolle paarden,
zoals hij zich ver weg, in de hoggar
heeft afgebeeld, de verte kon niet aarden
in vlakten, voor de Homeried die daar
binnen stadsmuren 't woordambacht bewaarde
. De zee, nabij, vond hem niet in gebreke,
hij liet de oude varensheld weer spreken.

II HET LAATSTE VERTREK VAN ODYSSEUS

Om naar die vreemde volken toe te gaan,
voor wie de mast, het staand en lopend want,
de roeiriem en het zout zelfs niet bestaan,
moest ik van lthaka naar 't vasteland
en dus de hand aan schoot en riemen slaan,
zoals voor elke reis. Naar d' overkant
had 'k makkers die in leeftijd meer verschilden
van mij, dan die uit Troie keren wilden.

Zij waren meer aan huis en wal gebonden,
en ook natuurlijk in bevarenheid
minder dan zij waren en ik ben. Onder
de korte reis had ik voldoende tijd
om dingen waarvan zij wat leren konden
te zeggen, voelde mij met hen bereid,
in plaats naar land ver buitengaats te varen
en om op zee te blijven weer voor jaren.

Ik hunkerde hun dat bevel te geven,
de jongens waren van het goede soort
zoals op lthaka altijd wel leven;
nog wat onhandig, maar een week aan boord
had uit hun handen 't boerenwerk verdreven
en 'k had van doden stemmen weer gehoord,
maar ik wist dat voor mijn bestwil de goden
spraken van land, land, land in hun geboden.

Een zeeman zou zo vaak lang slapen willen,
zonder een oor te spitsen heel de nacht;
voor wisseling van wind, voor harder trillen
van spanten, voor een zwaarder golvenkracht,
maar zijn al zijn wensen vervuld en stil en
de reparaties aan zijn huis volbracht,
dan zou 'n sirene, die daar door kon dringen,
over de zee, niet over thuis meer zingen.

Het was verstandig wat de goden vroegen,
dus bleef ik rechtuit naar het land toe gaan,
de jongens landden zeer tot mijn genoegen
en brachten hof'lijk uit het ruim vandaan
mijn reisgoed, dat zij ook het land opdroegen,
wel het voornaamste was: een roeiriem aan
het greepeind tot staflengte afgezaagd
en wat een reiziger gewoonlijk draagt.

III DE RIVIERGOD

Ik keek zo weinig om als ik maar kon
en volgde d' Acheloos naar het noorden,
gemakk'lijk door het dal en toen de zon
ging zakken was het al achter de boorden
van 't Akarnaans gebergte, dat begon
links van mij op te rijzen, voor mij stoorden
geen mensen en geen steden nog mijn gang,
ik was bereid tot lopen, dagenlang.

Eerlijk gezegd, om in een huis te slapen
begeerde ik de eerste nacht nog niet,
ik schaamde mij nog voor mijn vreemde wapen
en zag zovele vragen in 't verschiet.
Het doel was wel dat elk mij aan zou gapen,
elk iets vroeg die mij zag of binnenliet,
maar waarom waar mijn taal nog werd begrepen,
wie spreekt er Grieks als hij niet weet van schepen?

Zo liet ik heel de zon getroost verzinken
en liet het groene water langs mij gaan,
nam zelfs geen tijd voor eten of voor drinken.
De mist drong langs de wilgen en de maan
kwam op en deed de eerste toppen blinken
van 't land waar het eens heeft kunnen bestaan
dat helden niet om buit of steden vroegen,
maar achter een wild everzwijn aanjoegen.

De nevel uit het water opgekomen
liet mij de grond alleen nog zien vlakbij,
verder alleen het lover van de bomen
en de nu geheel zwarte bergenrij,
toen was het mij alsof ik liep te dromen;
een knotwilg vond ik plotseling recht voor mij.
Ik wilde 't pad hervinden, hem ontwijken,
maar zag twee grote ogen naar mij kijken.

De wilg deed ook een pas, ging tegenover
mij staan en ik zag, op zijn brede hoofd
stonden twee hoorns als takken zonder lover,
een mond was er als in het hout gekloofd,
wat leek een raf'lig kleed van groen, hing over
zijn lichaam, voeten had de mist geroofd.
De bleke vrees beving mij, hoewel deze
gestalte toch alleen een god kon wezen.

Ik wilde vruchtloos vluchten, maar vernam
een zware stem van één, die mijn naam kende:
'Odysseus, vrees niet, ik ken u en kwam
aan land voor u de veelbevaren' en de
nu uitgeruste, die weer last opnam,
en voordat gij u weer naar huis zult wenden,
zult gij opnieuw de veelbeproefde heten,
maar kom nu als mijn gast drinken en eten.'

Ik zei: 'Gij weet wie ik ben als een oude
gastvriend of buur, die men op reis ontmoet.
Ik ken u niet, meen u te moeten houden
voor een god die meer vriendlijks voor mij doet
dan stervelingen zich ooit toevertrouwden
te vragen.' Hij antwoordde: 'Gij hebt goed
geraden, maar wie Hades' huis betrad
vindt naar mijn woning een gemakk'lijk pad.'

Zoals aan een glooiend strand zwemmers gaan
te water, zo liep hij de nevel in,
ik dacht dat hij zijn armen uit zou slaan
wanneer de nevel raakte aan zijn kin,
maar hij liep door, ik volgde, kon steeds staan,
voor mij was 't donker of ik aan 't begin
was van een gang, hij nam mijn hand, een pad,
goed effen, liep ik langs en werd niet nat.

Toen stond hij stil en klapte in zijn handen;
de dienaressen brachten fakkels aan,
die voor ons, in de grond, kwamen te branden.
Bij dat licht zag ik mij in 't midden staan
van 'n grote ronde zaal waarvan de wanden
uit groen gesteente schenen te bestaan.
Twee zetels stonden er, zeer fraai bekleed,
op één waarvan de god mij zitten deed.

Men zette schragen van het beste eiken
en legd' er gladde bladen overheen,
een gouden mengvat kwam ernaast te prijken.
Ik zag, de wanden waren niet van steen,
want vissen kwamen er soms achter kijken,
aangelokt door het licht, soms sloeg er één
een vin of staart door, maar toch zonder dat
een druppel in de kamer werd gespat.

De dienaressen brachten spijzen binnen,
voornaamlijk vis, maar ook vlees, fruit en brood.
Zij wasten en zij droogden met fijn linnen
mijn handen, terwijl één de wijn uitgoot,
en de riviergod liet het maal beginnen,
met graagte at ik van wat hij mij bood.
Toen al dit goede ons verzadiging
gebracht had, was hij 't die 't gesprek aanving.

Wat gast en gastheer steeds te zeggen plegen
blijv' achterweeg, goden zaagt gij tevoren,
al zijn die snel als vogels opgestegen;
een oud gebruik, waaraan 'k mij nooit wou storen
al kwam ook Heracles tot vechten tegen
mij, brak mijn linker- en mijn rechterhoren,
want een onsterflijke heeft tijd van leven
waarin hem wat hij kwijtraakt wordt hergeven.

Gij denkt nu van het water weg te trekken,
voorbij mijn bronnen naar het noorden toe,
gij zult veel volkeren voor u ontdekken
van wie nog weinig Grieken weten hoe
zij leven en zij spreken, en verwekken
nieuwsgierigheid naar u, maar als gij moe
zult zijn van al het reizen en het land,
weet elk nog wat die staf is in uw hand.

Van ver, over droge bergschouders heen,
of plotsling voor de voet, in vlakten, kan
men inhammen, meren en stromen zien,
hoe klein ook, ja op 't donker water van
grotten, waar tot gordijn en zuil de steen
door 'n god gewrongen schijnt, zal u een man
het piepen van de dollen laten horen
soms zelfs ook staande, met 't gelaat naar voren.

Maar waar het water staat tot bovenaan
zijn er meer dan stervelingen geloven,
ja, zelfs voor goden duurt het lang te gaan
door sponzig slijk, door gangen en door kloven,
en om voor mij ook verre broeders aan
te spreken, hoef ik ook niet even boven
aarde te gaan, zelfs als z' in zee uitstromen
waar gij zelfs niet met riem of zeil zoudt komen.

De bleke schrik beving mij bij zijn woorden,
ik zei tot hem: 'Het is niet iedereen
der sterf'lijken, die ooit zo duidelijk hoorde
een raad uit godenmond, voorwaar, ik meen;
't is goed dat ik dit weet over het noorden,
meer zal ik verder denken nog; waarheen?
Als 'k terugkeer zal ik u met offers prijzen,
met velen na mij, die dit land bereizen.'

'De gastheer', sprak hij, 'is 't die geven moet.
Ik had u kostb're giften toegedacht,
maar slecht schikt zulks een reiziger te voet,
aanvaardt dus slechts een bed voor deze nacht,
na spijs en drank is ook het slapen zoet,
ik wou dat gij hier maanden had verbracht,
maar wie slechts reist om thuis zijn rust te vinden,
vindt waar hij 't kortst verwijlt de beste vrienden.'

Op vele plaatsen heb ik al gelegen
tot slaap, in bladeren en voor de poort
bij anderen, in 't tochtig afdak tegen
de hofmuur, bij mij thuis in 't bed, geschoord
door een levende boom, maar 't goed geregen
bed waar 'k door dienaressen heen gevoerd
werd nu, stond in een stilte die zo diep
ik nooit op aarde vond waar ik ooit sliep.

De dag die volgde werd in deze zaal
verkondigd door een groene dageraad.
Ik zag mijn gastheer voor de laatste maal,
wij spraken weinig, hij gaf mij geen raad,
ik at zijn overvloedig ochtendmaal,
een gast, die wacht tot gastheer groetend staat.
Ik ging weer door de stroom over de grond
totdat ik droog tussen de wilgen stond.

L. Th. Lehmann

Terug - Top

Odysseus

I. DE ZENDING VAN TELEMACHUS
      1. De Godenvergadering (I, 22-96)
      2. Mentes (I, 102-444)
      3. Mentor (IIl)
      4. Nestor (III)
      5. Menelaus (IV, 1-618)
      6. Het komplot (IV. 625-675)
      7. Penelope (675-847)

II. DE BEVRIJDING VAN ODYSSEUS
      1. Calypso (V, 57-281)
      2. Ino Leucothea (V, 282-493)
      3. Nausicaä (VI)
      4. Alcinoüs (VII, VIII)

III. DE ZWERFTOCHTEN VAN ODYSSEUS
      1. De Ciconen (IX, 16-62)
      2. De Lotophagen (IX, 80-100)
      3. Polyphemus (IX, 105-542)
      4. Aeolus (X, 1-80)
      5. De Laestrygonen (X, 81-135)
      6. Circe (X, 135-573)
      7. Tiresias (XI, 51-204)
      8. De Sirenen (XII, 8-16; 143-201)
      9. Scylla en Charybdis (XII, 234-260)
      10. De heilige kudden van Helios (XII, 260-453)

IV. DE TERUGKEER VAN ODYSSEUS
      1. De overtocht (XIII, 1-125)
      2. De wraak van Poseidon (XIII, 125-184)
      3. Godin en gunsteling (XIII, 187-440)
      4. Eumaeus (XIV, 1-528)
      5. Het vertrek van Telemachus (XV, 4-178)
      6. De aankomst In Ithaca (XV, 193-282; 495-557)
      7. Het verhaal van Eumaeus (XV, 300-492)
      8. Odysseus ontmoet Telemachus (XVI, 4-311)
      9. De boodschap van Eumaeus (XVI, 338-406)
      10. Penelope spreekt tot de vrijers (XVI, 409-451)
      11. Eumaeus in zijn hut terug (XVI, 452-481)
      12. De thuiskomst van Telemachus (XVII, 5-166)
      13. De thuiskomst van Odysseus (XVII, 185-328)
      14. Odysseus bij de vrijers (XVII, 360-493)
      15. Telemachus niest (XVII, 507-589)
      16. Het bedelaarsgevecht (XVIII, 1-121)
      17. De wapens van den wand (XIX, 1-50)
      18. Het voetbad (XIX, 104-505)
      19. De droom van Penelope (XIX, 508-605; XX, 1-5)
      20. De boog van Odysseus (XX, 147-363; XXI, 58-186)
      21. De slachting (XXI, 188-245; 312-355; 393-XXII, 477)
      22. De herkenning (XXII 480-495; XXIII, 1-241)
      23. Laërtes (XXIV, 204-347)
      24. Slot

Voorwoord van de schrijver

Namenregister

I. DE ZENDING VAN TELEMACHUS

2. MENTES
      Athene draalde niet, maar zweefde neer, en ging
      Naar Ithaca, 't gebied van haar beschermeling.
Zij had zich zwaar vermomd, als man van hoogen leeftijd;
Ik vraag hem onderdak, zoo peinsde zij, en, geeft hij 't,
      Natuurlijk doet hij dat, dan help ik hem terecht,
      Zoo als ik dat in de vergaadring heb gezegd.
En toen zij dan de lange wandeling volbracht had,
En voor de woning stond, vond zij, wat ze verwacht had,
      De vrijers aan de fuif. Ze hadden dol plezier,
      En maakten, op Odysseus' kosten, goede sier.
Telemachus zat boos te midden van de gasten,
Die, ongeïnviteerd, zijn vaders goed verbrasten.
      " Wees welkom, vreemdeling," zoo sprak de jonge man,
      "Zit aan, en zeg mij, waar ik u mee dienen kan."
Zij zette zich, en zei: "Ik heb in vroeger jaren
Je vader goed gekend. Wat is hem wedervaren?
      Vertel eens wat. Het is wel veel veranderd hier!"
      "We kunnen moeilijk spreken onder dit getier,"
Was 't antwoord, "laat ons liever deze zaal verlaten;
Ik zou met u graag rustig over vader praten."
      Ze gingen dus, maar nauwlijks waren z' in de gang, .
      Of daar weerklonk een luid maar wonderzoet gezang,
Een lied, door Phemius, den ouden bard, gezongen,
"Daar wordt mijn vaders zanger daaglijks toe gedwongen,"
      Verklaarde hij, en bracht haar naar een zijvertrek,
      Geschikter voor een kalm en degelijk gesprek.
Athene, die zich als vorst Mentes voorgesteld had,
Sprak, toen de knaap haar alles, wat z' al wist, verteld had:
      "Dat is een droef verhaal. Maar, jonge man, hou moed.
      Je vader leeft, en komt terug. Versta me goed,
Ik ben geen ziener, maar ik heb een stem vernomen,
Dat, als jij medewerkt, mijn vriend terug zal komen.
      Verjaag die schuimersbent. Je kunt dat niet alleen?
      Roep morgen dan de volksvergadering bijeen;
Daar doe je je beklag. Je luistert naar het oordeel
Der wijzen uit het volk, en doet daarmee je voordeel.
      Voorts moet je naar den ouden, wijzen Nestor gaan;
      Je vraagt hem wat hij weet, en heb je dat gedaan,
Dan moet je je tot koning Menelaus richten,
Die, voorzoover hij kan, je nader in zal lichten.
      Gedraag je als een man, doortastend en kordaat."
      "Ik dank u," zei Telemachus, "Ik volg uw raad."
Verzonken in gedachten staard' hij voor zich henen,
En toen hij opkeek, was de oude man verdwenen.
      Dit wonder trof hem zeer, en 't flitste door zijn geest:
      Zou deze goede vriend een godheid zijn geweest?
Hij voelde hoe bemoedigend haar woord gewerkt had,
En in zijn weifeling zijn wankle ziel gesterkt had.
      Tot dusver moeders kind, dat weinig mag en kan,
      Was hij ineens gerijpt van knaap tot mondig man.
Hij scheen zich in een gloed van dapperheid te voelen,
Van overmoed misschien, en wenschte dien te koelen.
      De zanger Phemius zong thans een zang, gewijd
      Aan 't droevig onderwerp van den Trojaanschen strijd;
Toen kwam Penelope neerslachtig naar beneden,
En sprak den dichter toe om hem te overreden
      Niet daarmee door te gaan. Zij sprak: "0 staak dit lied.
      Het doet mij zeer. Zing door, maar zing van Troje niet."
Nu trad Telemachus, totnogtoe zoo bescheiden,
Tot haar verwondering krachtdadig tusschenbeiden.
      Hij las haar vriendelijk, maar zeer beslist de les:
      "Verwijt hem niet. Het nieuwste lied heeft 't meest succes.
Laat toch den zanger wat de ziel hem zegt bezingen.
Niet hij is schuldig - Zeus, die vrij zijn zegeningen
      Of rampen tot ons zendt. En 't leed trof niet alleen
      Odysseus; d'andren ook. Dus, moeder, ga nu heen,
En blijf bij 't weefgetouw. Dat is de plaats voor vrouwen.
U moet aan mij, als man, de leiding toevertrouwen."
      Penelope keek op, verbaasd van dezen toon,
      Maar zwichtte, zonder veel te zeggen, voor haar zoon.
Bekommerd om Odysseus en haar jongen beide,
Ging z' in gepeins terug naar haar vertrek, en schreide.
      Telemachus bleef bij de vrijers in de zaal;
      Hij riep hun luide toe, in onbeschroomde taal,
Dat hij een volksvergaadring wenschte te beleggen,
En eindigde met hun zijn woning te ontzeggen.
      Schoon door Antinoüs en anderen gehoond,
      Hij had zijn vasten wil tot handelen getoond.
De vrijers bleven tot het einde van den avond,
      Zich volop aan Odysseus' zoete dranken lavend,
Maar hij had d'eerste schrede op het pad gezet,
Dat hem Athene wees. Hij ging getroost naar bed,
      En Euricleia, de getrouwste der getrouwen,
      Ging mede, om zijn kleeren netjes op te vouwen.
Telemachus was moe, maar 't slapen slaagde slecht:
Hij dacht teveel aan wat Athene had gezegd.

3. MENTOR
Telemachus staat op. Hij kleedt zich en hij haast zich
Naar 't marktplein, met twee dartle jonge honden naast zich;
      En wie hem zoo zag gaan, met opgewekten pas,
      Verbaasde zich hoe knap de knaap geworden was.
Maar de vergadering, denzelfden dag gehouden,
Waarop de moeder en de zoon hun hope bouwden,
      Had weinig resultaat. "Zijn moeder is de schuld,
      Zij!" riep Antinoüs. "Hoe tart zij ons geduld.
Had zij niet vast beloofd, haar hand te zullen geven
Aan een van ons, zoodra ze 't laken had geweven,
      Dat eens als lijkwa voor Laërtes dienen zou?
      Dat zei ze. Maar wat deed de sluw geslepen vrouw?
Ze toond' ons overdag, hoe hard z' er wel aan werkte,
Maar wat gebeurd' er 's nachts, als geen van ons het merkte?
      Dan trok ze 't dag-werk uit, bij toortslicht, draad voor draad;
      Zoo hield de slimme feeks ons drie jaar aan de praat.
En nimmer zouden wij erachter zijn gekomen,
Had een van ons het niet van zijn vriendin vernomen,
      Die bij haar diende, haar bespiedde in den nacht,
      En ons den uitleg van het raadsel overbracht."
Wij zullen geen verslag van al 't gezegde geven,
De zitting werd na veel gekibbel opgeheven,
      En 't eind van 't lied was dit: de vrijers, stout en sterk,
      Volhardden straffeloos in hun strafwaardig werk.
Telemachus, die nu begreep wie hem gesteund had,
Toen niemand anders zich om moeders lot bekreund had,
      Ging naar de kust, wiesch zich de hand' in 't zilte sop,
      En zond zijn smeekgebeden naar Athene op.
Juist toen hij zich tot wederkeer naar huis bereidde,
Stond zij, vermomd als d' oude Mentor, aan zijn zijde,
      Beloofde hem een schip, en bood hem tevens aan
      Als vaderlijke vriend met hem op reis te gaan.
Telemachus was zeer verbaasd; maar opgetogen
Nam hij het aanbod aan, en dankte diep bewogen.
      Doch aan Penelope vertelde hij het niet;
      Hij dacht: wat moet ik doen, als zij het mij verbiedt?
En dat verwacht ik. Neen. 'k Zal Eurycleia vragen
Mijn moeder in te lichten over veertien dagen.
      Die goede, trouwe meid, en Medon, onze knecht,
      Die zullen zwijgen, als mijn vaders zoon 't hun zegt.
De brave vrouw bezorgd' hem proviand en kleeren,
Opdat de jongen onderweg niets zou ontberen;
      De zakken werden in de stilte van den nacht
      Door 't scheepsvolk ongemerkt aan boord van 't schip gebracht.
Telemachus vertrekt. Zijn weifling is verwonnen.
Men slaat de kabels los. De zending is begonnen.

4. NESTOR
      Voorspoedig werd de reis volbracht bij kalme zee,
      En weldra lag de boot voor Pylos aan de ree.
Ze stapten snel aan wal. "Nu niet verlegen wezen,"
Zei Mentor, "j'hebt van koning Nestor niets te vreezen,
      Dus je vertelt hem alles van je moeder's leed,
      En vraagt hem, of hij ook iets van je vader weet."
"Ja," zei Telemachus, "maar 'k ben zoo onervaren,
Hoe spreekt een knaap als ik met iemand van die jaren?"
      "Zeg, wat je hart je ingeeft, jongen," was 't bescheid,
      "En dan - ik denk dat jou een hoogre macht geleidt ..."
d'Ontvangst bij Nestor was hoogst hoffelijk en hartlijk,
En, was ook d'oorzaak van de komst der gasten smartlijk,
      Ze vielen in een feest, een offerplechtigheid,
      Die aan den god der zee, Poseidon, was gewijd.
Een zoon van Nestor bood hun plaatsen in hun midden;
Hij noodigt Mentor uit, te plengen en te bidden,
      Toen gaf hij hem een vollen gouden beker wijn,
      Terwijl hij vriendlijk sprak: "U zult wel d'oudste zijn,
En daarom dien ik dit het eerst aan u te vragen."
Athene dacht: die jongen weet zich te gedragen,
      En bad aldus: "Poseidon, aard-omvattend god,
      Geef Nestor en zijn zoons een gunstig levenslot,
Doe d'andre Pyliërs van uw genade blijken,
En laat Telemachus zijn edel doel bereiken."
      De oude vorst sprak graag, en na een hartig maal,
      Deed hij den vriendenkring het boeiende verhaal
Van wat hij had beleefd na zijn vertrek van Troje.
Telemachus, dat spreekt, waardeerde wel het mooie
      Van deze voordracht zeer, maar 't was een tegenval:
      Van vaders lot vertelde Nestor niemendal.
Hij had ook inderdaad nog niets van hem vernomen,
En dacht waarschijnlijk wel, dat hij was omgekomen,J
      Maar zei dit niet ronduit. Wel gaf hij te verstaan,
      Dat wat Orestes voor zijn vader had gedaan,
Een daad was, waar die zich met recht op kon beroemen.
"Moog' u het nageslacht alzoo met eere noemen,"
      Besloot de grijze vorst, en onze vriend verstond
      Van dezen wensch wellicht den waren ondergrond.
Nadat er zoo nog 't een en ander was besproken,
Scheen 't tijdstip voor de zoete nachtrust aangebroken.
      Daar hoorde men opeens een ruischend wiekgerucht:
      Een trotsche adelaar steeg statig in de lucht,
En Mentor was op 't zelfde oogenblik verdwenen;
Nu wist Telemachus: dat was alweer Athene.
      De jongen stond verstomd en raakte van zijn stuk,
      Maar Nestor greep zijn hand, en wenschte hem geluk.
"Wat?" sprak hij, "schrik je nu, in plaats je te verblijden?
'k Zou liever dankbaar zijn, dat goden je geleiden."
      Door dit opwekkend woord herstelde zich de knaap,
      Ging welgemoed naar bed, en viel terstond in slaap.
Hij had verzocht hem in den morgen vroeg te wekken,
Om tijdig naar den vorst van Sparta te vertrekken,
      Naar Menelaus, op Athene's wijzen raad.
      Een vurig span staat klaar, en 't uur van scheiden slaat.
Pisistratus, een zoon van Nestor, zou hem brengen,
En om het afscheid niet onnoodig te verlengen,
      Drijft hij de muilen aan. Zij draafden heel den dag,
      Totdat de zonne zonk, en d'aard in duister lag.
Zij vonden bij een vriend een veilig onderkomen,
En 's morgens werd met moed de tocht weer ondernomen
      Langs graanveld, bosch en beemd. De reis werd niet gestoord,
      En spoedig stonden zij voor Menelaus' poort.

5. MENELAUS
Men was er juist een dubbel bruiloftsfeest aan 't vieren;
De koning had de tafel prachtig doen versieren,
      Daar treedt Telemachus dan met zijn jongen vriend
      De feestzaal in, door Eteoneus aangediend.
Zij werden door den koning hartelijk ontvangen,
"Je zal wel, denk ik, naar een stevig maal verlangen,"
      Sprak Menelaus gul, "en naar een beker wijn.
      Tast toe. We hooren straks wel, wie je ouders zijn."
Telemachus keek rond. Hij zag zoo'n weidsche weelde,
Als zelden nog het oog van stervelingen streelde.
      "Pisistratus, heb j' ooit zoo iets gezien, zoo'n pracht?
      Zoo moet de zaal van Zeus er uitzien," zei hij zacht.
Maar Menelaus, die zijn woorden half verstaan had,
Verteld' hun aanstonds waar hij al dat moois vandaan had:
      Van Troje. En zoo sprak hij nog een tijdje door.
      Er kwam in zijn verhaal veel van Odysseus voor,
"Wel is mijn eedle vriend," zoo sprak hij, "te beklagen,
Die ver van vrouw en kind zijn droevig lot moet dragen!"
      Bij die verzuchting uit het trouwe vriendenhart
      Werd d'arme jongen overmeesterd door zijn smart,
En borst in tranen uit. Zoo had hij zich verraden
Bij 't luistren naar 't verhaal van vaders heldendaden,
      Tenminste Helena, de koningin, zei zacht:
      "Zeg, weet je, wat ik al zooeven heb gedacht?
Wat lijkt die eene jongen op Odysseus. Sprekend."
"0 dan begrijp ik wat die droefenis beteekent,"
      Hernam de vorst geroerd. "Ja, nu herken ik hem.
      Hij heeft dezelfde oogen, houding, hoofd en stem;
Dit is Telemachus. Dit zijn Odysseus' voeten,
Zijn handen - dat ik zoo zijn jongen moest ontmoeten!
      Maar waarom heb je dat niet dadelijk verklaard? I
      Dan had ik je dat droevige verhaal bespaard."
Hij weende, d'oude vorst. Dit werkte zoo aansteeklijk,
Dat al die helden, in den regel niet zoo weeklijk,
      Zijn voorbeeld volgden, en een brakke tranenvloed
      Verluchting bracht aan aller overkropt gemoed.
Maar Helena, die al dat ween en en dat treuren
Niet langer aan kon zien, besloot hen op te beuren;
      Zij goot een vroolijk-makend wondermedicijn,
      Toen niemand er naar keek, in elken beker wijn.
Daardoor geraakte, na dien toestand van beklemming,
De vriendenkring weer in een opgewekter stemming,
      En Menelaus, die nu graag vertellen wou,
      Hoe slim Odysseus was, zei, kijkend naar zijn vrouw:
"Herinner je je nog, toen wij verborgen zaten
In 't houten paard? We mochten geen van allen praten,
      Maar jij, door 'k weet niet welken demon aangespoord,
      Had bijna door een list, het heele plan verstoord.
Je klopte 't op zijn buik, je noemde onze namen,
En vroeg ons vriendlijk of we niet naar buiten kwamen;
      Je deed de stemmen zelfs van d'andre vrouwen na,
      En 't werd een algemeen gefluister van: ik ga!
Alleen Odysseus had het dadelijk begrepen,
En gaf ons te verstaan, met teekens en met knepen,
      Geen kik te geven. Goed. We zwegen allen. Maar
      Daar gaan, o schrik! Anticles' lippen van elkaar!
En 't was jouw vader, jongen, die ons toen gered heeft,
Die 't roekelooze plan van dezen dwaas belet heeft;
      Hij legt zijn zware hand Anticles op den mond,
      Zoodat mijn vrouw 't gemummel hoorde noch verstond,
En na die oogenblikken van intense spanning
Verliet zij 't houten paard, tot vreugd van de bemanning.
      Maar kom, vertel me nu met openhartigheid:
      Wat heeft je eigenlijk tot dezen stap geleid?"
Toen schetste hem de knaap, hoe ongenoode gasten
Zijn eigen erfdeel en zijn moeders goed verbrasten,
      En dongen naar haar hand. "Nu voeld' ik 't als mijn plicht
      Tot u te gaan, o vorst, om raad en om bericht,"
Vervolgde hij. "Mijn vader - is hij omgekomen?"
"Ik heb op reis van Proteus," zei de vorst, "vernomen:
      De nimf Calypso houdt hem vast op haar gebied,
      Maar verdere bijzonderheden weet ik niet.
Jij kunt daar niets aan doen. 'k Zou hier nu maar wat blijven.
Je zult den tijd best met Pisistratus verdrijven.
      Je geest is overspannen, jongen. Je bent moe."
      Telemachus dacht na, en eindlijk gaf hij toe.
"Nu zal 'k je," sprak de vorst, "een mooi cadeautje geven:
Dit zilvren mengvat, door Hephaestus zelf gedreven,
      Met gouden rand. Het is een kostbaar stuk. Ziehier.
      Geen dank, mijn jonge vriend. Ik geef het met plezier."
Hij bleef dus met zijn vriend Pisistratus logeeren;
Er was geen noodzaak nu direkt terug te keeren.
      Hij had zijn plicht gedaan. Zijn zending was volbracht.
      Hier kon hij werken aan de vorming van zijn kracht.
Wij laten thans den knaap in Sparta's vruchtbre dreven,
Om in den geest naar Ithaca terug te zweven.

6. HET KOMPLOT
      De slempers brasten door, en sleten dag aan dag
      Met spies- en discussport, gezang en drinkgelag.
Doch 's jongelings vertrek was niet geheim gebleven:
Noëmon, die zijn eigen vaartuig had gegeven,
      Had kort daarna de toedracht van de zaak vermeld;
      De minnaars hoorden het, verwonderd en ontsteld.
"Wel zag 'k Telemachus niet daaglijks meer verschijnen,
Maar 'k meende dat hij op het land was, bij zijn zwijnen,"
      Zoo sprak Antinoüs, "wie had dat ooit gedacht!
      Ik had hem heusch tot zooiets niet in staat geacht.
Maar zeg, hoe is de jongen aan je schip gekomen,
Heb jij 't gegeven? Of heeft hij 't je afgenomen?"
      " Welnee, ik gaf het graag," zei d' ander goedgezind,
      "Men weigert zoo'n verzoek niet aan een koningskind.
Maar een ding kan ik nog maar altijd niet verklaren:
'k Zag Mentor op het dek; die 's met hem weggevaren,
      En d' andren morgen zie ik Mentor hier op straat!"
      Dit ernstig, vreemd geval werd lang en breed bepraat,
En op een avond, toen de beker lustig rond ging,
En 't nieuws omtrent Telemachus van mond tot mond ging,
      Nam, na een forsche teug, Antinoüs het woord.
      "Gij hebt," zoo sprak hij, "van het drieste plan gehoord;
Gij weet waarom de knaap die reis heeft ondernomen.
Nu dreigt ons groot gevaar. Dat moeten wij voorkomen.
      Ik rust een vaartuig uit. Wie gaat er met mij mee?
      Wij sleur' hem van zijn schip, en storten hem in zee."
Dat woord sloeg in, en lang nog bleven zij tezamen
In haat, door angst gebaard, zijn ondergang beramen.

7. PENELOPE
      Penelope vernam voor 't eerst van zijn vertrek
      Door Medon, den heraut, in 't volgende gesprek.
Waar is Telemachus, waar is mijn zoon gebleven?
Hij heeft zich op een lange, verre reis begeven.
      Uit eigen wil, of had een god het vastgesteld?
      Ik weet het niet. Dat heeft mijn meester niet vermeld.
Verzoekt hij dan den dood? Verklaar zijn opzet nader.
Hij reist op onderzoek naar nieuws omtrent zijn vader.
      En weten zij, de vrijers, van zijn plannen af?
      Zij weten z' en zij zinnen op een wreede straf.
Wat meen je met een straf? Wees duidlijk in je woorden.
Zij gaan hem achterna, en willen hem vermoorden.
      Wie leerde je dit onrustbarende verhaal?
      Ik heb hun woorden afgeluisterd in de zaal.
Penelope was diep door dit bericht verslagen,
"Hoe zal ik zonder steun zulk zielelijden dragen?"
      Zoo riep zij weenend uit, door tranen schier verblind,
      "Eerst nam mij 't lot mijn man, en nu mijn eenig kind.
0, Eurycleia, waarom heb je dat verzwegen!"
"Ik had," zei d'oude vrouw, "het streng bevel gekregen,
      Te zwijgen tot hij veertien dagen weg zou zijn;
      Maar 'k heb hem goed verzorgd met kleeren, spijs en wijn."
"Ik roep Laërtes hier!" - "Als ik u iets mag raden,"
Zei d'oude, "doe dat niet. Gaat u nu rustig baden,
      En richt dan tot Atheen ootmoedig uw gebed;
      Ik ben er zeker van, dat zij de jongen redt."
Penelope, de waarde van dit woord beseffend,
Ging, baadde zich en toen, den blik ten hemel heffend,
      Bad zij Athene lang en vurig voor haar kind.
      En de godin, der smeekling' even welgezind
Als hem voor wien zij bad, had het besluit genomen
Door een verschijning haar te sterken in haar droomen,
      Iphthima's beeltenis. "Penelope, schep moed,"
      Zei 't droombeeld bij haar bed, "je jongen heeft het goed.
Hij doet zijn plicht. De goden zullen hem beschermen.
Athene zelve zal zich over hem ontfermen;
      Zij begeleidt hem op zijn tocht van kust tot kust."
      Toen sliep Penelope, gelaten en gerust.

Intusschen was het schip der minnaars uitgevaren
Naar Asteris, een eiland, waar zij veilig waren
      Voor stormgevaar. Daar waren zij aan land gegaan,
      En lagen op de loer, om straks hun slag te slaan.

II. DE BEVRIJDING VAN ODYSSEUS

2. INO LEUCOTHEA
Poseidon, juist van 't offerfeest teruggekomen,
Had onzen held van ver op 't houtvlot waargenomen.
      "De goden hebben mijn afwezigheid misbruikt
      Ten gunste van dien schurk. Zoo wordt mijn macht gefnuikt.
Zij willen mijn geslepen tegenstander sterken,
Welnu, ik ben er weer. Dat zal Odysseus merken,"
      Zoo spreekt hij, en hij zwiept de zee geweldig op.
      Het vlot vergaat. Odysseus stort in 't schuimend sop.
Hij klampt zich aan een plank, en vecht voor 't veege leven.
Toen dook Leucothea, door medelij gedreven,
      Van 't wilde water op. Zij zette zich op 't wrak,
      Wierp hem haar zilverlichten sluier toe, en sprak:
"Ontkleed u ijlings. Wind dit weefsel om uw leden,
Dan zult gij ongeschonden Scheria betreden.
      Zwem veilig verder, en, bereikt gij straks de ree,
      Werp dan den sluier die u droeg, terug in zee."
Twee dagen zwom hij door tot hij de kust genaakte,
Na zwaren strijd, waarbij Athene hem bewaakte.
      Hij werpt den sluier weer in zee, naar Ino's woord,
      En sleept zich moeizaam naar een dicht olijfbosch voort.
Daar legt hij 't loome lijf, en dekt zich toe met blaren.
Gelijk de eenling, die den vuurgloed wil bewaren,
      En ver van menschen woont, de kooi met asch bedekt,
      Wat zonder buurmans hulp een blijvend vuur verstrekt,
Zoo dekt Odysseus 't lijf, van loovergroen omwonden;
Dan nadert hem de Slaap, door de godin gezonden.

3. NAUSICAÄ
      Intusschen had Athene weer een plan bedacht,
      En daalde neder in de stilte van den nacht.
Terwijl Odysseus dus, met afgematte leden,
In slaap verzonken ligt, wendt de godin haar schreden
      Naar vorst Alcinoüs' gebied, naar Scheria,
      En zet zich aan de sponde van Nausicaä,
Zijn schoone telg, vermomd als een van haar vriendinnen.
Het meisje slaapt gerust. "Het schoot me laatst te binnen,"
      Begon Athene, "wordt het niet een beetje tijd,
      Dat jij wat aandacht aan je garderobe wijdt?
Je moeder vult je kast met kostelijke kleeren,
Als rechtgeaarde dochter moet je dat waardeeren,
      En is je uitzet wel zoo goed verzorgd, zoo rein
      Als die naar vaders en naar moeders wensch moest zijn?
Jij kunt je zeker zonder hoovaardij beschouwen
Als een der uitverkoren jonge edelvrouwen,
      En stel nu, dat een jonkman je ten huwlijk vraagt,
      Is 't dan niet van belang, wat j' op de bruiloft draagt?
Je dient dan toch als dame voor den dag te komen
Wanneer het zoo ver is. Er zijn geschikte stroomen
      En plassen in de buurt. Je kleeren zijn besmeurd;
      Dat mag niet. Geef ze morgen vroeg een flinke beurt."
Nausicaä ontwaakt. Ze gaat haar vader vragen
Of ze de wasch mag doen. "En krijg ik paard en wagen,
      Want 't is een eindje weg," zoo vleit Nausicaä,
      Maar rept niet van haar droom. Alcinoüs zegt: "Ja,
Maar waarom moet dat nu zoo plotseling gebeuren?"
"U zult het zeker, vader, wel met mij betreuren:
      De kleeren van de broers zien er onooglijk uit,
      Daar vraag ik het u om," zoo loog de looze guit.
De koning hield zich dom, hoewel hij heel goed voelde,
Wat ze niet zei, maar wat ze eigenlijk bedoelde,
      En sprak: "Goed kind. Maak jij gerust de wasch aan kant,
      Zeg, dat de knecht de paarden voor den wagen spant."
Zoo reed Nausicaä vol ijver naar de plassen,
Om met de meisjes saam het vuile goed te wasschen.
      De waschplaats was op korten afstand van het bosch,
      Waarin Odysseus lag te slapen op het mos.
Het werk is klaar. Nu stelt, om zich niet te vervelen,
Een van de meisjes voor een beetje bal te spelen.
      Daar werd een tijdje aangenaam mee doorgebracht,
      Maar toen Nausicaä er ernstig over dacht
Naar huis te gaan, en nog een laatste bal wou gooie',
Herinnerde Athene zich den held van Troje:
      Ik zorg dat ik dit landlijk feestje wat verleng,
      Zoo peinsde zij, en hem en haar tezamen breng.
Dus mist de bal haar doel, en komt terecht in 't water;
Daar klinkt van 't vrouwenkoor een luid en lang geschater,
      Waardoor de held ontwaakt. Hij weet niet waar hij ligt,
      Springt op, kijkt rond verbaasd, verschijnt, 't was geen gezicht,
In 't primitieve pak van twijgen, mos en bladeren.
Hij ziet de meisjesschaar. Hij durft haast niet te naderen.
      Hij neemt een loovertak, en als een ruige leeuw
      Treedt hij vooruit. De meisjes, onder luid geschreeuw,
Slaan ijlings op de vlucht. De koningsdochter echter
Staat rustig, onvervaard voor Troje's koensten vechter.
      Odysseus spreekt het meisj' in hoofsche vleitaal aan:
      "Is 't mij vergund mijn oogen tot u op te slaan,
0 wonderschoone maagd? Hoe moet ik tot u spreken,
U als godin of stervling om uw bijstand smeeken?
      Is 't wellicht Artemis, wier aanschijn ik aanschouw?
      Want waarlijk gij gelijkt in leest en lichaamsbouw
Het meest op die godin. Maar zijt gij een der menschen,
Hoe menig jonkman zal u tot zijn gade wenschen!
      Welzalig wie u wint. Vorstin, heb medelij,
      Wijs mij den weg, en schaf mij voedsel en kleedij."
"U is," was 't antwoord, "in het land van de Phaeaken.
Ik ben des konings kind, en 'k zou mijn plicht verzaken,
      Als ik u zonder spijs en kleed van hier liet gaan."
      Vervolgens tot de schaar, met vorstelijk vermaan:
"Foei, schaamt gij u niet, u dusdanig te misdragen?
Dit is een vreemdeling, die onderdak komt vragen,
      Gedenkt het woord der wet: de gasten zijn van Zeus!
      Wees welkom vreemdeling als vriend in vaders huis,
Zoek uit dien korf de kleeren, die u 't beste passen,
Ze hooren aan mijn broers. Ik heb ze juist gewasschen."
      Odysseus baadde zich en trok de kleeren aan,
      En toen Nausicaä hem bij den vliet zag staan,
Thans door Atheen met jeugd en schoonheid overtogen,
Blonk er een glans van hoop en blijdschap in haar oogen.
      Zou hij, zoo zei ze zacht, in maagdelijken schroom,
      Zou hij de minnaar zijn, de minnaar van mijn droom?
Maar allerminst geneigd tot dwepende gepeinzen,
En zonder zich den eisch der werklijkheid t' ontveinzen,
      Riep zij hem naderbij, en ging eenvoudig voort:
      "Ik noodig u dus uit, zooals gij hebt gehoord,
Maar tot mijn groote spijt kan ik u moeilijk vragen
Om met mij mee naar huis te rijden in mijn wagen;
      Een meisje van mijn leeftijd met een vreemden man,
      U weet wel hoe dat gaat, daar komen praatjes van.
Volg dus den wagen maar. Ik zal wat zachtjes rijden,
En alle wegen, waar het druk is, strikt vermijden.
      Maar als wij komen aan Athene's heilig woud,
      Gaat u daarin, en wacht. U rekt uw oponthoud
Zoo lang, tot ik, na ruwe schatting, ruim genomen,
Aan ons paleis, niet ver van daar, ben aangekomen.
      Dan stapt u op, en informeert waar vader woont,
      Hij heet Alcinoüs. Is u de weg getoond,
En klopt u aan, dan wordt u dalijk ingelaten.
Eerst moet u met Arete, zoo heet moeder, praten;
      'k Weet zeker, dat zij u met vriendlijkheid ontvangt,
      En alles geven zal, waarnaar uw hart verlangt.
Is zij u welgezind, dan kunt u vast vertrouwen,
Dat ieder u hier graag als gastvriend zal beschouwen.
      U vindt haar bij den haard, waar zij aan 't werk zal zijn,
      Mijn vader troont ernaast, en drinkt zijn beker wijn."
Odysseus deed wat de prinses had aanbevolen,
En hield zich vol verwachting in het bosch verscholen.
      Daar bad hij, vurig, in het haar gewijde woud,
      Athene Fonkeloog om bijstand en behoud.
Maar zij verscheen nog niet onmidlijk op zijn wenken,
Uit vrees haar oom, den zeegod, in zijn eer te krenken.

4. ALCINOÜS
      Nadat hij zoo een tijd in 't woud gezeten had,
      Stond onze zwerver op, en stapte naar de stad.
Atheen omringde hem, als altijd, met haar zorgen,
En hield hem door een wolk voor 't straatpubliek verborgen.
      Een waterdraagster wees hem vriendelijk den weg,
      Dat was Athene weer - onnoodig, dat ik 't zeg.
In 't schitterend paleis des konings aangekomen,
Werd hij als gast met groote gulheid opgenomen.
      Arete keek, terwijl hij met den koning sprak,
      Naar zijn kleedij, en dacht: me dunkt, ik ken dat pak,
En op de vraag, wie hem die kleeren had gegeven,
Vertelde hij in 't kort wat boven is beschreven.
      "Op èèn punt echter heeft zij u tekort gedaan,
      Zij had u moeten vragen met haar mee te gaan,"
Zei vorst Alcinoüs. "U kunt haar niets verwijten.
Zij vroeg 't. Ik weigerde, hoezeer 't mij ook mocht spijten.
      Een meisje van haar leeftijd met een vreemden man,
      Dacht ik zoo bij mezelf, daar komen praatjes van";
Zoo redde haar Odysseus met een hoofsche leugen.
"Nu," sprak Alcinoüs, "het zou mij zeer verheugen,
      Als iemand zoo als u de hand vroeg van mijn kind."
      Natuurlijk bleek Odysseus daartoe niet gezind,
En deelde onbeschroomd zijn gullen gastheer mede,
Wat zijn bedoeling was. Hij kwam hier met een bede
      Om hulp. Hij vroeg een schip, zeewaardig en bemand,
      Dat hem terug zou voeren naar zijn vaderland.
't Phaeakenvolk nu was inzonderheid ervaren
In zeevaartkunst en door geen ander t' evenaren,
      De vorst verklaarde zich dan ook terstond bereid,
      En riep den dag daarna het volk van wijd en zijd
Op ter vergadering. Men kiest er de bemanning
Ten dienste van den gast. Vervolgens ter ontspanning,
      En ter versterking van den broederlijken geest,
      Biedt de goedgeefsche vorst zijn gast een schitrend feest.
Daar deed men dan den blinden dichter-zanger zingen,
Hij wekte bij Odysseus bitr' erinneringen,
      Want roerde hij niet veel, schoon onopzetlijk, aan
      Van wat Odysseus zelf gezien had en gedaan?
Hij zong in zijn gedicht, hoe, ach zoo kort geleden,
Odysseus en Achilles fel elkaar bestreden
      Aan 't weeldrig godenmaal, en hoe die droeve strijd,
      't Begin van 't onheil, Agamemnon had verblijd.
Odysseus trekt zijn kleed voor zijn betraande oogen,
Opdat de andren niet zijn droefheid merken mogen.
      Alleen de gastheer, in de goedheid van zijn hart,
      Bespeurt zijn leed. Hij zint op leniging dier smart,
En zegt: "Ik nood u thans, mijn vrienden en mijn zonen,
Den vreemdeling uw kunst in spel en strijd te toonen."
      Aldus geschiedt. 't Gezelschap tijgt naar 't strijdperk heen
      Voor wedloop, worstelstrijd en 't werpen met den steen.
Nu vraagt Laodamus, een zoon, den gast minachtend
Zijn krachten te beproeven, weinig goeds verwachtend.
      Hij en Euryalus, vermaard door manlijk schoon,
      Presteerden veel, maar misten soms den juisten toon.
"Och," zei Odysseus, "waarom vraag je me te kampen?
Ik voel me te gedrukt, gebogen door mijn rampen.
      Niet voor een wedstrijd, voor ontspanning of vertier,
      Maar om je vader hulp te vragen, kwam ik hier."
Toen zei Euryalus, die neiging had tot smalen:
"U hebt gelijk. Met sport kunt u geen winst behalen,
      En voor een eedlen kamp gevoelt u blijkbaar niets:
      U is waarschijnlijk schipper, koopman, of zooiets."
"De goden," was 't bescheid, "verdeelen de geschenken,
Waarmede zij de menschen plegen te bedenken,
      Zoo, dat dezelfde zelden alle gaven heeft:
      De een is mooi gebouwd, de ander is beleefd."
Dit was voor 't zoontje iets om in zijn zak te steken,
"Maar 'k speel," vervolgt de gast, en zonder meer te spreken,
      Neemt hij den steen en logenstraft 's mans hoovaardij:
      Hij werpt de zware schijf het doelpunt ver voorbij.
Alcinoüs, die liefst gekibbel wil vermijden,
Stelt een vertooning voor, om d'aandacht af te leiden,
      Met luchtige muziek en gracelijken dans.
      Demodocus, de bard, treedt weder op. Maar thans
Is d' inhoud van zijn lied niet somber, maar verheugend,
In opgewekten toon, zelfs min of meer ondeugend:
      Hoe Aphrodite met haar minnaar Ares vrijt,
      En hoe Hephaestus hun een dwaas figuur bereidt,
Doordat hij 't koozend paartj' in 't kunstig netwerk meerde,
En al de goden op het schouwspel inviteerde.
      Het slot van 't lied was dat een algemeen gelach
      Rees uit den godenkring, die de vertooning zag,
Toen men van Hermnes de verzuchting had vernomen:
"Ik wou wel, dat die schande mij was overkomen!"
      Het volgend nummer toont den gast iets wonderschoons,
      Een werp-dans, uitgevoerd door 's konings eigen zoons.
De eene wierp den bal met buigende beweging,
De ander, op 't moment, dat 't werptuig naar benee ging,
      Sprong op, zoo hoog hij kon, deed snel een zwaai in 't rond,
      En ving den bal, nog met de voeten van den grond.
Met wissel-pas en koor-dans wordt het feest besloten.
"Ik heb," verklaart de gast, "nog zelden zoo genoten;
      't Phaeaaksche volk blijkt met de danskunst wel vertrouwd,
      En 'k heb dit staaltje met bewondering aanschouwd."
"Kom," zei Alcinoüs, "me dunkt, de jongelieden
Behooren nu den gast excuses aan te bieden."
      Toen voelde zich het tweetal zeer terecht beschaamd,
      Het deed, wat een jongmensch in zoo'n geval betaamt,
En vroeg vergiffenis. Zelfs gaf toen een der knapen,
Euryalus, den gast zijn eigen kostbaar wapen.
      Odysseus nam het aan, als boete voor de schuld,
      En zei: "Ik hoop dat je dit zwaard nooit missen zult."
Nadat de bard weer 't oor gestreeld had met zijn zangen,
Begon 't gezelschap naar den maaltijd te verlangen.
      Wie is die sterke man, wiens naam nog niemand weet?
      Zoo fluistert men, en maakt zich voor den disch gereed.
Odysseus neemt een bad. Warm water was een weelde,
Die hij niet had gesmaakt sinds hij het leven deelde
      Met Atlas' telg. Op 't punt van d' eetzaal in te gaan,
      Zag hij Nausicaä nabij den deurpost staan.
Zij sprak: "Als u de goden den terugkeer schenken,
Zal u dan nog eens aan wie u gered heeft, denken?"
      Meer zei zij niet. Haar vriendlijk woord ontroerde hem.
      "Ja," zei Odysseus zacht, met warmte in zijn stem,
"Ja, dat beloof ik. Welke god zou mij vergeven,
Als 'k u vergeten kon, de redster van mijn leven?"
      Na deze woorden ging hij naar de weidsche zaal,
      Waar men hem wachtte voor het vorstlijk eeremaal.
Toen heel 't gezelschap aan den feestdisch was gezeten,
De gastvriend door den koning welkom was geheeten,
      En d'oude bard alweer een lied gezongen had,
      Dat meenge traan den gast naar 't oog gedrongen had,
Vroeg hem Alcinoüs zijn naam en stand te zeggen,
En openhartig zijn verleden bloot te leggen.
      Thans, onder ademlooze stilte van 't gehoor,
      Droeg deze 't epos van zijn lotgevallen voor.

III. DE ZWERFTOCHTEN VAN ODYSSEUS

2. DE LOTOPHAOEN
      Maleia was omzeild. Wij speurden weder land,
      Toen 't stormweer ons bestak. We dreven ver van 't strand.
'k Voorzag een nieuwe ramp; maar zie, na negen dagen
Dreef ons de wind naar 't wondre land der Lotophagen,
      Waar 't volk van bloemen leeft. Maar wordt een gast verleid
      Tot zulk een maal, dan raakt hij zijn geheugen kwijt.
Ik zond twee mannen uit. Men liet ze bloemen eten,
En in een oogenblik was schip en dienst vergeten.
      Zij dachten niet meer aan hun taak als afgezant,
      Maar lagen lui en loom te soezen op het strand.
Ik moest hen met geweld naar 't schip terug doen voeren,
En liet ze met een touw vast aan de roeibank snoeren.

3. POLYPHEMUS
      Droefgeestig zeilden wij naar andre streken voort,
      En naderden het wild en onherbergzaam oord
Van 't woest Cyclopenvolk, geweldig, zwaar van schonken;
Zij eeren recht noch wet, en wonen in spelonken,
      Elk voor zichzelf, en zonder omgang met elkaar.
      Rauw vleesch en melkgerecht is veelal 't voedsel daar;
Wel strekt hun 't wrange sap der wilde druif tot laving,
Maar teeltkunst kent men niet, noch landbouw, noch beschaving.
      Wij kwamen bij een eiland, niet ver van de kust;
      Het was stikdonkre nacht. Daar gingen wij ter rust.
Des morgens landden wij; er viel genoeg te jagen,
Zoo vulden wij met smaak de hongerige magen,
      En sliepen 's nachts op 't strand. "Nu gaat mijn schip alleen,"
      Zoo sprak ik d'andren dag, "naar gindsche streken heen."
Ik stak dus over met mijn eigen scheepsgezellen,
Om daar een onderzoek ter plaatse in te stellen.
      Een twaalftal mannen volgde mij op mijn gebod;
      Wij vonden een bewoonde, maar verlaten grot.
Als had ik voorgevoeld wat ons zou overkomen,
Had ik een leeren zak met druifnat meegenomen,
      Zoo sterk, dat d'inhoud, twintig malen aangelengd
      Met water, nog den drinker in bedwelming brengt.
De woestaard was in 't veld, om 't vee te laten grazen.
Wij traden in de grot. Een aantal zware kazen,
      Op horden neergelegd in rijken overvloed,
      Lokt' onzen lust, en dus wij deden ons tegoed.
Het monster was inmiddels van het veld gekomen;
Hij torste op den rug een dichten bos van boomen,
      En smeet ze op den grond, dreef al de schapen aan,
      De grot in, maar de bokken liet hij buiten staan.
Toen sloot hij d'ingang met een steen, te zwaar te dragen
Zelfs voor een twee-en-twintig-voudig grooten wagen.
      Nu melkt hij schaap en geit, ontsteekt een vuur van 't hout,
      Bespeurt ons, grijpt twee mannen, en mijn bloed wordt koud
Als ik er nog aan denk, smakt met zijn reuzen-handen
Mijn gillende gezellen tegen een der wanden,
      En toen zij half verbrijzeld bloedden op den grond,
      Sneed hij ze stuk en stak de brokken in zijn mond.
Nadat hij groote nappen melk had opgedronken,
Viel hij in slaap, en lag als een orkaan te ronken,
      En 'k had hem zeker met mijn slagzwaard omgebracht,
      Als 'k niet nog juist op tijd aan 't rotsblok had gedacht;
Wij konden immers nooit die grotdeur openstooten,
En zouden voor den hongerdood zijn ingesloten,
      Als ik den eenige, die kracht genoeg bezat
      Voor ons bevrijdingswerk, zijn kracht ontnomen had.
Er zat niets op, dan van den nood een deugd te maken;
Dat deden wij dan ook, en bleven angstig waken.
      Toen 't ochtend was geworden, stond hij geeuwend op,
      Stak gulzig nog twee mannen in zijn gragen krop,
En ging, de schapen voor zich drijvende, naar buiten,
Maar hij verzuimde niet, den ingang goed te sluiten.
      Nu had ik in de stilte van dien bangen nacht
      Een, naar 't mij voorkwam, zeer uitvoerbaar plan bedacht.
Ik vond een zwaren boom, ontdaan van al zijn takken,
Liet daar, aan 't dunne eind, een scherpe punt aan hakken,
      Geslepen glad als goud. Die boom, gelijk een rots
      Zoo hard en zwaar, had de Cycloop bestemd voor knods.
Dit werktuig liet ik naar een donkren uithoek trekken,
En met een laag van verschen schapenmest bedekken.
      Des avonds kwam hij weer, met heel zijn kudde vee,
      En nam nu ook de bokken en de rammen mee,
En toen hij weer twee mannen tot zich had genomen,
Achtt' ik het oogenblik voor handelen gekomen.
      Ik ging deemoedig met den wijnzak voor hem staan,
      En bood hem hoofsch een nap met dezen feestdrank aan.
"Het smaakt als nektar," smakte hij, en bleef aan 't drinken,
Totdat ik hem beneveld op den grond zag zinken.
      "Hoe heet je?" vroeg hij met een hakkelende stem;
      "Mijn naam is Niemand," zei ik duidlijk en met klem.
"Goed," hikt hij, "je tractatie zal ik niet vergeten:
'k Beloof je, dat ik Niemand 't laatste op zal eten."
      Hij viel in zwijm, en fluks beduidde ik mijn maats
      Den zwaren knods te sleuren van zijn duistre plaats.
Nu werd op mijn bevel de punt in 't vuur gestoken,
Dat smeulde onder d'asch, maar zonder zwaar te rooken.
      Wij hieven met vereende kracht den balk omhoog,
      En dreven 't gloeiend eind, diep duwend, in zijn oog.
Ik draaide 't vuurge hout, gelijk de timmerlieden
De drilboor wentelen. De damp schoot uit door 't zieden
      Van appel, klier en lid. Zijn brouw zelfs is geschroeid
      Door't helwit heete hout, dat in de holte gloeit.
Scherp sissend gutst het bloed uit d'oogkas neer in stroomen;
Met luid gegil ontwaakt hij uit zijn dronken droomen.
      Wij stuiven weg. Hij werpt het wapen op den grond,
      En rent half dol van pijn en woede wild in 't rond.
Van alle kanten snellen reuzen, op het hooren
Van zijn getier. "Wat heb je onzen slaap te storen?"
      Zoo riepen zij gebelgd. "Wat is er aan de hand?
      Heb je een ongeluk? Wat is het, moord?" "Neen, brand!"
Riep hij, en zij: "Je liegt; we zien het nergens rooken."
"Mijn oog," was 't antwoord, "is door Niemand uitgestoken!"
      "Dat is gelukkig. Maar," ging d'andre spreker door,
      "Als niemand je wat doet, waar brul je dan zoo voor?"
De buren, die hem nu als stapelgek beschouwden,
Vertrokken, en ik kon mijn lachen haast niet houden.
      Luid kermend kroop hij rond, met tastend handgebaar,
      Maar wij ontsnapten zonder moeite aan 't gevaar.
Het monster viel in slaap. 'k Behoef u niet te zeggen,
Dat ik den nacht besteedd' om ampel t' overleggen,
      Hoe list het winnen zou van domheid en geweld.
      De morgenstond brak aan. Mijn plan was vastgesteld.
Nu zette hij de rotsdeur op een kiertje open,
En plaatste zich ervoor, dat niemand weg zou loopen.
      De schapen bleven, maar de rammen liet hij uit,
      De eerste voor de melk: ons dacht hij tot besluit
Te eten voor ontbijt. Nu ging op mijn verlangen
Elk onzer aan den buik van een der rammen hangen;
      Hij tastte ieder beest zorgvuldig op den rug,
      En, was daar niets, dan liet hij 't uit, en vliegensvlug
Stoof, van 't gewicht ontlast, zoo'n kroesbuik naar de weiden;
Dan stond de ruiter op, en bleef mij kalm verbeiden.
      Ik was de laatst' aan wien de beurt van vluchten kwam,
      En hing aan 't buikhaar van zijn uitverkoren ram.
Hij tastte 'm op zijn rug, als d'anderen tevoren,
Maar ik had deze teedre toespraak aan te hooren:
      "Lief dier, die steeds zoo trotsch aan 't hoofd der kudden gaat,
      Moet jij de laatste zijn, die 't warme nest verlaat?
Hoe komt dat nu, mijn beest? Is dat uit medelijden?
Omdat je van je armen meester niet kan scheiden?
      Jij kan niet spreken. Je natuur belet je dit,
      Maar anders zei je zeker wel, waar Niemand zit."
Toen liet hij 't woldier los, en bleef op Niemand schelden.
Zoo waren wij gered. Wij juichten, en wij snelden
      Naar 't schip. Zoodra de reus mijn krijgslist had ontdekt,
      Ging hij naar 't strand. Toen werd mijn overmoed gewekt.
"Wie zoek je?" riep ik. "Niemand. 'k Laat hem niet ontkomen,"
Zoo brult hij, "niemand heeft mij, aauw, mijn oog ontnomen!"
      "Neen. Dat heb ik gedaan. Ik, die Odysseus heet,
      Van Ithaca," zei ik. "'t Is goed, dat ik het weet,"
Riep Polypheem verwoed, "ik zal mijn vader smeeken,
Je ruimschoots te betalen voor je schurkestreken!"
      Hij wierp een rotsblok in de richting van mijn kiel,
      Dat 't schip haast kantlen deed, toen 't naast den steven viel,
En 'k hoorde hem de bede tot Poseidon richten:
"Ach vader, wil uw zoon met deze gunst verplichten,
      Dat gij Odysseus verre houdt van hof en haard,
      Of, wordt hem dit door 't wisselvallig lot bespaard,
Geef, dat hij keere, met verlies van al zijn vrinden,
Op vreemden bodem, en zijn huis in nood moog' vinden."
      Toen wierp hij weer een blok. De golven, huizenhoog,
      Onttrokken voor een wijl het monster aan ons oog.
Toen hij weer zichtbaar werd, kon ik me niet weerhouen,
Den wreeden gulzigaard tot afscheid toe te snauwen:
      "Je vader is een machtig god op zijn gebied,
      Maar jou je oog terugbezorgen kan hij niet!"

4. AEOLUS
Toen kwamen wij aan 't rijk, waar Aeolus, de koning,
Ons hoffelijk ontving in zijn gastvrije woning,
      Waar d'eendracht het gezin zoo 'hartlijk samenhoudt,
      Dat al de broers met al de zusters zijn getrouwd.
Zeus heeft hem het beheer der winden opgedragen,
Die waaien hard of zacht, al naar zijn welbehagen,
      En toen ik na een maand van mijn terugtocht sprak,
      Gaf hij mij al de wilde winden in een zak.
Vol dank vertrok ik van mijn welgezinden gastheer;
Van stormen, dacht ik, heb ik in 't vervolg geen last meer.
      Ik nam den zak, met zilvren koord gebonden, mee,
      En blij te moede stak ik met mijn maats in zee.
Een zachte zephir dreef ons door de gladde baren,
Reeds kon ik vaag de kust van Ithaca ontwaren,
      En meestal hield ik zelf de schoten in de hand.
      Maar in dit zware werk door sluimer overmand,
Sliep ik een oogenblik. Mijn zwakke schepelingen
Vermochten niet hun dorst naar schatten te bedwingen,
      Vergaderden afgunstig mokkend op het dek,
      En hielden, naar ik later hoorde, dit gesprek:
"Hij wordt alom geëerd. Men roemt zijn heldendaden.
Hij keert terug, met Troje's schatten overladen,
      En hebben wij niet 't zelfde leed als hij doorstaan?
      Maar hij laat ons met leege handen huiswaarts gaan.
Nu heeft hij weer dien zak van Aeolus gekregen,"
Zei nummer een. Een ander riep: "Wat is er tegen
      Te kijken, waar die bolle buidel zoo van zwelt?"
      Men opent hem. Verschrikt, en wreed teleurgesteld,
Bespeuren zij geen schat, maar hooren alle winden,
Die onder luid geloei hun vrijheid wedervinden.
      De storm steekt op. De bries, van den verkeerden kant,
      Drijft ons in vaart terug naar 't pas verlaten land.
Mijn geest was diep geschokt, vervuld van weifelingen,
Of ik mij dooden zou, door overboord te springen,
      Of lijdzaam verder gaan. Ik hulde m' in mijn kleed,
      En legde m' op het dek, verslagen door mijn leed.
We waren weer aan wal. Met twee van mijn gezellen
Ging ik naar Aeolus, om alles te vertellen.
      De koning zei verbaasd: "Zeg, wat beteekent dàt?
      Ik dacht dat jij al lang weer op je eiland zat.
Heb ik je dan geen zachte zephir meegegeven?"
'k Beschreef hem 't schelmstuk, dat het scheepsvolk had bedreven
      En vroeg vergiffenis. Maar Aeolus zei kwaad:
      "Maak dat je wegkomt, godvergeten onverlaat I
Ik ben wel dwaas geweest, dat ik j' heb opgenomen;
Ruk in, en heb het hart niet, ooit terug te komen 1"
      Wij zeilden zuchtend weg, het volk van rouw vervuld,
      Dat alles was bedorven door zijn eigen schuld.

5. DE LAESTRYGONEN
De straf kwam al te snel, door 't volk der Laestrygonen,
Die in Telepylus, de stad van Lamos, wonen.
      Ik stopte met mijn vloot nabij het steile strand,
      En zond twee man met een heraut naar 't binnenland.
Zij volgden, door een deerne ingelicht, de paden,
Bereden door vehikels, hoog met hout beladen,
      En gingen naar 't paleis. Daar, als een berg zoo groot,
      Verscheen de koningin. Zij schrokken zich haast dood.
Zij ging haar man, die op de markt liep rond te dwalen,
Antiphates genaamd, terwijl zij wachtten, halen.
      De reuzen-koning kwam, pakt' een der mannen beet,
      En voordat d' andren wisten wat de woestling deed,
Had d'arme maat zijn weg naar 's konings maag gevonden,
Gekauwd en doorgeslikt, om kort te gaan, verslonden.
      Zijn makkers vloden, sneller dan een bliksemschicht,
      En brachten mij perplex 't ontstellende bericht.
Antiphates' gebrul dreef nu van alle kanten
Naar zee een dichte drom van gruwzame giganten.
      Een bui van brokken rots stortt' op de schepen neer,
      En 't volgend oogenblik bestond mijn vloot niet meer.
Mijn schip slechts bleef gespaard, en 'k zag, van schrik bezeten,
Hoe al de drenkelingen werden opgegeten.
      In doodsangst roeiden wij van daar met man en macht,
      En zegenden de zee, die ons bevrijding bracht.

6. CIRCE
Wij voeren verder en bereikten 't eiland Aea,
Van Circe, telg van Helios, den zoon van Thea,
      Wier krachtig zanggeluid geen wedergade vond,
      En die daarbij de kunst van tooveren verstond.
Maar toen 'k de keur van 't volk op kondschap uit wou sturen,
Begonnen zij, gedachtig aan de avonturen
      Bij Polyphemus en Antiphates doorstaan,
      Luidkeels te jammeren, en niemand dorst te gaan.
Rechtvaardiglijk beval ik dus erom te loten;
Eurylochus met twee en twintig reisgenooten,
      Aldus beschikte 't lot, vertrok naar 't binnenland;
      Wij andren bleven angstig wachten op het strand.
Zij vonden Circe's huis bewaakt door dichte drommen
Van leeuw' en wolven, wier gezicht hen deed verstommen.
      Maar dezen, vroeger mensch, gedroegen zich bedaard,
      En drongen op hen aan met kwispelenden staart,
Als honden, die 't gezin, na 't vullen van de magen,
Al kwispelstaartend om een beentje komen vragen.
      Zij hoorden het gezang der wevende godin,
      En riepen. Circe kwam, en zei: "Komt er maar in."
Alleen Eurylochus, die 't zaakje niet vertrouwde,
Bleef buiten wachten, wat hem later niet berouwde.
      Zij werden goed onthaald en kregen mede-wijn,
      Die heerlijk smaakte, maar vervalscht was met venijn;
Een tooverstokslag deed hun menschlijkheid verdwijnen,
En heel de gastenschaar veranderde in zwijnen,
      Behalve in den geest. Na dezen toovertoer
      Sloot Circe z' in een kot, en gaf ze varkensvoer.
Eurylochus, bezorgd, waar zijn gezellen bleven,
Kwam zeer ontdaan terug, om mij bericht te geven.
      Maar toen ik zelf wou gaan, bezwoer hij: "Doe het niet!"
      Ik zei: "Blijf jij maar hier. Ik ga. Mijn plicht gebiedt."
Dicht bij 't paleis werd ik door Hermes aangesproken,
Die zich in het gewaad eens jonkmans had gestoken,
      En vol verwondering vernam ik uit zijn mond
      Wat er gebeurd was, dus wat mij te wachten stond.
"Maar," sprak hij, "neem dit tegengif. Dit moet je mengen
In al de dranken, die haar maagden komen brengen,
      En, tracht zij je te raken met haar tooverstaf,
      Dan storm je onvervaard en dreigend op haar af.
Als zij dan schrikt, en tracht je vleiend aan te halen,
Dan geef je toe, maar laat haar voor die gunst betalen
      Door de vervulling van je redelijken wensch,
      Dat z' al je makkers eerst herschept van zwijn tot mensch."
Toen Hermes mij de zaak met klaarheid uitgelegd had,
Verdween hij, en ik deed wat mij de god gezegd had.
      Nu werkend op haar angst, dan op haar teer gevoel,
      Naar Hermes' wijzen raad, bereikte ik mijn doel.
Mijn makkers werden in een ommezien herschapen
Van vieze varkens in gezonde, struische knapen,
      Nog knapper dan voorheen. Voorts gaf z' een daavrend feest,
      En 't deel der mannen, dat haar vroeger had gevreesd,
En angstig wachtt' op 't strand, ging 'k op haar voorstel halen
Voor 't luisterrijk festijn in een der eerezalen.
      Wij bleven daar een jaar. Toen spoorde men mij aan,
      Als Circe 't toestond, naar mijn land terug te gaan.
Ik vroeg het de godin. Zij maakte geen bezwaren,
Als ik beloofde eerst naar Hades' poort te varen;
      Zij eischte dat ik daar Tiresias bezocht,
      Die mij beduiden zou den afstand en den tocht.
Mijn makkers wilden van die doodenreis niet hooren,
Maar ik verkoos mij niet aan hun protest te storen;
      Wij maakten ons dan ook voor het vertrek gereed.
      Helaas was toen alweer de schare niet compleet:
Elpenor, nog een knaap, de jongste van ons allen,
Was ons door eigen onbedachtzaamheid ontvallen.
      Hij was noch moedig, noch bijzonder sterk van geest,
      En toen hij bij een maal onmatig was geweest,
Begaf hij zich benauwd, en met onvaste stappen,
Naar 't platte dak, om daar wat frissche lucht te happen.
      Hij zonk in slaap, vergat ontwaakt de trap, en viel ...
      De aarde droeg zijn lijk, de Hades nam zijn ziel.
Onopgemerkt, voordat wij ons aan boord bevonden,
Had Circe daar een schaap en hamel vastgebonden.
      Zij gaf ons bovendien een gunstig koeltje mee,
      En weldra voer mijn vaartuig weer in volle zee.

7. TIRESIAS
Bij 't sombre schimmenrijk van Hades aangekomen,
Heb ik er menig woord van wreede smart vernomen.
      Elpenor zag ik 't eerst. Hij klaagde zijn verdriet,
      Dat ik zijn lijk daarginder onbegraven liet,
Voorspelde, dat ik weer zou keeren naar die stranden,
En smeekte, dat ik zijn gebeente zou verbranden:
      "Sticht dan een grafterp voor mij, arme, bij de kust,
      Opdat de nazaat wete, waar mijn assche rust.
Steek daar mijn riem in d'aard. Die moog als zinrijk teeken
Van mijn bestaan te midden van mijn makkers spreken."
      Ik zegd' hem alles toe, maar keek onrustig rond,
      Of ik Tiresias niet bij de schimmen vond.
Mijn moeder was er wel, maar ik wou van te voren
De godspraak van den ouden wijzen ziener hooren.
      Daar kwam hij dan, den gouden scepter in de hand;
      "Gij wilt," zoo sprak hij, "wederkeeren naar uw land?
Weet dan, dat u Poseidon hevig zal bestrijden,
Om 't leed, dat Polyphemus door uw daad moet lijden.
      Nochtans, vertrouw, dat gij behouden wederkeert,
      Zoo gij de kudde van den Zonnegod niet deert.
Maar mochten d'uwen wagen 't godlijk vee te schenden,
Dan zal hen Zeus voor eeuwig naar de Hades zenden,
      Terwijl gij zelf, gered, maar boetend voor uw schuld,
      Eerst na een zwaren tocht uw land bereiken zult.
Daar zult gij uw paleis vol drieste minnaars vinden,
Die gij verdelgen zult met hulp van welgezinden.
      En als gij deze taak manmoedig hebt volbracht,
      Beheerscht g' uw land, waar u een vredig einde wacht."
Zoo sprak Tiresias, en was terstond verdwenen.
Vervolgens is mijn moeder weer voor mij verschenen;
      Zij vroeg mij, of ik reeds mijn vrouw, Penelope,
      Gezien had, na mijn dolen over land en zee.
"Neen," zei ik, "'k was gedoemd, de wereld rond te zwerven,
Maar zeg mij, moeder, wat was d'oorzaak van uw sterven?"
      Zij sprak: "Mij trof geen pijl, geen ziekte brak mijn kracht,
      Slechts d'angst voor u, mijn kind, heeft mij den dood gebracht."
Veel andre schimmen nog, van ver vervlogen tijden,
Vertrouwden mij hun lot, hun leven en hun lijden.
      Ontroerd bereikte 'k 't schip. De kabel werd gelicht,
      En spoedig was de kust van Circe's rijk in 't zicht.

8. DE SIRENEN
Nog nauwelijks geland, beval ik zonder dralen
Het doode lichaam van Elpenor op te halen.
      Wij brandden 't bij de kust, en 't simple monument,
      Een zuil met 's jonkmans riem, stond weldra overend.
De schoone Circe kwam ons bij de boot begroeten,
Verheugd, haar vriendenkring behouden te ontmoeten.
      Zij bracht ons zoeten wijn en spijzen in een mand,
      En wij verkwikten ons met Circe aan het strand.
Toen wij dus duchtig door haar zorg verzadigd waren,
Gaf zij mij wijzen raad ten aanzien der gevaren,
      Die ons bedreigden bij 't vervolgen van de reis;
      Toen zei zij ons vaarwel, en toog naar haar paleis.
Wij werden door een goeden wind vooruit gedreven,
Een bries, die Circe ons ten afscheid had gegeven.
      Thans sprak ik 't scheepsvolk toe, door Circe ingelicht:
      "Straks komt het eiland der Sirenen in 't gezicht;
Zij zingen zacht, verleidlijk zoet voor mannenooren,
Maar wie de dwaasheid heeft haar zangen aan te hooren,
      Wordt onweerstaanbaar aangetrokken door haar kracht,
      En dan meedoogenloos ten ondergang gebracht.
Zij zingen, zittend in haar bloemenrijke velden;
De beenderen der in den dood gedreven helden,
      Van wie niet een de zoete tonen kon weerstaan,
      Bedekken d'aard, het vel verdord, het vleesch vergaan.
Om u dus tegen die verleiding te verweren,
Beveel ik je, met was je ooren dicht te smeren.
      Ik doe dat niet. Maar, mannen, bindt mij aan den mast
      Met sterke touwen, en zoo stevig mooglijk, vast."
Men deed wat ik beval. Daar hoor 'k de vrouwen zingen,
Zoo vleiend, dat 'k mij zelven niet meer kan bedwingen;
      Mijn ziel is tegen zoo veel zaligs niet bestand.
      Ik smacht, en poog mij los te rukken uit mijn band.
Ik roep. Vergeefs, mijn mannen hooren geen geluiden.
Dan tracht ik mijn bevel door wenken te beduiden.
      Eurylochus schiet toe, maar let niet op mijn last,
      En snoert het touw nog strakker dan tevoren vast,
Tot w' eindlijk, ver van daar, de lokstem zijn ontweken,
En hij 't verantwoord acht, mijn boeien te verbreken.
      Nu snijdt hij met zijn zwaard mijn knellend bindsel door,
      En 't scheepsvolk plukt verheugd de wasprop uit het oor.

9. SCYLLA EN CHARYBDIS
Nauw waren wij ontsnapt aan 't lokken der Sirenen,
Toen erger dreigingen ten horizont verschenen.
      Twee klippen worden thans aan 't spiedend oog vertoond,
      Waarin het schriklijkst paar van menschverderfsters woont;
De wolken, die in herfst- noch zomertijd verdwijnen,
Beletten er de zon de toppen te beschijnen.
      Scylla, in d'eerste, slokt met haar zesdublen kop,
      Driedubbeltandig elk, een zestal mannen op,
Die zij, fel loerend, grist. Gelijk de visscher hengelt,
Totdat het argloos dier, den haak door 't lichaam, bengelt
      En spartelt in de lucht, grijpt haar zesduble klauw
      Elk zestal dat zich waagt in 't doodbereidend nauw.
Charybdis, in de tweede, pleegt door gulzig zwelgen
En spuwen, driemaal daags, de schepen te verdelgen
      In 't wilde golfgewoel, dat kolkt met woest geklots,
      En z' in de diepte trekt, of stuk slaat op de rots.
Dit alles wist ik nu door Circe's goede zorgen,
Zij had terecht mij geen dier gruwelen verborgen.
      Ik was dus voorbereid, en sprak mijn mannen toe,
      Met klem verklarend, wat zij moesten doen, en hoe.
Van Scylla repte 'k niet, opdat zij, bij 't vermijden
Van d'een, hun aandacht niet ook d'ander zouden wijden,
      En dat zij niet, bij 't varen langs Charybdis' klip,
      Uit angst voor Scylla, vloden onder in het schip.
Minachtend Circe's raad, vertoonde 'k mij gewapend
Op 't dek, toen 't schip in 't nauw, gelijk een afgrond gapend,
      Charybdis was ontsnapt. Een rauw geblaf weerklonk,
      En Scylla had zes man gesleurd voor haar spelonk,
Waar zij terstond, ik zal den aanblik nooit vergeten,
De jammerende mannen gulzig op ging eten.

10. DE HEILIGE KUDDEN VAN HELIOS
      Nog treurend om der makkers hartaangrijpend lot,
      Bereikten wij het eiland van den Zonnegod,
Thrinacria, waar 't vee, gehoed door bei zijn kindren,
Uit schaap en rund bestaand, vermeerdren noch vermindren,
      Maar veilig grazen kan. En wee, wie 't feit bestond,
      Dat hij een van de zevenhonderd beesten schond.
Nu hadden mij Tiresias en Circe beiden
Gewaarschuwd, toch vooral dit eiland te vermijden,
      En ik besloot dan ook, hier niet aan wal te gaan.
      Toen zei Eurylochus, ten hoogste onvoldaan:
"Ja, jij bent ijzersterk, jij kunt het wel verdragen,
Maar wij zijn afgemat na al die zware dagen.
      We liggen hier vlak bij een mooie, groene kust,
      Gun ons nu ook eens een verzetje en wat rust.
De storm komt meestal 's nachts; nu stel: we krijgen noodweer,
Dan hebb' we morgenochtend heelemaal geen boot meer."
      De andren sloten zich bij deze woorden aan,
      Toen heb ik, schoon schoorvoetend, maar hun zin gedaan,
En had ik ooit gedacht, dat 'k daar Omhoog bemind was,
Toen voeld' ik toch, dat mij een god niet goed gezind was.
      Ik zei: "Wat helpt het me, of ik erover tob?
      Ik kan alleen niet tegen jullie allen op,
Dus al verzett' ik me, dan zou 't me toch niet baten.
Alleen bezweer ik je het vee met rust te laten;
      Je eet maar op wat Circe ons bij 't weggaan gaf,
      En van de schapen en de runders blijf je af."
We gingen dus aan land, Maar toen 't begon te stormen,
Was ik genoodzaakt weer een ander plan te vormen;
      Ik liet mijn vaartuig trekken naar een diepen grot,
      En wachtte af. Maar ik herhaalde mijn verbod.
De proviand raakt' op, Er viel niet veel te jagen,
De mannen liepen rond met hongerige magen.
      Ik ging het eiland in, wiesch mij de handen schoon,
      En zond gebeden op tot alle hemelgoon,
Of wellicht een van hen zich mijner zou ontfermen,
Mij steunen en mij tegen verder leed beschermen.
      Maar toen ik na 't gebed in slaap viel op de wei,
      Verzamelde Eurylochus het volk, en zei:
"Mijn vrienden, ik stel voor, wat van dat vee te slachten;
Wat dunkt je erger: hier den hongerdood te wachten,
      Of om te komen door een storm in volle zee?
      Mij lijkt het eerste lot het ergste van de twee.
Ik weet wat, om de schuld der zonde te verlichten,
Dat is: op Ithaca een tempel op te richten,
      Aan Helios gewijd, gebouwd op grooten voet,
      Dan wordt daardoor rojaal de runderroof vergoed."
'k Ontwaak na korten tijd. Een braadlucht waait mij tegen,
En 'k zie, men heeft gewaagd de gruweldaad te plegen!
      De huiden kropen rond; de stukken vleesch, verhit,
      Bewogen zich van zelf, en loeiden aan het spit.
Wat hielp het of ik schold? De wandaad was bedreven.
Maar Phaëtusa zag haar zuster zonwaart zweven:
      Lampetia. Die doet haar vader snel verslag,
      Van 't misdrijf, dat zij met haar eigen oogen zag.
Verwoed ijlt Helios naar Zeus, om te bespreken,
Hoe hij dat schelmstuk op de schenners denkt te wreken.
      "Wanneer je niet direkt tot strenge straf besluit,"
      Zei Helios beslist, "doe ik het zonlicht uit."
"Neen, neen," zei vader Zeus, "dat wil ik liefst vermijden,
En ik beloof je: 'k zal ze schipbreuk laten lijden."
      Dit hoord' ik later door Calypso's ware woord;
      Die had het weer van Herrnes, Zeus' zoon, zelf gehoord.
Ik stak bezorgd in zee bij 't eerste ochtendgloren,
En weldra was het eiland uit het oog verloren.
      Nu zond ons Zeus den storm, die mast en planken brak,
      En in een oogenblik was 't schoone schip een wrak,
Nu hoog, dan laag geslierd, een speelbal van de golven.
En al de mannen, diep in 't wilde nat bedolven,
      Ontvingen zoo van Zeus de lang voorspelde straf:
      Zij vonden ver van 't vaderland een roemloos graf.
Ik klemde m' aan het wrak, en werd in vrees en beven
Naar Scylla en Charybdis' nauw teruggedreven.
      Charybdis had den muil al open voor het wrak;
      Een boom stond op de klip; ik greep een dikken tak,
Hing als een vleermuis hoog, het wrak werd neergezogen,
Maar na geruimen tijd door 't monster opgespogen.
      Toen liet ik los; ik viel op 't wrak, en zou, o schrik,
      Door Scylla zijn gepakt, maar op dat oogenblik
Omringde Zeus mij met zijn vaderlijke zorgen,
En hield mij voor den blik van 't wangedrocht verborgen.
      Zoo dreef ik weer in zee. 't Was op den tienden dag
      Dat ik Ogygia, Calypso's eiland zag.
De zangrijke godin, bekoorlijk schoon van haren,
Bood mij gastvrijheid aan. Daar bleef ik zeven jaren.
      Hoe 't verder met mij ging, heb ik al meegedeeld.
      Dus eindig ik, want tweemaal één verhaal verveelt.

IV. DE TERUGKEER VAN ODYSSEUS

2. DE WRAAK VAN POSEIDON
Poseidon, die 't Phaeakenschip terug zag keeren,
Begaf zich boos naar Zeus om luid te protesteeren.
      "Dat hij gered werd gaf ik, schoon onwillig, toe,"
      Zoo sprak hij, "nu, hij is teruggekeerd. Maar hoe?
Met vorsteneer vervoerd, beladen met geschenken.
Nu vraag ik je: wat moet de wereld daarvan denken?
      Is dan mijn eer bij good' en menschen niets meer waard?"
      "Welzeker," zeide Zeus, "maar broeder blijf bedaard;
Natuurlijk moet je van je aanzien niets verliezen.
Ik laat je verder vrij. Dus handel naar verkiezen."
      "'k Verbrijzel 't schip, 'k sluit met een rots de haven af,
      Ik -" "Neen," zei Zeus, "dan weet ik nog een beetre straf:
Versteen het vaartuig voor de oogen der Phaeaken,
Dat zal, geloof maar vrij, nog veel meer indruk maken."
      Poseidon volgt dien raad. Alcinoüs aanschouwt
      Hoe 't schip versteent, waarna hij deze toespraak houdt:
"Zoo was het mij voorspeld. Laat ons voorgoed vermijden
Een sterfelijken gast naar huis te doen geleiden.
      Gaat. Bidt Poseidon: 'Hoed ons, god, voor verdre straf,
      En sluit niet met een berg den haveningang af.'"

3. GODIN EN GUNSTELING
Odysseus midlerwijl ontwakend uit zijn droomen
Kijkt rond, bespeurt het strand, de rotsen en de boomen,
      Maar hij herkent helaas zijn eigen eiland niet;
      Het is alsof hij alles door een nevel ziet:
Athene had hem in een mist gehuld gehouden.
Opdat de burgers hem nog niet herkennen zouden.
      De zwerver, ongerust, doorzoekt zijn kostbre kist.
      Gelukkig. Van zijn schatten wordt nog niets vermist.
Dan dwaalt hij aarzelend langs d'onbekende wegen,
En zie, daar komt hij plots een rijzig jonkman tegen.
      Hij vraagt hem angstig over land en burgers na,
      "Wel," zegt de jonge man, "u 's hier op Ithaca."
Odysseus trilt van vreugd, maar wil zijn naam niet zeggen,
En om de herkomst van zijn schatten uit te leggen,
      Verzint hij een verhaal, en liegt van woord tot woord,
      Dat hij van Creta komt, verdwaald is, enzoovoort.
Toen keek de jonge man hem glundrend recht in d'oogen,
En zei: "Mijn vriend, dit is van a tot z gelogen,"
      Dan, plots veranderd in een wonderschoone vrouw:
      "Dacht jij, dat ik, Athene, dat gelooven zou?
Herken je mij dan niet? Mij, die je steeds beschermde,
Die zich ook over gindschen knaap, je zoon, ontfermde?"
      En, met een zweem van trots en blijdschap in haar blik:
      "Jij bent een listig man, maar listiger ben ik."
"Hoe kon ik u herkennen, slimste der godinnen,
Die telkens weer een ander mom weet te verzinnen?
      Ik ben wel dankbaar, maar wat moest ik niet doorstaan!"
      "Goed, maar ik redde je. Ik kon niet verder gaan,
Want wat Poseidon je terecht verwijt, vergeet je;
Hij is mijn eigen oom van vaders zij, dat weet je.
      'k Wensch geen familietwist. Dus 'k moest hem wat ontzien.
      Maar kijk eens rond. Herken je nu je land misschien?"
Zoo sprekend schuift zij zacht den sluier van zijn oogen.
Ja, nu herkent hij het. Verrukt en opgetogen
      Dankt hij de Nimfen voor de wending in zijn lot.
      Toen bergden zij de schatten in een diepe grot,
En gingen zitten in de schaduw van de boomen.
Athene zei: "Ik ben opzettelijk gekomen
      Om je zooveel ik kan te steunen met mijn raad;
      Ik zal je zeggen hoe 't nu verder met je gaat."
Vervolgens trachtte zij hem duidelijk te maken
Wat hij moest doen om tot zijn einddoel te geraken:
      Zij zou hem straks verandren in een bedelaar;
      Zoo zou hij dan verschijnen bij de vrijerschaar.
Ook voor zijn vrouw en zoon moest hij zijn aard verhelen,
En korten tijd de rol van ouden schooier spelen.
      "Nu," sprak ze, "ga ik naar je zoon, wijs hem terecht,
      En breng hem hier" - "Waarom hem niet direkt gezegd
Wat hij te doen had?" riep Odysseus opgewonden.
"Ik heb hem," was 't bescheid, "de wereld ingezonden
      Omdat die jongen ook eens wat presteeren moet.
      Wees maar gerust. Bij Menelaus heeft hij 't goed.
De minnaars liggen weliswaar op hem te loeren,
Maar ik zal zorgen, dat ze nooit hun plan volvoeren."
      Vervolgens toovert zij den vorst tot bedelaar;
      Zoo gingen zij, godin en gunstling, van elkaar.

4. EUMAEUS
Vooreerst moest nu de held, naar 't godlijk woord, verschijnen
In zijn vermomming bij den hoeder van zijn zwijnen.
      Eumaeus heette hij, zijn uitverkoren knecht,
      Arbeidzaam, schoon bejaard, en aan zijn heer gehecht.
Hij zat in 't zonnetje zijn schoenen te verstellen;
Gedachten aan zijn meester schenen hem te kwellen,
      Want somber stond zijn blik. Daar klinkt een luid geblaf,
      Zie, al zijn honden vliegen op een vreemdling af,
En deze zou verscheurd zijn door zijn eigen honden,
Als niet zijn schranderheid een kunstgreep had gevonden:
      Hij zet zich op den grond, hij werpt zijn staf op d'aard,
      En plotsling zijn de wilde blaffers doodbedaard.
Eumaeus treft hen met een regenbui van steenen,
En jankend stuift de troep naar alle kanten henen.
      "Dat had niet veel gescheeld," zei d'oude tot den held,
      "Dan had 'k nog zelfverwijt bij al mijn leed geteld,
Mijn droefheid om mijn meester, die mij is ontnomen.
Maar wilt u niet - mijn hut is schamel - binnenkomen?"
      Odysseus dankt' Eumaeus voor zijn vriendlijkheid,
      En weldra had hem d'oude 'n simpel maal bereid.
Hij bleef maar over zijn vermisten meester praten:
Nu moest hij werken voor een bende onverlaten,
      Zijn meester had hem wel een kalmen ouden dag
      In eigen stulp bezorgd, zoo zuchtte hij, "maar ach,
Die kans is nu voorbij. Hij zal niet wederkomen.
Zijn zoon, die een ontdekkingstocht heeft ondernomen,
      Laat de bedroefde vrouw Penelope alleen.
      Laërtes woont op 't land. Waar moet dat met ons heen?
Ook kan mij 't lot van hem, den jongen, zoo bezwaren:
De wraakzucht van de vrijers dreigt hem met gevaren."
      "Eumaeus," zei de beedlaar, "luister naar mijn woord:
      'k Heb veel gezworven, veel gezien en veel gehoord,
En ik verzeker u, uw heer zal wederkeeren."
"Dat zeggen z' allemaal, dan krijgen z' een pak kleeren,"
      Was 't antwoord, "en geschenken van Penelope."
      "Als ik gelogen heb, werp me gerust in zee,"
Hernam de gast beslist, "maar mocht hij wederkeeren,
Dan geeft u me daarna als loon een mooi pak kleeren."
      "Kom, laten we maar tot wat anders overgaan,"
      Zei zuchtend d'oude man, "waar kom je zelf vandaan?"
Toen is Odysseus weer met zoo'n verhaal begonnen,
Dat zeldzaam boeiend was - van a tot z verzonnen.
      Eumaeus gaf hem nu uit dankbaarheid een kleed,
      "Maar enkel voor vanavond," zei hij, "want je weet,
Ik leef, je ziet het zelf, armoedig en bekrompen,
Dus morgen kruip je weer in j' eigen oude lompen."
      Odysseus kreeg een bed met schapenvacht beschut,
      Maar d'oude hoeder, onvermoeid, verliet de hut,
En ging weer naar de zwijnen, die zijn zorgen vroegen.
Odysseus merkte op, met innerlijk genoegen,
      Hoe trouw de oude man nog voor hem bezig was,
      Terwijl hij meende dat zijn heer afwezig was.

5. HET VERTREK VAN TELEMACHUS
Te Sparta lagen twee vermoeide koningsknapen
In 't statig slaapvertrek. De eene ligt te slapen,
      De ander waakt. De eene is Pisistratus,
      Maar hij die waakt en peinst, is prins Telemachus.
Nu komt Athene om den jongen op te wekken:
"Je moet je nutteloos verblijf niet langer rekken.
      Je thuiskomst is gewenscht. Weet, dat Eurymachus
      Je moeder met geschenken overlaadt, en dus -
Je bent nog jong, en hebt zoo geen verstand van vrouwen,
Maar leer van mij, je kunt z' op dat punt niet vertrouwen.
      Laërtes en haar broeders moedigen het aan,
      't Is dus je dure plicht direkt naar huis te gaan.
Bij 't eiland Asteris moet j' op je tellen passen:
Daar liggen er een paar, die op je thuiskomst vlassen ...
      Zeil dag en nacht, en zonder ooit te stoppen, door;
      Je krijgt een goeden wind, daar zorgen wij wel voor.
Op Ithaca geland, stuur je de schepelingen
In 't vaartuig naar de stad. Je moet je maar bedwingen,
      Bedenk, je wordt toch niet bij moeder thuis verwacht.
      Eerst ga je naar Eumaeus, waar je overnacht,
Dan zeg je hem zich tot Penelope te richten,
Om haar tersluiks omtrent je thuiskomst in te lichten."
      Telemachus stond op, en sprak den koning aan,
      Om hem te vragen, of hij nu naar huis mocht gaan.
De oude koning had een frisschen kijk op 't leven,
En aarzelt niet, verlof tot zijn vertrek te geven.
      " Welzeker," zei hij, "als je gaan wilt, ga gerust.
      Ik vind, een gast moet doen en laten wat hem lust;
Ook in de vriendschap moet men d'uitersten vermijden:
Gebrek en overmaat. De weg ligt tusschen beiden.
      Mijn leus is: laat je huis voor gasten open staan,
      Maar houd geen mensch terug, die liever weg wil gaan."
Bij 't mengvat, dat de koning hem al had gegeven,
Voegt Helena een kleed, met eigen hand geweven.
      "Ik schenk j' als souvenir," zoo sprak zij, "dit gewaad;
      'k Bestem het voor je bruid, wanneer je trouwen gaat.
J'hebt zeker nog geen plans, en 't duurt misschien nog jaren,
Vraag moeder dus of zij het voor je wil bewaren."
      De jongens worden naar het vurig span gebracht,
      Dat bij de hooge poort al traplend op hen wacht.
"Wanneer je," zegt de vorst, "straks Nestor mocht ontmoeten,
Vergeet dan niet, hem hartelijk van ons te groeten."
      Een arend met een tamme gans in d'ijzren klauw
      Snelt rechts voorbij het span. Wat dat beduiden zou?
"Dat is," zei Helena, "gewis een godlijk teeken,
Dat straks je vader slagen zal zijn hoon te wreken."

6. DE AANKOMST IN ITHACA
      In Pylos aangekomen, zei Telemachus:
      "Ik ga niet met je mee." "Neen," zei Pisistratus,
"Mijn vader zou je zeker te logeeren yragen,
En zoo, uit pure vriendlijkheid, je reis vertragen."
      Ze gingen dus uiteen. Het schip lag aan de ree,
      Toen kwam er onverwacht een nieuwe makker mee.
't Was Theoclymenus. "Ik heb een moord bedreven,"
Zoo sprak hij, "mijn vervolgers staan mij naar het leven.
      Ik smeek u, neem mij mee. Ik ben een wichelaar.
      Breng mij waarheen u wilt, maar red mij van 't gevaar."
De jongen was bereid den vluchtling te gerieven,
En weldra zag men 't schip het zilte sop doorklieven.
      Na korten tijd ontscheept men zich op Ithaca.
      "Wat raadt u me? Dat ik nu naar uw moeder ga?"
Vroeg Theoclymenus. "0 neen, daar ben ik tegen,"
Was 't antwoord, "want daar komt u zeker ongelegen.
      Ga naar Eurymachus. Dat is een machtig man,
      Die u op 't oogenblik het beste helpen kan.
Hij acht mijn moeder hoog, en wenscht met haar te trouwen,
Maar of 't hem lukken zal, dat zal er nog om houen."
      Een havik met een duif in d'opgesperden poot
      Vloog langs hen, en de veeren vielen naast de boot.
De wichlaar haastte zich dit teeken te verklaren:
"De god zal voor uw vorstenhuis den troon bewaren!"
      Nu vaart het volk, zooals bepaald was, naar de stad;
      Telemachus gaat naar Eumaeus op het pad.
Indachtig Pallas' woord stapt hij standvastig verder,
En richt zijn schreden naar het hutje van den herder.

7. HET VERHAAL VAN EUMAEUS
      Odysseus nu had na 't verstrijken van den nacht
      Den dag tevreden bij zijn dienaar doorgebracht.
Maar om zijn hartlijkheid op zwaarder proef te stellen,
Besloot hij hem geveinsde plannen te vertellen:
      "Ik ben je hier tot last. Wat dunkt je van het plan
      Om weg te gaan en werk te zoeken waar ik kan?
De minnaars zijn, zooals je zegt, voorname lieden,
Als ik me daar nu eens als huisknecht aan ging bieden;
      'k Kan tafeldienen, schuren, zorgen voor den haard,
      Ik ben als knecht mijn kost in ieder opzicht waard."
De zwijnenhoeder had Odysseus onder 't spreken
Half medelijdend, half verwijtend aangekeken.
      "Neen," zei hij, "oude man, dat raad ik je niet aan.
      Jij knecht bij zulke lui? Dat krijg je nooit gedaan.
Die wenschen bij den disch robuste jonge knapen,
Met zwier gekleed, de blonde lokken om de slapen,
      Maar niet een ouden krommen bedelaar als jij.
      Hier ben je welkom, grijzaard. Blijf gerust bij mij."
Odysseus kon zijn vreugde nauwelijks verhelen.
Toen vroeg hij hem iets van zichzelven mee te deelen.
      "Ik," sprak de zwijnenhoeder, "ben een koningszoon.
      Er leefd' aan vaders hof een jonkvrouw sluw en schoon;
Een drom Phoeniciërs, geland met koopvaartbooten
Bij onze havenstad, had een verbond gesloten,
      Door wuft vermaak verknocht aan deze slechte vrouw,
      Dat zij mij voor hun boozen handel rooven zou.
Eens, toen mijn huisgenooten vol bewondring keken
Naar d'uitgestalde waar, gaf een der bend' een teeken;
      De vrouw sloop naar de voorzaal, stal zoo veel zij kon,
      En lokte mij uit huis bij 't dalen van de zon.
Ik volgde argeloos. Zij bracht mij naar de reede.
Het schip lag klaar. De bende nam ons ijlings mede.
      Maar nog geen zeven dagen waren w' onder zeil,
      Toen Artemis de vrouw in 't hart trof met een pijl.
Zij plofte in den kuil, bespat van gore vochten,
Toen wierp men 't lijk van boord tot aas der zeegedrochten.
      Tenslotte kwamen wij in Ithaca terecht,
      Waar mij Laërtes van de roovers kocht als knecht."
"Natuurlijk," zei Odysseus, "ben je te beklagen,
Maar toch, me dunkt, je lot is niet zoo zwaar te dragen:
      Jij kreeg een goeien heer, licht werk, een ruim bestaan,
      Terwijl ik zwervende de wereld door moest gaan."

8. ODYSSEUS ONTMOET TELEMACHUS
Daar zien ze plotseling de honden vroolijk springend,
Maar blijkbaar door instinkt geleid geblaf bedwingend,
      En als van vreugd vervuld al kwisplend met den staart,
      Den weg op rennen in een ongetemde vaart.
Eumaeus vraagt: "Wat zou dat nu beduiden moeten?"
"Wel," zegt de gast gevat, "ze gaan een vriend begroeten:
      De beesten zijn geprikkeld, maar zij blaffen niet.
      Ik hoor een voetstap, Kijk eens of je iemand ziet."
Telemachus verschijnt. Eumaeus sluit den jongen
Aan 't hart, terwijl de tranen hem in d'oogen sprongen;
      Odysseus ziet ontroerd hoeveel hij van hem houdt.
      "Wel," vraagt Telemachus, "is moeder al getrouwd?"
Dan hoort hij hoe het ten paleize toegegaan is,
En ziet Odysseus, die eerbiedig opgestaan is.
      "Blijf zitten, vreemdeling, ik vind mijn plaatsje wel,"
      Zegt hupsch Telemachus, "geef mij dat schapenvel,
Eumaeus. Dat zit best. En heb je al vernomen
Uit welke streken deze gastvriend is gekomen?"
      Eumaeus zegt hem wat hij gistren had gehoord,
      Dat hij van Creta komt, verdwaald is, enzoovoort,
"Nu moet je," zegt de knaap, "mijn moeder in gaan lichten,
En haar mijn goede aankomst in 't geheim berichten,"
      Eumaeus gaat. De knaap is met den gast alleen,
      Nu vluchten plotseling de honden jankend heen:
Geen haat, als bij hemzelf; geen vreugd, als bij zijn jongen,
Zij schijnen van een zeker angstgevoel doordrongen ...
      Terwijl Odysseus snel dat teeken overdenkt,
      Ziet hij daar op den weg een jonkvrouw, die hem wenkt.
Hij gaat naar buiten. "Laat je schijnvertooning varen,"
Voegt hem Athene toe. "Je moet je openbaren.
      Maak nu Telemachus op alles voorbereid,
      Ik," zegt de krijgsgodin, "ik hunker naar den strijd."
Een tikje met haar staf maakt hem van schun tot koning,
Zij gaat en hij betreedt als vorst de schaamle woning;
      Zijn zoon, van schrik verstomd, begrijpt niet wat hij ziet.
      "Ik ben je vader," zegt Odysseus, "vrees mij niet."
Zoo sprekend sluit hij den ontroerden knaap in d'armen,
En voelt een teedren gloed zijn vaderhart verwarmen,
      Den lezer blijve 't lange tweegesprek bespaard,
      Waarin de vader alles aan den zoon verklaart.
Odysseus spoort hem aan met hem vereend te strijden,
"Maar," zegt Telemachus, "wij zijn maar met ons beiden,
      En zij?" - "Mijn zoon," was 't antwoord, "wie zal ons verslaan,
      Als Zeus zelf en Athene ons terzijde staan?
Zij zal mij straks daarginds voortdurend bijstand schenken,
Als ik den beedlaar speel. Let jij dan op mijn wenken,
      En houd je in, zoodra je zulk een teeken ziet.
      Maar dit blijft onder ons, verraad je vader niet,
Bewaar 't geheim voor dienaars, vrijers, zwijnenhoeder,
Je mag er zelfs niet over spreken met je moeder."
      "Mijn vader," zei Telemachus, "vertrouw uw zoon,
      En wacht totdat ik u mijn moed door daden toon."

9. DE BOODSCHAP VAN EUMAEUS
Het heugelijk bericht door d'ouden man gegeven,
Was voor de sluwe vrijers geen geheim gebleven.
      "De schelm ontsnapt!" zoo riep Eurymachus verwoed,
      "Wie had dat ooit gedacht? Laat ons met grooten spoed
Bemannen een galei, geschikt om zonder dralen,
De anderen van Asteris terug te halen."
      "Neen," lacht' Amphinomus, "het schip hoeft niet te gaan.
      Je voorstel komt te laat. Daar komen zij al aan."
Het schip was inderdaad zoo juist terug gekomen,
En nauwlijks hadden de belagers 't nieuws vernomen,
      Of de verschrikte minnaars schoolden bij elkaar,
      Om midlen te beramen tegen het gevaar.
Antinoüs stelt voor, den jongen te vermoorden,
Amphinomus, ontstemd door deze wreede woorden,
      Dee 't voorstel eerst den wil der goden na te gaan
      En dan te handelen. Dat voorstel nam men aan.

10. PENELOPE SPREEKT TOT DE VRIJERS
Penelope vernam door Medon van de plannen,
En zij besloot een woord te spreken tot de mannen.
      Zij plaatst zich bij den deurpost van de groote zaal,
      Waar weer de minnaars zwolgen aan hun kostlijk maal.
"Antinoüs," zoo riep zij uit, "je moest je schamen
Om zulk een godvergeten moordplan te beramen!
      Is dat je dank voor wat Odysseus destijds deed,
      Toen j' eigen vader dezen drempel overschreed,
Als vluchtend smeekling, om mijn man om hulp te vragen,
En deze zijn vervolgers glansrijk heeft verslagen?"
      "Neen," sprak Eurymachus, de groote huichelaar,
      "Penelope, ik zweer: je zoon dreigt geen gevaar.
Odysseus, die mij lekre hapjes gaf te eten,
Als 'k op zijn knieën zat - hoe zou ik dat vergeten!
      Hij heeft mij altijd als zijn eigen zoon bemind,
      Die liefde schenk ik thans terug aan vaders kind;
Odysseus' vriendschap zal ik aan zijn zoon vergoeden,
En dezen dierbren knaap voor elk gevaar behoeden."
      Penelope vertrok, bekommerd in haar hart,
      En zocht in stil geween verluchting van haar smart.

11. EUMAEUS IN ZIJN HUT TERUG
Eumaeus komt terug. 't Is tegen tijd van slapen,
Odysseus, door Atheen tot bedelaar herschapen,
      Hoort met zijn zoon hoe hij zijn boodschap heeft gedaan.
      "En 't schip der vrijers, die mij naar het leven staan,"
Vroeg hem Telemachus, "is dat terug gekomen?"
De zwijnenhoeder zei: "Dat heb ik niet vernomen;
      Wel heb ik in de haven een galei gezien,
      En, dacht ik bij mezelf, daar heb je z' al misschien.
Maar zeker weet ik 't niet." Glimlachend keek de jongen
Zijn vader aan die zweeg, door wijs beleid bedwongen.
      Toen, na een hartig maal van brood en varkenskop,
      Zocht elk van hen vermoeid zijn schaamle leger op.
Daar leggen zij zich neer. De rusttijd is gekomen,
En koning, prins en slaaf bereiken 't land der droomen.

12. DE THUISKOMST VAN TELEMACHUS
      Telemachus vertrok vroegtijdig naar de stad,
      Nadat hij eerst Eumaeus opgedragen had,
Ook derwaarts met den ouden bedelaar te tijgen,
Waar deze denklijk wel een bete broods zou krijgen.
      "U hebt gelijk," zei de gewaande bedelaar,
      "Ik heb veel minder kans op gaven hier dan daar."
Telemachus verliet den herder en den koning,
En weldra stond hij voor zijn ouderlijke woning.
      De goede Eurycleia kreeg hem 't eerst in 't oog;
      "Mijn jongen!" riep ze, toen hij haar in d'armen vloog,
"Mijn lievling is terug!" en kust' hem op de wangen,
"Ga gauw naar moeder, vent; die zal naar je verlangen!"
      Daar komt Penelope. Zij drukt hem aan haar hart,
      En dooft met moedervreugd haar echtelijke smart.
"En," vraagt zij, "leeft hij nog, of is hij omgekomen?"
"Ik heb van Menelaus," zegt hij, "dit vernomen:
      De nimf Calypso houdt hem vast op haar gebied,
      Maar verdere bijzonderheden wist hij niet."
Doch Theociymenus, toevallig ten paleize,
Verneemt dit, en hij vult het aan op deze wijze:
      "Ik weet wel meer, vorstin. Ik heb uw zoon verzeld,
      En bij de landing werd zijn vaders lot voorspeld."
Hierop beschreef hij haar het teeken van de veeren,
"Dit zegt mij," sprak hij, "dat de vorst terug zal keeren."
      Penelope geloofde dat het was geschied,
      Maar dat ze zijn verklaring aannam, zei ze niet.

13. DE THUISKOMST VAN ODYSSEUS
"Ja," zei Eumaeus, "'k heb je gister aangeraden
Het landelijk verblijf bij mij niet te versmaden,
      Maar als mijn meester zegt: je brengt hem naar de stad,
      Eumaeus, 't is mijn wensch - dan doet Eumaeus dat."
"Goed," zei de beedlaar, "kun je m' ook een knuppel leenen?
De weg is glad, en 'k sta niet stevig op mijn beenen."
      Eumaeus vond een stok, en zei: "Hier is je staf.
      Vooruit." Zoo stromplen zij de steile paden af.
Zij troffen 't slecht. Daar komen zij op een der wegen
Melanthius, den boozen geitenhoeder, tegen.
      Hij hoont den bedelaar, hij scheldt hem uit, hij schopt ...
      Odysseus, die zijn woede nauwelijks verkropt,
Bedwingt zich niettemin. Dat schoppen en dat schelden,
Zoo zegt hij in zichzelf, dat zal ik je vergelden.
      Melanthius ijlt hun vooruit naar het paleis,
      Om zich te goed te doen aan 's beedlaars drank en spijs,
Toen eindelijk Odysseus zijn paleis aanschouwde,
Riep hij ontroerd: "Dat moet het zijn, mijn brave oude!
      Hoe sierlijk loopt de lijst, die 't grootsch gebouw omspant!"
      Hij keek Eumaeus aan, en drukte hem de hand.
"Let op hoe vast van bouw de onderscheiden stukken,
Als waren z' een geheel, zich aan elkander drukkenj
      De voorhof sluit zich aan, zoo, dat hij 't huis versterkt,
      En kijk, hoe kunstig is die vleugeldeur bewerkt!"
Nu staan zij in den hof. Eumaeus gaat naar binnen.
Daar brast de buitersbent, gelaafd naar lijf en zinnen
      Door spijzen, drank en zang. Odysseus, die het hoort,
      Staat eenzaam in gepeinzen buiten bij de poort.
Neen. Eenzaam niet. Daar ligt verlaten en vergeten
Zijn oude trouwe hond, vermagerd en versleten.
      Hij snuft en hij herkent. Hij strijkt zijn ooren neer.
      Zijn half-verlamde staart gaat zachtjes heen en weer.
Die goeie Argus. Zie, hij tracht zich op te richten,
Maar heeft de kracht niet meer; verstijfd zijn zijn gewrichten.
      Hij kijkt zijn meester aan. Van blijdschap trilt zijn poot ...
      Een zachte zucht - heel zacht. En toen was Argus dood.

14. ODYSSEUS BIJ DE VRIJERS
Nu dreef Atheen hem naar de wreede rotgezellen,
Om hun gezindheid op een laatste proef te stellen,
      Dat wellicht aan een enklen 't doodslot wierd bespaard;
      Maar niemand bleek het voorrecht van vergeving waard.
"Wie is die schooier," schreeuwt men, "die ons hier komt storen?"
Toen drong Melanthius zich hatelijk naar voren:
      "Ik zag hem met Eumaeus, al van morgen vroeg!"
      Antinoüs riep: "Beedlaars hebb' we hier genoeg,
Zeg, wat bezielt jou, nog zoo'n schraalhans hier te halen?"
Eumaeus sprak: "Het past u weinig zoo te smalen,
      Maar ga gerust uw gang. Ik trek het mij niet aan
      Zoolang mij de vorstin en hij terzijde staan,
Telemachus, mijn heer." - "Verspil toch niet je woorden,"
Verwijt de laatste 'm zacht. Toen luid, dat allen 't hoorden:
      "Uw zorg, Antinoüs, uw zorg voor moeders goed
      Is tamelijk verdacht, daar u niets anders doet,
Dan elken dag daar volop van te profiteeren."
Hij luistert niet, maar schreeuwt: "Je moet maar niet probeeren
      Of jij iets van mij krijgt, vervloekte bedelman!"
      Waarop Odysseus zei: "Wordt u daar armer van?
't Is toch uw eigen goed niet, waar u van zoudt geven?"
Toen greep de ander, door zijn dolle drift gedreven,
      Een schemel, en nu gansch van zelfbedwang beroofd,
      Werpt hij het meubel wild Odysseus naar het hoofd,
Met zulk een kracht, dat, had het werptuig doel getroffen,
Men d'ouden beedlaar dood ter aarde had zien ploffen.
      Maar 't raakt zijn schouder slechts. Onwrikbaar als een rots
      Bleef de getrofne staan, en sprak: "De wrake gods
Zal u voor deze laffe euveldaad verderven:
Moog gij, Antinoüs, vóór uw verloving sterven!"
      Telemachus zag 't met verbeten woede aan -
      Zijn mond ontvlood geen woord, zijn oog ontsprong geen traan.

15. TELEMACHUS NIEST
Penelope had van des vreemdlings komst vernomen,
En liet op hoop van nieuws Eumaeus bij zich komen.
      "Zou hij," zoo vroeg zij hem, "iets weten van mijn man?"
      "Ja," was het antwoord, "ja, daar weet hij zeker van.
Hij is bij mij geweest drie dagen en drie nachten,
En ik verzeker u, u kunt wat moois verwachten.
      Wat hij vertellen kan! Het duurt je nooit te lang,
      't Is haast nog boeiender dan Phemius' gezang.
Hij zegt dat hij van Creta komt en hier gestrand is,
Hij kent Odysseus goed en denkt dat die in 't land is,
      Of binnenkort hier komt. Hij brengt van overzee,
      Voorspelt de vreemdeling, een stapel schatten mee."
"Ach," zucht zij, "zal ik dan van hem de waarheid leeren,
En zal Odysseus straks als wreker wederkeeren?"
      Hatsjiessa! klonk het plotsling luid door het gebouw;
      Een glimlach krult den mond der zwaarbeproefde vrouw,
"Dat is Telemachus!" roept z'uit. "Het is een teeken:
De wreker nadert. Ga. Ik wil den vreemdling spreken."
      Eumaeus bracht de boodschap aan den bedelaar;
      Odysseus was onmidlijk met zijn antwoord klaar:
"Eumaeus, ik word hier mishandeld en beleedigd,
En niemand is er die mij bijstaat en verdedigt,
      Ja zelfs Telemachus neemt er genoegen mee,
      Eumaeus, ik ben bang. Zeg dat Penelope.
Zeg, dat ik wacht totdat de minnaars 't huis verlaten,
Want dat ik voor dien tijd niet vrijuit durf te praten."
      Eumaeus komt terug, alleen. "Waar is de gast?"
      Vraagt zij teleurgesteld. "Hij komt vanavond vast,"
Was 't antwoord, "hij wil 't voor de minnaars nu niet wagen,"
En hij vertelde hoe de troep zich had misdragen.
      Zij was geschokt toen zij van 's beedlaars lot vernam,
      Maar zei, ze zou geduldig wachten tot hij kwam.

16. HET BEDELAARS-GEVECHT
Intusschen kreeg Odysseus na 't aanhoudend hoonen
Een ongezochte kans zijn leeuwenmoed te toonen.
      Een beedlaar van beroep, die Irus was genaamd,
      Zeer zwaar van bouw, maar zwak, door zwelgzucht slecht befaamd
Kwam als gewoonlijk weer bij d' Ithacaansche eedlen,
En zag met ergernis een concurrent in 't beedlen.
      "Eruit!" snauwt hij Odysseus toe, "met dat gespuis!"
      En tracht hem weg te dringen uit zijn eigen huis.
"Och waarom," zei Odysseus, "zouden wij gaan strijden?
Ik hinder je toch niet? Er is genoeg voor beiden.
      Ik zoek met jou geen twist. 'k Ben oud. Maar 'k ben niet laf,
      En als ik word getart, dan bijt ik van mij af."
Maar Irus houdt niet op met schelden en met kijven;
"Ik luister naar geen leuterpraat van ouwe wijven,
      Eruit, jij schooier, of ik kwak je op den grond,
      En sla je al je laatste tanden uit je mond."
Antinoüs, die lachend dit geval aanschouwde,
Begon ze op te hitsen: "Pak hem aan, jij oude!
      Toe, Irus, sla d'r op! En wie van jullie wint,
      Die krijgt van mij het beste brokje dat ik vind."
"Het past een grijzaard," sprak Odysseus, "niet, te strijden.
Maar goed. Ik laat me door mijn leege maag verleiden.
      Ik neem den tweestrijd aan, al is mijn rug gekromd,
      Als 't eerlijk gaat, en niemand tusschenbeiden komt.
"Neen, dat beloven wij," zoo klonk het, en men zweert het,
En ook Telemachus als gastheer garandeert het.
      Odysseus legt zijn lompen af om toe te slaan,
      En vol bewondring zien zij 't forsche lichaam aan,
Snel door Atheen verjongd, en, straks zoo nietig lijkend,
Thans in den glans der mannelijke schoonheid prijkend.
      Ik sla hem, dacht Odysseus, niet volkomen dood,
      Maar nagenoeg. Want is mijn zegepraal te groot,
Dan loop ik groot gevaar vermoedens te verwekken,
En niemand mag de waarheid voor den tijd ontdekken.
      De uitslag was zooals de lezer heeft verwacht,
      En als de held zijn laatsten klink heeft toegebracht,
Sleurt hij den sloeber met den blik eens overwinnaars
Naar buiten, onder luid gejubel van de minnaars.
      Antinoüs bracht hem een brok van 't vetste zwijn,
      En van Amphinomus kreeg hij een pokel wijn.

17. DE WAPENS VAN DEN WAND
Nu was het tijd te werken aan de voorbereiding
Voor morgen, voor den dag van kamp en van kastijding.
      De maaltijd was voorbij, de minnaars gingen heen,
      En onze held bleef met Telemachus alleen.
"Breng al de wapens," sprak hij, "die den wand bedekken,
Onopgemerkt naar een der hoogere vertrekken;
      En vraagt men morgen soms, waarom je 't hebt gedaan,
      Dan zeg je, dat ze hier zoo door den rook beslaan,
En ook - dat zal misschien nog sterker indruk maken -
Opdat men niet in de verleiding zou geraken
      Bij twist een zwaard of dolk te rukken van den wand,
      Om dien te slechten met het wapen in de hand."
Telemachus roept Eurycleia. "Al de vrouwen,"
Zoo spreekt hij, "moet je van de zaal verwijderd houen;
      'k Neem die beslagen wapens van de wanden weg,
      En wensch alleen te zijn. Dus doe wat ik je zeg."
"Maar kind, dan heb je niemand om je bij te lichten,"
Zucht d'oude, "en moet jij dat werk alleen verrichten?"
      "Ik word geholpen," zegt hij, "door Eumaeus' vriend;
      Licht, dat hij door wat werk zijn middagmaal verdient."
De twee gaan aan den gang. En nu geschiedt een wonder:
De wanden fel verlicht, van boven en van onder!
      "Hé," zei Telemachus, "waar komt dat licht vandaan?"
      Hij zag Athene niet bij een der zuilen staan:
Zij droeg een luchter, die een hellen glans verspreidde.
Odysseus, die haar zag, berispte hem en zeide:
      "Vraag niets. Bewaar dit in je hart. Vertrouw den god,
      Die zich bekommert om der menschenkindren lot.
Ga jij nu maar naar bed. Ik moet je moeder spreken."
Telemachus, vervuld van 't lichtend wonderteeken,
      En door het sjouwen met de wapens afgemat,
      Vond in zijn bed de rust die hij zoo noodig had.

18. HET VOETBAD
Penelope kwam laat in d'avond naar beneden,
En vroeg den beedlaar, toen zij binnen was getreden:
      "Hoe heet u, vreemdeling? Hebt u mijn man gekend?"
      Toen deed hij een verhaal, weer van begin tot end
Verzonnen. Ja. Hij kend' Odysseus van zijn reizen.
"Ja," zei Penelope, "maar kunt u dat bewijzen?
      Beschrijf de kleeren die Odysseus destijds droeg."
      Hij deed het, en 't kwam uit. "Dit is bewijs genoeg,"
Sprak zij gerustgesteld. "En 'k durf erop te zweren,"
Hernam de vreemdeling, "dat hij terug zal keeren."
      Hoewel zij hierin nog geen vast vertrouwen had,
      Bood zij den gast uit dank een bed aan en een bad.
Toen kwam een dienares om hem het bad te geven;
"Neen, meisje," zei de man, "dat zal je niet beleven.
      Geen van de werksters zal mij raken aan den voet;
      Als een bejaarde vrouw het doen kan, vin' 'k het goed."
"Juist," sprak Penelope, "u schijnt me zeer verstandig.
Laat Eurycleia 't doen. Die 's oud, maar nog heel handig.
      Ze heeft het bij haar meester ook zoo vaak gedaan
      Nu zullen ook zijn voeten niet zoo vlug meer gaan!
Och, Eurycleia kan hem nog maar nooit vergeten:
Odysseus heeft als kind bij haar op schoot gezeten."
      "Wat lijkt die man," zei Eurycleia "op mijn heer!"
      "Ja moeder," zei de gast, "dat zeggen ze wel meer,
Dat heb je goed gezien." Zou d'oude vrouw nog weten,
Dat hij als jongen door dien ever werd gebeten?
      't Lidteeken zat er nog. Verbeel' je, dat ze 't ziet,
      Dacht hij. 't Was op zijn voet. En - 't merk ontsnapt haar niet!
Zijn been ontvalt haar hand en doet het bekken kantlen.
Het water stroomt. Zij kan haar blijdschap niet bemantlen.
      "Mijn lieve jongen!" zegt ze, streelt hem in 't gezicht,
      En roept: "Pene - !" "Sst!" sist Odysseus, "mondje dicht!
Wanneer je me verraadt, dan zal je 't duur betalen!"
Van vreugde weenend gaat z' een ander voetbad halen.

19. DE DROOM VAN PENELOPE
      Penelope had niets van dit gesprek gehoord,
      En zette 't onderhoud na 't bad nog even voort.
Zij sprak hem van haar zorgvol en verdrietig leven,
Nu zou zij zich dan in den tweeden echt begeven,
      Telemachus behoefde thans haar hulp niet meer,
      "Hij is gerijpt tot man, en voelt zich aller heer;
Een fier besef van kracht is in zijn ziel gevaren,
Maar," zoo vervolgde zij, "kunt u mij dit verklaren?:
      'k Heb twintig ganzen hier. Nu zag ik dezen nacht
      In droom een adelaar van ongemeene kracht,
Die haar de nekken brak. Snel was hij weer verdwenen.
De vrouwen vingen aan te jamren en te weeneni
      Zij drongen om mij heen, verslagen en verstoord,
      Omdat die adelaar mijn ganzen had vermoord.
Maar deze kwam terug. Hij sprak met groote klaarheid
En menschelijke stem: 'Dit is geen waan, maar waarheid.
      Die ganzen zijn de vrijers, Ik, uw echtgenoot,
      Kwam van mijn zwerftocht weer, en zend hen in den dood.'
'k Ontwaak, sta op en daar, voor mijn verbaasde blikken,
Staan al de ganzen frisch aan 't morgenvoer te pikken.
      Zie, d'elpen poort laat waan, de hoornen waarheid door;
      Kwam deze droom door 't hoorn, of liep hij langs 't ivoor?"
Odysseus zei: "Vorstin, hier valt niets uit te leggen,
Geen beeld kan zijn bedoeling duidelijker zeggen:
      Odysseus komt terug. Ziehier uw droom geduid."
      Maar zij gelooft hem niet, en zegt hem haar besluit:
Zij zal den dag daarop den krachtigste der mannen,
Die er in slagen zal Odysseus' boog te spannen,
      En dan den pijl jaagt door twaalf ringen op een rij,
      Verkiezen als gemaal. Odysseus valt haar bij.
Zij gaat. Odysseus legt zich in 't portaal te slapen
Op zachte huiden van zijn rundren en zijn schapen.
      Toen daalde van de trap Eurynome, alleen,
      En legde over hem vol zorg een mantel heen.

20. DE BOOG VAN OOYSSEUS
De dag breekt aan, en Eurycleia maant de meiden
Zich ijverig en snel aan 't schoonmaakwerk te wijden.
      Zij zwermen in de zaal met emmer, teil en trap,
      En tijgen aan den slag met spons en zeemelap.
Nadat Melanthius den gast opnieuw gehoond had,
Nadat Eumaeus weer zijn hartlijkheid getoond had,
      Ontmoet Odysseus nog een trouwen dienaar-vriend,
      Philoetius. Die had hem jaren lang gediend.
De brave man begon hem vriendlijk toe te spreken.
"0 als Odysseus wederkwam om zich te wreken,"
      Zoo sprak hij, en hij gaf hem hartelijk de hand,
      "Dan diend' ik hen niet meer, maar koos mijn meesters kant."
Odysseus, zeer verheugd een helper te ontdekken,
Besloot hem in 't complot des avonds te betrekken.
      De minnaars stroomen in. Men zet zich aan 't ontbijt,
      En allen tergen weer den beedlaar als om strijd.
Schoon Theoclymenes gods dreigement laat hooren,
Zij blijken zich aan zijn voorspelling niet te storen.
      Hij sprak: "Ik zie de zaal van schimmen overvuld,
      Den wand met bloed bevlekt, in schemering gehuld."
"Stuur," spot Eurymachus, "dien dwazen onruststichter,
Wien 't hier te donker is, naar buiten. Daar is 't lichter."
      Thans daalt Penelope van haar vertrekken af,
      En brengt den boog, verzeld van haar slavinnen-staf.
Zij roept ten wedstrijd op, en zegt: "Ik kies den minnaar,
Die dezen eedlen kamp verlaat als overwinnaar."
      Haar zoon plaatst de geringde bijlen op een rij,
      En d'eerste die den boog in handen neemt, is hij.
't Was driemaal tevergeefsch. Maar bij zijn vierde pogen
Zou 't zeker zijn gelukt. Daar ziet hij recht in d'oogen
      Zijns vaders, die hem uit de verte gadeslaat,
      En vangt zijn blik. Een wenk weerhoudt hem van de daad.
Hij leest een streng bevel: Telemachus, niet weder!
En zuchtend legt hij 't wapen voor de vrijers neder.
      Nu vangt de wedstrijd van de mededingers aan;
      Wie wint? Wie hunner zal het stoute stuk bestaan?
Zij trachten 't stugge tuig bij 't haardvuur te verwarmen,
Maar 't blijft onbuigbaar, zelfs voor hun gespierde armen,

21. DE SLACHTING
      Eumaeus en Philoetius gaan samen weg,
      Nu is het zaak, dat ik dien twee getrouwen zeg,
Wie 't is, dien zij met vriendlijkheden overstelpen,
Bedenkt Odysseus snel, Zijn zij bereid te helpen,
      Dan is het pleit beslist, Hij volgt hen op den voet,
      En als hij hun de groote openbaring doet,
Zijn beiden te ontroerd hun blijdschap uit te spreken,
"Hoort," zegt Odysseus, "hoe ik op je bijstand reken,"
      Hij zette 't plan uiteen, en eindigde aldus:
      "Ziehier uw taak, Eumaeus en Philoetius,
'k Heb met mijn zoon het werk der straf op mij genomen,
Gij hebt te zorgen, dat geen vijand kan ontkomen.
      Eumaeus, jij geeft mij het wapen in de hand,
      Philoetius, jij sluit de poort met byblisch band,
Verzekert ook de deuren van 't verblijf der vrouwen,"
"Begrepen," klinkt het vast, "u kunt op ons vertrouwen."
      Nu komen zij terug, een tijdje na elkaar;
      Eumaeus geeft het wapen aan den bedelaar,
Maar als de minnaars zich met hoongelach verzetten,
Zegt de vorstin: "En waarom zou men 't hem beletten?
      Indien door hem het wonder van den dag geschiedt,
      Wat deert dat u dan nog? Hem trouw ik zeker niet,"
Nu spreekt Telemachus met klimmend zelfvertrouwen:
"Ga, moeder, naar 't getouw. Dat is de plaats voor vrouwen,
      Ik ben de heer die hier in eigen huis regeert,
      En ik beveel dat deze man den boog hanteert,"
Zij gaat, De gast begint het wapen te betasten,
Of hij ook scheuren voelt, oneffenheid of kwasten,
      En heft het langzaam op. Een zware donderslag,
      Dien Zeus hem zendt, verkondt dat hij niet aarzlen mag.
Hij spant, schiet af en doet, tot schrik der rotgezellen,
Den flits door alle twaalf de ringen sissend snellen.
      Dan klinkt zijn sterke stem luid boven het gejoel:
      "Voor dezen tweeden pijl kies ik een ander doel,
Dat nooit nog iemand trof." Hij spant het wapen weder,
En schiet Antinoüs, die juist een teug nam, neder.
      De gouden beker tuimelt verre van zijn hand,
      De pijl, diep in zijn keel, schiet uit aan d'andren kant.
De vorst vervolgt zijn werk. Wild rent men langs de wanden,
Maar vindt de wapens niet, en keert met leege handen.
      De minnaars stoven rond als rundren in de wei
      Voor d'angel van de brems in 't zoele lentgetij.
Gelijk de gier de vooglen drijft naar 't net der jagers,
Zoo dreef hen in den dood het zwaard van hun belagers.
      Telemachus vecht mee, en moordt met mannenmoed,
      Totdat de bende ligt te baden in het bloed.
Melanthius zou nog een strenger straf ontvangen,
Hij was aan een der zolderbinten opgehangen;
      Geen snelle pijl was 't hier, die 's booswichts oogen sloot,
      Hij stierf in helsche pijn een wreeden folterdood.

22. DE HERKENNING
De zaal, gereinigd van het vuil en van de dooden,
Is weer in rust, en Eurycleia wordt ontboden.
      "Begeef u," zegt Odysseus, "naar Penelope,
      En deel haar 't bloedig einde van den wedstrijd mee."
Het oudje trippelt opgetogen langs de trappen,
Om 't heuglijk nieuws aan haar gebiedster te verklappen.
      Haar vreugde kent geen perk, zij giert het uit van pret,
      Vergeet haar ouderdom, en slipt op elken tred.
Penelope lag ver van waar de stemmen klonken,
Van geen tumult bewust in diepen slaap verzonken.
      "Penelope, sta op!" zoo juicht de trouwe meid,
      "Odysseus is terug! 't Is nu geen slapenstijd.
De minnaars die hier jaren lang uw goed verslonden,
Die heeft hij een voor een de Hades ingezonden!"
      "Misleid een ander," is het antwoord, "als 't je lust,
      Niet mij. 'k Heb sinds hij ging nog nooit zoo goed gerust."
"Geloof me, lieve kind. Hij kwam om zich te wreken.
De jongen wist het ook, maar mocht er niet van spreken:
      Voordat ik hier verschijn als heer van mijn gebied,
      Had vader hem gezegd, vertel je 't moeder niet."
Penelope stond op met tranen in haar oogen,
Sloeg d'armen om haar heen, en snikte diep bewogen:
      "0 moedertje, ik kan het niet gelooven, neen;
      Heeft hij die gansche troep verslagen, hij alleen?
Als zij gevallen zijn, dan was dat 't werk der goden;
Hij is of in 't vreemde land, of in het rijk der dooden."
      "Neen, kind. Herinner je je 't voetbad laatst misschien?
      Nu. Toen heb ik het aan zijn evermerk gezien,
Maar hij zei: mondje dicht! En 'k mocht er niets van zeggen."
"Goed, goed. Dan vraag 'k mijn zoon, of hij 't mij uit wil leggen."
      Zij gaat, en zet zich weiflend bij Odysseus neer;
      Al heeft hij thans zijn vroegren vorm en kleeding weer,
Hij tracht vergeefs haar wanklen geest tot zich te richten.
Telemachus dringt aan. Ten slotte moet zij zwichten.
      Maar, zegt zij, "Eurycleia, zorg dat 's heeren bed
      Vanavond in een andre kamer wordt gezet."
Odysseus kan zijn vreugde nauwlijks onderdrukken,
En zegt: "Probeer het niet. Het zou je niet gelukken;
      Het voetstuk van het bed blijft staan zooals het stond,
      Onwrikbaar vastgehecht, geworteld in den grond."
Dit was een diep geheim, dat slechts zij beiden kenden,
En dat z' als proef met list had weten aan te wenden.
      "Mijn schroom was ongegrond en mijn vermoeden valsch!"
      Verklaarde zij verheugd en vloog hem om zijn hals.
Zoo welkom als de kust den zwemmer op de baren,
Na schipbreuk nauw ontsnapt aan velerlei gevaren,
      Die 't strand betreedt, van vreugd en dankbaarheid bezield,
      Zoo welkom was de man, dien zij omstrengeld hield.

23. LAËRTES
Nu rest mij nog de daad van kinderplicht te boeken,
Dat onze held zijn ouden vader ging bezoeken,
      Al d'eersten dag. Laërtes woonde op het land,
      Alleen, beroofd van goed, van glorie, rang en stand.
Alleen. Zijn zoon had roem in 't verre land verworven -
Zijn gade was uit angst en onberoemd gestorven.
      Odysseus nam dus afscheid van Penelope;
      Zijn zoon en twee getrouwe dienaars gingen mee,
En 't viertal toog op reis. "Ga jullie drieën binnen,"
Zei hij voor 't huis, "ik zal een onderhoud verzinnen
      Voor vader. Zie je 'm niet? Hij werkt daar in zijn tuin."
      Laërtes stond gebukt, 't kalotje op den kruin,
Gehuld in koeienvel en grof gehechte lappen,
De schoffel in de hand, zijn tuintje op te knappen.
      Odysseus wachtte 'n wijl, het hart vervuld van rouw,
      Niet wetend wat hij tot zijn vader zeggen zou.
Toen ging hij naar hem toe. Hij sprak hem van zijn jongen,
Totdat den ouden man de traan' in d'oogen sprongen.
      Toen bracht Odysseus zijn vertelling niet ten end,
      Maar stokte middenin en maakte zich bekend.
Laërtes kon zijn woorden eerst nog niet gelooven,
Hij wilde wel, maar telkens kwam de twijfel boven;
      Zelfs toen Odysseus hem zijn voet bekijken liet
      En wees op 't evermerk, vertrouwde hij het niet.
Nu noemt zijn zoon - herinring uit zijn kinderleven -
De namen van de boomen, hem als knaap gegeven.
      Dit breekt zijn weifeling. Geweken is zijn smart,
      En spraakloos koestert hij Odysseus aan zijn hart.

24. SLOT
Ik zal de blijdschap van Laërtes niet beschrijven,
"Nu moet je met je vieren hier ten eten blijven,"
      Klonk 't hartelijk en gul. Gezellig was het maal,
      Verlevendigd door menig wonderlijk verhaal,
Dat zoon en kleinzoon beiden om de beurten deden
Van de door hen beleefde wederwaardigheden.
      Eumaeus en Philoetius vernamen veel
      Dat zij niet kenden, daar alleen het laatste deel
Door hen was meebeleefd. - Maar, lacie, voor men scheidde,
Bemerkten zij met schrik, dat nieuwe kamp hen beidde.
      Eupeithes, van zijn zoon Antinoüs beroofd,
      Had oproer aangestookt, en met hemzelf aan 't hoofd
Kwam de verstoorde troep den vorst voldoening vragen.
Vergeefs. Er volgt een strijd. De bende wordt verslagen.
      Eupeithes sneuvelde. De rest vlood naar de stad.
      Toen trad Athene op - de strijd werd niet hervat;
Zij deelt haar wensch aan vorst en onderdanen mede,
En 't einde was een Algemeen Verbond van Vrede.

Voorwoord van de schrijver

Namenregister

Charivarius

Terug - Top

[Pygmalion]

Dit lichaam, een standbeeld gewekt
door je vingers, opent zich eindelijk
op de plaats waar ieder mens vertrekt -
rond mijn sokkel herbegint de tijd.

Dit is dan je huid die past als een huis,
met ramen van oudere kamers dan dood,
de luiken geopend, de deuren bekruist,
het dak een teder lentewoord.

Vergeet hoe je heette toen je mij hiew
uit het vlammende lood van oktober -
ontwaken is smelten en doven, het nieuwe
verval van wie opziet, de tover
aanvaardend van zachtere tongen
dan spraak weet op te eisen.

Dit lichaam is begonnen.
Hier eindigt het zwijgen.

Laura van der Galiën

Terug - Top

Troilus 2 [2van2]

Zij gaat van hand tot hand,
mijn Cressida, precies
als tijdens onze nacht
toen ik niet haar
maar honderd mannen zag
mijzelf niet los kon scheuren
van moeten willen
dat ik om het even was.

Ik wil weten
wie zij met haar dichtgeknepen ogen zag,
of wat ik gaf voor haar ook echt
van mij afkomstig was.
Ik ben verliefd op wat ik vrees.

Ik was de man niet die haar had,
ik was de mannen die zij zag,
ik wil de mannen zijn met wie zij slaapt,
de kluwen mannen in de holte
van het paard wachtend op het breken
van de poort, het rollen langzaam
onze stegen in, niet man zijn
maar een vrouw wil ik en weten
wie ik ben als zij mij hebben allemaal.

Willem Jan Otten

Terug - Top

Troilus 1 [1van2]

Eén nacht was Cressida van mij.
Ik niet van haar. Zij gaf zo mee,
mijn Cressida, ik geloofde niet
dat ik haar eerste was, laat staan
haar enige. Troje is een kas,
een overdekt moeras, dichtgegroeid,
het is kort dag, altijd maar weer,
en wie zijn lief verlaat moet
rechtstreeks naar de slag.
Wij schrijven trouwbeloften in condens,
en keren we, bij toeval, terug,
met alles nog compleet,
dan is het glas weer dichtgezweet,
geen mens die zegt: ik ben,
jij bent, van jou, van mij.

Willem Jan Otten

Terug - Top

Achaemenides

Homerus noemt mij niet. Alles meegemaakt,
belegeren, hexameters, het paard van hout,
de Odyssee tot op de helft. Daar viel ik
als een speld de hooiberg van het epos uit.
Ik zag mijn vrienden hollen naar de schepen
(na de balk gedreven door het reuzenoog)
en hoorde ver weg roepen: 'Niemand ben ik,
niemand heeft jou dit gedaan.' Ik raakte
zoek, en werd daarmee het zelfportret van hem
die ons had naverteld. Geen verscheiden
zo totaal als in het wit van geen verhaal.

Eeuwen later: stippen aan de horizon.
De zeilen van een nieuw gedicht.
Aeneas pikt mij op. Boek Drie. Ik krijg
mijn naam. Daar moet ik het mee doen,
en met die vreemde lidwoordloze taal.
Herboren roei ik mee, de regels op.

Versvoet zijn we, nooit de hele zin,
we zijn zolang de tocht ons hebben kan.
Groter denkt geen dichter iemands lot.

En toch en toch: zonder iemand versleten
voor niemand verwaterde de strakste plot.

Willem Jan Otten

Terug - Top

Klytaimnestra tot Zeus

Misschien ziet u dit kleine paleis in de heuvels
de muren eromheen noemen wij cyclopisch.
Misschien ziet u ook mij, een stip op de stenen
die zwijgen in de fijne regen net als de bergen
de leeuwen aan de poort de wachters op het dak.
Alles zwijgt hier al jaren, het wacht, droomt
van leven, mannen. Ziet u de weg naar zee, daar
zullen ze wellicht vandaan komen, u weet dat -
niet ik, onkundige onder uw grijze hemel
in uw onbeweeglijke wereld, pratend tegen u.

Het is hier herfst, gestadig het kalme dorren
het is hier winter, elke dag levenloze stilstand.
Alleen mijn verlangen - het past niet het is
te groot, gevaarlijk, mijn armen willen omhelzen
het bloed wil stromen, ik leef toch nog of
ben ik al dood, als het landschap als marmer
in lege heuvels. O help mij hou mij vast -
als u mij niet ziet Zeus, dan niemand.

Marjoleine de Vos

Terug - Top

Dido, na het vertrek van Aeneas [4van4]

Ik zoek een gevolg van deze mijn oorzaak
ik zie er geen. De zomer is spoorloos -
warme pruimen lui in hun bomen, kussen
zoet als tomaten, vissen in zee spartelend
als sperma. Zijn ogen zagen mijn hart
de toekomst spoelde ons lachend aan land.
's Nachts zochten zijn handen mijn huid
steeds weer barstte de maan van volheid
kromp dan, en verdween.

De weg van mijn verwachting was lang, ik ging hem
traag tot stilstand in de schaduw, tot uitzicht terug
naar beneden waar uit de haven de schepen gleden
naar een andere kust, als vogels naar een andere zomer.

Waarvoor ik bedoeld was weet ik niet, geen vraag
past op mijn anrwoord. Het is najaar, de grond is hard
een kastanje verschrompelt in mijn zak. Meer niet.

Marjoleine de Vos

Terug - Top

Dido [3van4]

Of klinkt er soms geen woord
hoort hij niets dan golven, denkt hij
zich weg, onaanraakbaar of voelt hij
mijn hand, ik ken hem toch of
is de schelp van zijn oren gesloten
dit is toch zacht zijn hals
of is er niemand en zwijg ik.

Was hij het wel die als aangespoeld
zo weerloos in mijn armen
steeds nader zijn woorden stuurde
hij die zich vervlocht, vervloeide
met wie vergroeide ik, was hij het?

Ontfermt zich dan niets
ruist de hemel zijn stilte
maar ik schreeuw toch
mijn stem kaatst op de steen:
luister, ga niet -
als jij het bent.

Marjoleine de Vos

Terug - Top

Aeneas [2van4]

Wat zal ik zeggen je wilt niet horen
dat wij geteld zijn tot het einde
dat de boom zich ontwortelt
de druppel zich splitst
je verdampt in mijn arm, ik zoek je
over zee, in dromen die van mij zijn
zoals jij.

Hoe de deken ons kende, het gras ons wiegde
hoe de hemel van ver naar ons lachte
hoe wij nu scheuren tot stof verwaaien.
Ach hoe je hand, die ik niet voel
hoe je stem, die ik niet hoor, je woorden
zingen van hoe de dag, die ik niet ken
en dat jij het bent al deze klanken
al deze jaren, jij, al deze golven.

Laat mij de reis niet voltooien, hoor mij
roepen dat ik terugkeer.

Marjoleine de Vos

Terug - Top

Dido, c'est moi [1van4]

's Nachts droomde ze dat hij haar achterna zat
dat ze rondzwierf alleen, dat ze rende maar niet
vooruitkwam, al tweeduizend jaar geleden
droom ik dat ook elke nacht. Huist er één mens
in ieders hoofd of hart of hebben wij
nog steeds diezelfde oude zielen van toen
waarin de droomfabriek haar onverslijtbare
films afspeelt: altijd weer vliegen maar nooit
hoger dan een meter, op een muur staan dus
vallen peilloos van schommel of balkon
aan het strand rukt de zee op, in het water
huist een monster. Ook dat droomde Dido
als ze niet dwaalde over het plein van Carthago
zoals ik, naakt tussen mensen in prachtige toga's.

Marjoleine de Vos

             In haar dromen jaagt Aeneas wild achter haar aan.
             Vergilius: Aeneis, boek 4

Terug - Top

Attisch zwartfigurig

Wij kleine zwarte mannen met puntige paarse baarden,
angstig rondom onze vazen lopend met knieën van brandhout,

weten veel meer van Hellenendom
dan een dromende Duitse drom

uit de vijf en twintigste eeuw na onze geboorte.

Wij weten dat alles gebeuren kan,
al kunnen wij Gorgonen, mino- en centauren doden,
tyran zijn en bang zijn.

Dat doen wij: vloeiende verf gewekt tot star en hoekig leven,
tot onze vazen breken.

L. Th. Lehmann

Terug - Top

Bij het zien van vitrines vol terra sigillata

Nooit lagen klaar
voor het gebruik
bord, kom en kruik
dicht op elkaar

onder glasramen,
als hier hun scherven
die mensen derven
en toch eens kwamen

van lange banken,
waar slaven bukten
eindeloos drukten
blaad'ren en ranken,

bacchanten, dwaze
Heraklespoppen,
eierlijst, knoppen,
oorloze hazen,

in de kleilaag;
zover men kan
zien in 't stof van
't museum traag

erop vergruizend,
lakrood bijna,
en somtijds, ja,
eenmaal op duizend;

moeilijk gevrij;
allebei staan!
'k Zou liever gaan
liggen erbij.

Het is niet fijn
bij het bezingen
dat alle dingen
zijn als ze zijn.

Voorgoed verdwenen
grijpende handen,
lippen aan randen.
Die hun te lenen

is wel wat hach'lijk
want du moment
dat men het kan,
is men belach'lijk.

L. Th. Lehmann

Terug - Top

Anchises

Wat mannen dromen werd geheel gegeven
aan mij, in één teug, waartoe nog mijn zoon,
al werd hij boven alle anderen schoon.
Hij roept, heb ik een drang nog voort te leven?

Ik weet, haar schaduw is mij bijgebleven,
zij leidde hem, een overbodig loon
voor mij, zo niet een zwakke hoon:
dit leven is, als ik je voor blijf zweven.

Ik wil haar deze ene niet ontroven,
al is zij voor de eeuwigheid voldaan.

Hoe kan ik deze ene doen geloven,
dat met haar mij verliet de laatste waan.

Hoe kom ik deze moeheid ooit te boven,
als zij en hij mij dwingen op te staan.

L. Th. Lehmann

Terug - Top

Pygmalion

Het marmerstof in zweet of tranenvocht
liet evenzeer zijn spoor op mijn natuur
als al de jaren dat ik naar haar zocht.
Ik ben zeer grijs en voor dit avontuur

misschien te oud, maar toen ik haar herkende
in 't marmer, viel de beitel uit mijn hand;
mijn lippen prevelden het langgewende
gebed dat in mijn verre jeugd mij stand

deed houden bij het werk, in jaren wachten.
Ik zag het ademloos, zij kwam mij toe.
De roes der eerste ongekende nachten
weerde de rekenschap, maar ik ben moe.

Soms denk ik dat dit alles een visioen is:
een kindse grijsaard knielend voor een steen,
of twijfel of zij met haar lot verzoend is.
Is zij nog van de plicht van vlees en been

zo onbewust als 't beeld, of lijdt als vrouw
gekoppeld aan een grijsaard zij? Het eerste
hoop ik voor haar, maar mij rest slechts berouw,
hoe hoop'loos als slechts zo zij mij beheerste.

Ik werk niet meer, ik durf niet, zie nog al te
vertrouwd in mijn oud huis de blokken staan.
Ik vrees mijn duidelijke droomgestalten,
te levend zien zij mij uit marmer aan.

L. Th. Lehmann

Terug - Top

Ja, Catullus, nog altijd hetzelfde liedje

er is veel veranderd sinds
de dagen van Catullus
57 v. Chr. is tenslotte lang geleden
maar de wijn smaakt nog hetzelfde
schouders en billen kunnen even mooi zijn
en ik denk niet aan de landing op de maan
bij een orgasme als een roos
die razendsnel opent

Jaap Harten

Terug - Top

De Odyssee

Inleiding/Voorbericht
Hier is lectuur voor u
Vol met verschijnselen
En dramatiek

Prachtige staaltjes van
Ongeloofwaardigheid
Onder deskundigen
Heet dat epiek

Was u in 't buitenland?
Slechte verbindingen?
En de verzorging
Niet steeds als verwacht?

Lees dan oplettend dit
Surrealistische
Reisverslag
Ooit door Homeros bedacht

Drs. P

                         de rest van de ollekebollekes staat in: 'De Odyssee van Drs. P.', Amsterdam tweeduizendtwee.

Terug - Top

Medea II

Medea, bezeten van een Griekse held en dief
van het gouden ramsvel; Medea hals over kop
vluchtend met haar minnaar van Kolchis naar
de overkant van deze zee. Is daar veiligheid,
is er een haven voor hem én voor haar vlies?
Hoe traag is Argo, snelste schip op elke zee,
tegen de westenwind? - 'Jason, de zonnevloot
van mijn vader komt dichterbij. Leg de zweep
over de roeiers, jaag Argo voort. Jij verliest
met het Gulden Vlies ook mij. Jason, hij haalt
ons in. Sla de riemen harder. Er is geen grens
tussen mijn vadersjacht en ons tenzij de dood.' -
Medea, op bevel van de Griekse held, grijpt haar
kleine halfbroer bij de zwarte krullen. Het mes
van wellust scheidt de kop van de jongensromp.
De koningsjager kan gaan vissen naar zijn zoon:
een spoor van gesneden leden fleurt mijl na mijl
de grauwheid op van deze wrede zee.
                                                          Medea vlucht
met haar minnaar en komt (dolk tussen de tanden)
in Tomi aan. Daarom heet de stad Afgesneden Heil.

Hans Berghuis

                         uit: 'Een winter in Tomi', 1987.

Terug - Top

Sisyphus

sloven

te

uit

stoven

me

te

loop

kool

geloven

ik

een

aan

niks;

zulk

weer

boven

voor

me

toch

na

weer

Hem,

er

haar

ie

van

moet

een

gaat

stijl

en

op

daar

geen

haast,

ik

Vooruit,

is

er

Ben

Het

was

van!

Bij Zeus!

ik

gek

-

er

Verrek

word

Ik

Wee mij!

Etc.