Pleroma (πλήρωμα, 'volheid, volledigheid, volmaaktheid'),
in de christelijke gnosis, in het bijzonder bij
de valentiniani,
een technische term voor de totaliteit
van de 30 aeonen. God, de Vader van het
heelal, staat boven het p.; hij heeft de hoogste aeonen
uit zich doen voortkomen. Het p. is de hoogste
goddelijke sfeer, de geestelijke wereld, waarvan de
kosmos, die naar het evenbeeld van het p. geschapen
is, gescheiden is. Jezus is voortgebracht door het
hele p. Het p. is het bruidsvertrek van de 'pneumatici',
die reine geesten geworden zijn. Betekent p. in
de valentiniaanse gnosis eigenlijk een totaliteit, ook
de betekenis 'volmaaktheid' (een waardeaanduiding)
is aanwezig. Vandaar dat in het p. al het pneumatische
te vinden is. In het NT komt p. in verschillende
betekenissen voor (o.a. met betrekking tot
Christus als drager van de volheid Gods, Eph 1,23v).
Er is hier een duidelijk verschil met het latere technisch
gebruik van de term bij de gnostici.
Lit. F. R. Montgomery Hitchcock, The P. of Christ (Church
Quarterly Review 125, 1937-1938, 1-18). S. Aaien, Begrepet
πλήρωμα i Kolosser- og Efeserbrevet (Tidskrift for Teologi
og Kirke 23, 1952, 49-67). R. A. Markus, P. and Fulfilment
(VC 8, 1954, 193-224). [Bartelink]