Cythera

kaartCythera (ἡ Κύθηρα, bij Homerus τὰ Κύθηρα) naam van een grieks eiland en zijn hoofdstad. Het eiland, waarvan de grootste afmetingen 30 en 18 km bedragen (oppervlakte 262 km²), wordt door een zeestraat van 16 km gescheiden van het zuidoostelijk voorgebergte van de Peloponnesus (kaap Malea, uitloper van de Parnon-bergrug). Het maakt een sombere indruk: de rotsen dalen steil in zee, ook de hoogvlakte heeft weinig vegetatie. De haven van de hoofdstad C., hoog gelegen in het zuiden van het eiland, aan de baai van Kapsali, biedt onvoldoende bescherming; iets gunstiger was reeds in de oudheid Skandeia (Ilias K 268) bij het huidige Paleopolis aan de oostzijde (golf van Avlémona), maar onvoldoende om het eiland tot een belangrijk knooppunt te maken. Toch lag C. gunstig als etappe voor de scheepvaart tussen het oostelijk en westelijk bekken der Middellandse Zee (zowel in de phenicische als in de romeinse en zelfs nog in de venetiaanse periode) en eventueel als basis voor zeerovers.

kruikTevens was het een geschikte voorpost voor de bezitter van Cynuria. Het stond dan ook eerst onder gezag van Argos; omstreeks 600 was het in handen van Sparta, dat de bewoners als perioik behandelde. Tijdens de peloponnesische oorlog werd C. in 424 ingenomen door de atheense generaal Nicias, die er een basis van maakte voor raids naar Laconië. Een soortgelijke situatie deed zich voor tijdens de corinthische oorlog (tussen 393 en 386). Bekend was C. om de vangst en verwerking van purperslakken (vandaar de benaming πορφυροῦσσα), reeds uitgeoefend door de Pheniciërs (volgens de overlevering vestigde zich hier Cytherus, een zo van Phoenix); van hen komt ook de cultus van Aphrodite, waarom C. in de oudheid beroemd was en die zich van hieruit heeft verspreid. Een oud houten beeld gaf de godin weer in een heel vroege gestalte, namelijk gewapend. De dorische zuilen van haar beroemde heiligdom in de stad C. zijn ten dele nog in een kerk bewaard.

Sinds 1967 vinden op C. weer engelse opgravingen plaats.


Lit. L. Bürchner/O. Maull (PRE 12, 207-217). - R. Leonhardt, Die Insel Kythera (Petermanns Mitteilungen, Erganzungsheft 128, 1899). - Philippson/Kirsten, Die griechischen Landschaften 3, 511-517. - Opgravingsverslagen in Annual British School Athens. J.N. Coldstream/G. L. Huxley edd., Kythera. Excavations and Studies (London 1972). [Te Riele]


Kaart