Lysander

Lysander (Λύσανδρος), spartaanse veldheer en politicus (ca. 455-395 vC). L. reorganiseerde op het eind van de peloponnesische oorlog in 408/407 de spartaanse vloot en verzekerde zich van de steun van Cyrus de Jongere van Perzië. In 407 versloeg hij de Atheners bij Notium en veroorzaakte daardoor de definitieve val van Alcibiades. Na de nederlaag en dood van zijn opvolger Callicratidas bij de Arginusen (406) werd L. opnieuw aan het hoofd van de spartaanse oorlogvoering ter zee gesteld. Hij blokkeerde de graantoevoer naar Athene door met zijn vloot de Hellespont af te sluiten en bracht in de herfst van 405 de Atheners een beslissende nederlaag toe bij Aegospotami. Hij leidde vervolgens de blokkade van de Piraeus en hielp na de capitulatie van Athene de Dertig aan de macht. Ook in verscheidene andere steden die tot de attische zeebond hadden behoord, wist L. oligarchische regimes in het zadel te helpen. Zijn toenemende macht was echter een doorn in het oog van de spartaanse regering en reeds in 403 wist koning Pausanias met behulp van de eforen aan zijn politieke invloed grotendeels een einde te maken. Het is L. nadien niet gelukt zijn vroegere positie terug te winnen. Een poging om in Sparta een gekozen koningschap te doen instellen mislukte; hij slaagde er wel in Agesilaus II aan het koningschap (399) en het oppercommando in de oorlog tegen Perzië te helpen (396), maar concreet voordeel leverde ook dit hem niet op. Hij sneuvelde in het eerste jaar van de corinthische oorlog bij de boeotische stad Haliartus (395). L. was een zeer bekwaam militair en politicus, maar als mens onsympathiek door zijn verregaande eerzucht en arrogantie.


Lit. Xenophon, Hellenica, boeken 1-3. Biografieën van Plutarchus en Nepos. - U. Kahrstedt (PRE 13, 2503-2506). - J. Smits, Plutarchus, Leven van L. (Diss. Amsterdam 1939). D. Lotze, L. und der peloponnesische Krieg (Abhandlungen der sächsischen Akad. Wiss. 57, 1, Berlin 1964). J .- F. Bommelaer, Lysandre de Sparte. Histoire et traditions (Paris 1981). [Schouten]


Lijst van Namen