Tetrarch

Tetrarch (τετράρχης of τέτραρχος), grieks woord voor 'viervorst', d.w.z. een vorst die heerst over het vierde deel van een gebied.

(1) Thessalië. De bekendste t.en in Griekenland waren de vier gouverneurs van de districten (τετράδες of τετραρχίαι) Thessaliotis, Pelasgiotis, Hestiaeotis en Phthiotis waarin de bondsstaat Thessalië verdeeld was totdat hij in 148 vC bij de romeinse provincie Macedonia werd gevoegd. Aanvankelijk hadden deze districten, wellicht oorspronkelijk een soort stamverbanden, hoofdzakelijk militaire betekenis; door hun gezamenlijk optreden droegen ze tot ca. 450 vC veel bij tot de macht van Thessalië in Griekenland. Door de opkomst van de steden in de 5e eeuw vC boetten ze echter sterk aan betekenis in. Om de macht der steden te breken blies Philippus van Macedonië, toen hij archont van Thessalië geworden was, ze in 342 vC nieuw leven in door de benoeming van pro-macedonische t.en.


Lit. W. Schwahn (PRE 5A, 1089-1097). - A. Momigliano, Tagia e tetrarchia in Tessaglia (Athenaeum 1932, 47-53). F. Gschnitzer, Namen und Wesen der thessalischen Tetraden (Hermes 82, 1954, 451-464).


(2) Galaten. Naar het voorbeeld van Thessalië heetten ook de hoofden van de vier secties waarin elk van de drie stammen der Galaten in Klein-Azië onderverdeeld was, t. Een duidelijke verschuiving van de oorspronkelijke betekenis 'viervorst' trad op toen Pompeius in de 1e eeuw vC het aantal t.en van de Galaten tot drie reduceerde.


(3) Het Romeinse Rijk. Hierin, speciaal in Syrië en Palestina, werd de naam t. ook gebruikt voor een vazalvorst die niet over een vierde deel van een gebied regeerde maar wiens gebied te klein was om als koninkrijk te kunnen gelden. Zo werd in 41 vC Herodes de Grote door Marcus Antonius tot t. van Judea benoemd; keizer Augustus erkende in 4 vC Herodes Antipas als t. van Galilea en Perea, diens broer Philippus als t. van Trachonitis, Batanea, Gaulanitis en Paneas.


(4) Met de term tetrarchie wordt ook wel aangeduid het door keizer Diocletianus in 293 vC ingevoerde bestuursstelsel van het romeinse rijk, waarin het bewind was toevertrouwd aan telkens twee Augusti en twee Caesares. [Nuchelmans]


Register