Colonia

Colonia, latijnse naam voor een volksplanting of kolonie. De Romeinen onderscheidden:

(1) Coloniae civium Romanorum, kolonies bevolkt door uitsluitend romeinse burgers, die deel uitmaakten van de tribus van de stad Rome. In de oudste tijd (tot ca. 185 vC) werden deze nederzettingen vooral gesticht als een soort burgergarnizoenen ter beveiliging van de kust (coloniae maritimae), zo bv. Antium, Ostia, Salernum, Tarracina, later ook als strategische voorposten, bv. Mutina en Parma in de Povlakte, sinds de Gracchen vooral ter leniging van sociale nood onder proletariërs of veteranen, bv. Capua, Carthago, Casilinum, Narbo, Tarente. De naar deze coloniae gezonden burgers behielden het romeinse burgerrecht, dat ze bij een verblijf in Rome ook konden uitoefenen.

(2) Coloniae Latinae, kolonies van latijns recht, bevolkt door burgers van Rome en van andere steden in Latium. Deze kolonisten verloren hun oorspronkelijke burgerrecht en werden lid van een nieuwe, autonome gemeenschap, waarvan de burgers krachtens een verdrag met Rome het z.g. latijnse burgerrecht verkregen (ius Latii; Civitas). Belangrijke coloniae Latinae waren Alba Fucens, Aquileia, Ardea, Ariminum, Bononia, Brundisium, Cales, Cremona. In 90 en 89 vC werden alle coloniae Latinae in Italië ten zuiden van de Po municipia civium Romanorum; het verschil tussen deze en de coloniae civium Romanorum verdween praktisch. Caesar en Augustus waren de eersten die op grote schaal coloniae in de provincies stichtten; dit waren vrijwel alle coloniae civium Romanorum, gewoonlijk bevolkt door veteranen. Tussen 50 vC en 150 nC zijn in het gekomen. Deze hebben ten zeerste bijgedragen tot de romanisering van het imperium. In de 2e en 3e eeuw nC werd de titel colonia meer en meer een privilege dat de keizers aan provinciesteden konden verlenen.


Lit. E. Kornemann (PRE 4, 511-588). - E. Pais, Storia della colonizzazione della Roma antica (Rome 1923). M. Grant, From Imperium to Auctoritas (Cambridge 1946) 205-289. E. Salmon, The coloniae maritimae (Athenaeum 41, 1963, 3-38). [Nuchelmans]


Register