Plebiscitum

Plebiscitum heette bij de Romeinen een op voorstel van een volkstribuun genomen besluit van een concilium plebis, dat oorspronkelijk alleen bindend was voor plebejers. Drie vrijwel gelijkluidende wetten zouden aan de plebiscita algemene geldigheid verschaft hebben, waarvoor aanvankelijk evenwel nog de patrum auctoritas was vereist. Sommigen beschouwen de lex Valeria Horatia 1449 vC) en de lex Publilia Philonis (339 vC) als onhistorische anticipaties van de lex Hortensia (287 vC), die bepaalde: ut quod plebs iussisset omnes Quirites teneret ('dat wat het volk besloten had, alle romeinse burgers zou binden'); volgens anderen zou de wet van 339 de patrum auctoritas achteraf in een voorafgaande goedkeuring hebben veranderd, die in 287 helemaal zou zijn afgeschaft. Na 70 vC, toen de door Sulla herstelde senaatsbekrachtiging definitief werd afgeschaft, verviel het onderscheid tussen plebiscitum en lex. Later namen, vanwege de eenvoudiger procedure, ook de keizers op grond van hun tribunicia potestas vaak het initiatief tot een plebiscitum. De plebiscita staan geregistreerd onder de leges publicae populi Romani.

Lit. H. Siber (PRE 21, 54-73). - Id., Römisches Verfassungsrecht in geschichtlicher Entwicklung (Lahr 1952). J. Bleicken, Das Volkstribunat der klassischen Republik (Zetemata 13, München 1955). E. S. Staveley, Tribal Legislation before the Lex Hortensia (Athenaeum 33, 1955, 3-31). [A. J. Janssen]


Register