Domitianus 81 - 96




Titus Flavius Domitianus werd in 51 n.C. geboren als zoon van Vespasianus en Domitilla. Hij was voor zijn keizerschap tweemaal consul en tijdens zijn regering 10 maal consul. Hij was niet alleen eerzuchtig, maar ook begaafd; hij had talent om leiding te geven, maar werd na de troonsbestijging van zijn vader teruggedrongen achter zijn broer Titus, zodat hij deze ging haten en jaloers werd.

Nadat hij op 14 september 81 n.C. zijn broer Titus was opgevolgd, deed hij precies zoals zijn beide voorgangers alles zorgvuldig, zorgde voor een goed rechtspleging, zag toe op de magistraten en waakte over religie en moraal. Hij probeerde vreemde godsdiensten uit Rome te verwijderen, bestreed losbandigheid bij het toneel en bestrafte verschillende Vestaalse maagden. Zijn belastingheffing was streng, maar eerlijk. Hij heeft veel gebouwen laten oprichten (Iupitertempel op het Capitool, paleis op de Palatijn, Colosseum). Daarnaast had hij een grote literaire belangstelling: hij ging persoonlijk met de dichters Statius en Martialis om. Hij stichtte 4-jaarlijkse literaire Capitolijnse spelen waarbij Griekse en Latijnse letterkundige werken met elkaar wedijverden. Gnaeus Iulius Agricola streed in zijn opdracht in Britannia succesvol tegen de Caledoniërs; door om Schotland heen te varen stelde hij vast dat Britannia een eiland was. In Germania streden de Romeinen tegen de Chatti aan de oostkant van de Rijn.

In 89 vierde Domitianus een triomf tegen de Dacische stammen. De strijd tegen andere volkeren (o.a. Sueben, Sarmaten, Marcomannen en Quaden) duurde nog tot 92. Tijdens de Dacische oorlog viel in Germania Superior de stadhouder Lucius Antonius Saturninus met twee legioenen af en verbond zich met Germaanse stammen; hij werd echter spoedig overweldigd en gedood. (89)

Domitianus wilde Rome met de Griekse cultuur verfijnen, maar hij was in zijn particuliere leven gesteld op Oosterse vleierij en goddelijke eer. Hij zich dominus et deus noemen. Hij liet zich door 24 lictoren vergezellen en droeg zelfs in de senaat de kleding van triumfator. Zijn geringe krijgsgeluk maakte hem jaloers waardoor hij wantrouwig werd. Delationes en gerechtelijke vervolgingen wegens majesteitsschennis vloeiden hieruit voort. Zo verdreef hij ook de wijsgeren uit Rome. In de conflicten met de senatoren vielen veel slachtoffers. Door veel equites en provincialen on de senaat te benoemen oefende hij een grote controle uit.

De uitgaven voor het leger en openbare werken werden steeds hoger. Dit leidde tot hoge uitgaven. Vooral na de opstand van Saturninus werd het optreden van Domitianus veel harder om in de laatste periode (93-96) te ontaarden in een terreur. Een theorie is dat hij leed onder loodvergiftiging en daardoor vervolgingswaanzin kreeg. Ook zijn eigen verwanten, 2 neven, Titus Flavius en Flavius Sabinus, werden terechtgesteld. Zelfs zijn vrouw Domitia voelde zich niet meer veilig. Het gevolg van deze situatie was natuurlijk een samenzwering: deze maakte een einde aan het leven van Domitianus, gevolgd door een damnatio memoriae.


Druk op een naam voor meer informatie!



Lit. Voornaamste antieke bronnen: Suetonius, D. Tacitus, Agricola. Cassius Dio 67. Plinius, Panegyricus. Id., Epistolae. Eutropius, Breviarum 7. 23. Epitome de Caesaribus 11. Belangrijke moderne literatuur: Weynand (PRE 6. 2541-2596). K. Gross (RAC 4, 91-109). B. Felletti Maj (EAA 3, 166-168). - St. Gsell, Essai sur le règne de l'empereur Domitien (Paris 1894). B. Henderson, Five Roman Emperors (Vespasian-Trajan) (Cambridge 1927). K. Willmer, Das Domitianbild des Tacitus (Diss. Hamburg 1958). H. Pleket, Domitian, the Senate and the Provinces (Mnemosyne 14, 1961. 296-315). K. Christ, Zur Herrscherauffassung und Politik Domitians. Aspekte des modernen Domitianbildes (Schweiz. Zeitschrift für Geschichte 1962, 187-213). S. Rossi, La cosidetta persecuzione di Domiziano. Esame delle testimonianze (Giorn. It. di Filologia 15, 1962, 303-341). K. Waters, The Character of Domitian (Phoenix 18, 1964, 4977). [A. J. Janssen]



Keizers Rome Lijst van Namen