(Beschrijving van lopend onderzoeksproject)
|
Sinds lang representeert de beurs van de Nederlandse koopman samen met de geheven vinger van de predikant en de stugge blik van de boer in binnen- en buitenland de Nederlandse identiteit. Handel en commercie hebben in de genese van de Nederlandse identiteit een bijzondere plaats gekregen. Dit heeft deels te maken met de commerciële bloei van de Nederlandse Republiek in de zeventiende eeuw maar kan daar niet geheel uit verklaard worden. Dit project beoogt daarom deze nationale identificatie historisch te problematiseren door te onderzoeken welke verschillende interpretaties er in de vroegmoderne tijd van het Nederlandse koopmanschap bij direct betrokkenen en buitenstaanders hebben bestaan, en daarnaast te laten zien welke historische, sociaal-psychologische, literaire en visuele praktijken en mechanismen aan dat beeldvormingsproces hebben bijgedragen. Het doel is niet alleen tot een beter begrip te komen van de positie die de koopman in de Nederlandse identiteit inneemt maar ook een historische bijdrage te leveren aan het lopende onderzoek naar identiteits- en beeldvormingsprocessen dat in het huidige tijdsgewricht van Europese eenwording, globalisering en multiculturele contacten zo'n belangrijke maatschappelijke functie te vervullen heeft. Het te bestuderen tijdvak is dat van de Nederlandse Republiek: 1579-1795. Het onderzoek zal moeten uitwijzen of de achterliggende hypothese dat de associatie tussen Nederlands en koopmanschap al vóór 1800 zowel in binnen- als buitenland stevig gevestigd is geraakt, correct is. Centraal uitgangspunt van het onderzoek is dat identiteit gezien moet worden als de voorlopige resultante van een proces waarbij direct betrokkenen en buitenstaanders in een voortdurende interactie met elkaar gedragingen, attitudes en denkwijzen interpreteren en van oude en nieuwe betekenissen voorzien. Dit project sluit daarmee aan bij de discussie die de afgelopen vijftien jaar over de Nederlandse identiteit is opgeleefd. Het maakt gebruik van inzichten die vanuit de geschiedwetenschap, literatuurwetenschap en sociale wetenschappen bevochten zijn, in de overtuiging dat interdisciplinaire uitwisseling in hoge mate wenselijk is en niet door academische territoriumdrift geblokkeerd zou mogen worden. Publicaties:
'Merchants on the Defensive. National Self-Images in the Dutch Republic of the Late Eighteenth Century', in: Margaret C. Jacob and Catherine Secretan (eds.), The Self-Perception of Early Modern Capitalists, New York 2008, p.99-122.
'Abraham Blankaart: een literair icoon als antwoord op het vaderlands tekort', in: Joris van Eijnatten, Fred van Lieburg, Hans de Waardt (eds.), Heiligen of helden. Opstellen voor Willem Frijhoff, Amsterdam 2007, p.253-265.
'Staging the Merchant. Commercial Vices and the Politics of Stereotyping in Early Modern Dutch Theatre', in:
Dutch Crossing 30 (2006) nr.2, p.211-228.
'Om de eer van het koopmanschap. De verleiding van het grote geldverdienen op het Nederlands toneel voor 1800', in: Zdenka Hrncírová, Ellen Krol, Nienke van de Waal-Krupa en Heleen Dongelmans-MacLean (eds.), Praagse Perspectieven 3. Handelingen van het colloquium van de sectie Nederlands van de Karelsuniversiteit te Praag op 17 en 18 maart 2005, Praha 2005, p.13-32.
|