Barbelo-gnostici (Βαρβηλο-γνωστικοί). In sommige gnostische systemen komt een mythologische figuur Barbelo voor. De naam heeft waarschijnlijk, evenals verschillende andere uitdrukkingen bij de gnostici, semitische achtergrond. Soms komt Barbelo overeen met de hoogste vrouwelijke aeon, meestal echter met de twaalfde aeon van het valentiniaans systeem. Er bestonden verschillende groeperingen.
De eigenlijke b. vindt men beschreven bij Irenaeus
(Adversus haereses I, 29). Hun systeem vertoont
grote overeenkomsten met de leerstellingen van
Valentinus en schijnt in Egypte ontstaan te zijn. De
samenvatting bij Irenaeus gaat terug op een in
koptische vertaling bekend geschrift 'Apokryphon
Johannis' (Hennecke 1, 229-243) dat de samenstelling
van het pleroma, een mythe van de zondeval,
de schepping van de mens en de geschiedenis van
het mensdom (sterk allegorisch) bevat.
Lit. W. Bousset, Hauptprobleme der Gnosis (Göttingen
1907). C. Schmidt, Philotesia für P. Kleinert (1907) 317vv.
H. Leisegang, Die Gnosis (Stuttgart 1955). E. de Faye,
Gnostiques et Gnosticisme (Paris 1925) 379vv. [Bartelink]