Jahwe

Jahwe is één der wijzen waarop men in wetenschappelijke kring gemeend heeft de ongevocaliseerde naam JHWH, die behalve in het OT ook in de inscriptie van Mesa van Moab (regel 18) voorkomt, te moeten uitspreken. Het voornaamste argument was de verklaring die Ex 3,14 geeft van de naam van Israëls God: 'ĕhjĕh 'ašĕr ĕhjĕh. In deze woorden dacht men de klinkers van J. te horen. Bovendien schenen enkele buitenbijbelse teksten dit te bevestigen. In de Leidse Vertaling, die het wetenschappelijk standpunt van eind 19e eeuw weerspiegelt, werd daarom de traditionele protestantse weergave van het tetragrammaton JHWH door Here, gewijzigd in J. De herdruk van 1942 geeft een aanpassing te zien aan de in vrijzinnig-protestantse kring gebruikelijk geworden weergave 'Heer'. De recente vertaling van de Katholieke Bijbelstichting leest echter weer J. Volgens rabbijnse traditie werd de naam slechts éénmaal per jaar door de hogepriester tijdens de Grote Verzoendag ten aanhore van de in de voorhof van de tempel verzamelde schare uitgesproken (tractaat Joma 6,2). Overigens werd de naam vertolkt door de vokalen van 'adōnāj, še (aramees = de naam) of 'ĕlōhīm toe te voegen. Het eerste leidde o.a. tot het misverstand dat de uitspraak Jehova zou zijn geweest. Daar het onmogelijk is de oorspronkelijke vocalisatie nog te achterhalen blijft er mimte voor hypothesen. Het voorstel Jahu te lezen (waarvoor ten onzent B. D. Eerdmans heeft gepleit) berust op een vermeend woordspel in Jr 5,12 (jā-hū naast lō-hū), theofore namen en griekse transcripties.

De weergave Here heeft onder invloed van de Statenvertalers, die weer afhankelijk waren van het griekse κύριος, in orthodox-protestantse kringen burgerrecht gekregen. Het joodse gebruik de naam weer te geven als 'de Eeuwige' gaat terug op de duitse vertaling van Mendelssohn, maar werd door Buber-Rosenzweig verworpen wegens zijn te filosofische en te weinig dynamische inhoud. In hun vertaling is JHWH consequent weergegeven door ER en de daarvan afgeleide naamvallen.


Lit. F. Rosenzweig, Der Ewige (Kleinere Schriften, Berlin 1957, 182-198). M. Reisel, The Mysterious Name J.H.W.H. (Assen 1957). C. J. Labuschagne, The Incomparability of Yahweh in the Old Testament (Leiden 1966). Zie voor discussies over de uitspraak tussen Eerdmans, Thierry en Alfrink: OTS 5, 1948, 1-62. [Beek]


Afkortingen Lijst van Namen