Abraxas (daarnaast ook Abrasax). Met deze gnostische
term wordt de jaargod aangeduid, die speciaal
bij Basilides de grote archont, de wereldschepper
(demiurg) is. Kenmerkend is dat de getallenwaarde
van de gezamenlijke letters 365 is. Hij werd wel met
Mithras geïdentificeerd. Zijn naam werd een toverwoord
dat op toverpapyri, amuletten en gemmen
zeer dikwijls voorkomt. Verschillende kerkelijke
schrijvers hebben aandacht geschonken aan deze
term (Irenaeus, Adversus haereses 1, 24; Tertullianus,
De praescriptione 46; Epiphanius; Augustinus).
Mogelijkerwijze hangt abracadabra (toverwoord sedert
ca. 200 nC) met Abraxas samen (volgens anderen
heeft deze term een hebreeuwse achtergrond of
is het niets anders dan een zinloze reeks klanken).
Lit. H. Leclercq (DAL 1, 127-155). - A. Dieterich, Abraxas
(Leipzig 1891). F. Dornseiff, Das Alphabet in Mystik und
Magie² (Leipzig/Berlin 1925). A. Nelson, Abracadabra (Eranos
44, 1946, 326-336). C. Bonner, Studies in magical amulets
(Am Arbor 1950). [Bartelink]