Amfora

amfoorAmfora of amfoor (ἀμφορεύς < ἀμφιορεύς, letterlijk 'aan beide zijden van een drager voorzien'), naam van een groot type aarden kruik, gewoonlijk 30 à 50 cm, maar soms wel 1,50 m hoog, met twee oren vanaf de mond of de meestal nauwe hals (hals-a.) naar het buikige lichaam; als hals en lichaam zonder duideiijke grens in elkaar overlopen, spreekt men van een buik-a. Zie afbeeldingen s.v. lecythus. A.en dienden om voorraden te bewaren (wijn, olie, honing, peulvruchten, graan, zoute vis e.d.) en ook als publieke urinoirs op de hoeken van de straten. De zg. panathenaeïsche a.en, gevuld met olie van de heilige olijven, werden bij de panathenaeën als prijs uitgereikt: op de voorzijde was de godin Athene, op de achterzijde een sportscène afgebeeld. De a. heeft een smalle of geen voet; in het laatste geval werd ze in de grond of in een standaard geplaatst. De mond werd afgesloten met een deksel of met een stop van kurk, leem, pek of gips. De vele teruggevonden rijk beschilderde exemplaren, die ook als pronkstuk werden opgesteld, geven ons een goede indruk van de prestaties en de ontwikkeling van de schilderkunst in de Oudheid. Het latijnse verkleinwoord ampulla duidde bij de Romeinen een aarden, glazen of metalen kannetje aan met één oor.

Bij de Romeinen is a. vanaf de keizertijd ook de naam van een inhoudsmaat van 26,2 liter; als zodanig verdrong hij de oudere term quadrantal (vierkante voet) en werd onderverdeeld in 2 urnae, 8 congii, 48 sextarii, 96 heminae, 192 quartarii, 348 acetabula en 576 cyathi.


Register Vazen Lijst van Namen