Vaticanus ager
Vaticanus ager of Vaticanus campus, heuvelachtig
terrein, dat zich in de oudheid op de westelijke oever
van de Tiber buiten de stadsmuren van Rome
over een afstand van ca. 5 km uitstrekte vanaf ongeveer
de Milvius Pons
tot aan het Ianiculum, dat
als de zuidelijke uitloper van de Montes Vaticani
beschouwd werd. Het gebied was
onvruchtbaar. Er ontstonden enerzijds enkele arme
volkswijken, anderzijds werden er sinds de 1e eeuw
vC, toen de stad zich snel uitbreidde, fraaie buitenverblijven,
zoals de Horti Agrippinae en de Horti
Domitiae, aangelegd. Voorts lagen er de door Caligula
begonnen Circus Neronis, waarin de eerste
christenen ter dood werden gebracht, de
Naumachia
van keizer Hadrianus
en diens Mausoleum,
de huidige Engelenburcht.
Boven een op de V. a. gelegen begraafplaats liet
keizer Constantijn (306-337) de christelijke basilica
bouwen, die in de 16e eeuw door de huidige
Sint-pieter vervangen werd. Diep onder de vloer
van de Confessio zijn van 1940 tot 1957 opgravingen
verricht, waarbij de van de 1e tot de 3e eeuw gebruikte
begraafplaats zorgvuldig onderzocht is. Een
van de belangwekkendste vondsten was de z.g. Aedicula
Petri, een grafmonumentje uit ca. 1 nC,
waaronder zich het graf van de in 64 gemartelde
apostel Petrus zou hebben kunnen bevinden.
Lit. G. Radke (PRE 8A, 490-493). J. Ruysschaert (EAA 6, 865
868).
- B.M. Apollonj Ghetti/A. Ferrua/E. Josi/E. Kirschbaum,
Esplorazioni sotto la Confessione di S. Pietro eseguite negli anni
1940-1949 1-2 (Città del Vaticano 1951). J. M. Toynbee/J.B. Ward
Perkins, The Shrine of St. Peter and the Vatican Excavations (London
1956). E. Kirschbaum, Die Gräber der Apostelfürsten (Frankfurt
1959; ook in engelse, spaanse en franse vertalingen). P. van
Stempvoort, Petrus en zijn graf te Rome (Baarn 1960). A. de Marco,
The Tomb of Saint Peter. A representative and annotated biblio
graphy
of the excavations (Leiden 1964). M. Guarducci, Pietro ritrovato.
Il martirio, la tomba, 1e reliquie (Milaan 1969; engelse vertaling
New York 1969). [Nuchelmans]