Liber

muntLiber (Pater), oudromeinse en ouditalische vruchtbaarheidsgod, wiens vrouwelijke pendant en gezellin Libera was (vgl. Faunus en Fauna). Ter ere van L. en Libera, wier oorspronkelijke functie niet vaststaat, vierden de Romeinen op 17 maart de Liberalia. Van het ritueel van dit feest weten we alleen dat op die dag met klimop bekranste vrouwen in de straten van Rome honingkoeken (liba) verkochten, die ze namens de koper op een draagbaar kacheltje aan de beide goden offerden. Dat de Liberalia graag uitgekozen werden om jongens met de toga virilis te bekleden, is waarschijnlijk het gevolg van een woordenspel (Liber-liberi).

Reeds in de 6e of 5e eeuw vC werd L. vrijwel geheel geïdentificeerd met de griekse god Dionysus, zowel wat zijn eredienst betreft als in de mythologie en de kunst. Zo werd L. de god van de wqn en de wijnbouw, In dezelfde tijd werd Libera vereenzelvigd met Persephone-Kore; zij gold voortaan als een dochter van de met de griekse Demeter geïdentificeerde inheemse vruchtbaarheidsgodin Ceres. Volgens de traditie werd in 493 vC op grond van grieks-sibyllijnse orakels op de Aventijn een tempel ingewijd ter ere van de trias Ceres, Liber en Libera, waar de eredienst waarschijnlijk vanaf het begin of zeer spoedig geheel naar grieks voorbeeld plaats had.


Lit. Ovidius, Fasti 3, 725-770. - W. Schur (PRE 13, 68-76). G. Wissowa (Roscher 2, 2021-2029). - A. Bruhl, L. Pater. Origine et expansion du culte dionysiaque à Rome et dans le monde romain (Paris 1953). [Nuchelmans]


Lijst van Namen