Portland-vaas
Portland-vaas, moderne naam voor een 24,7 cm
hoge glazen amfora uit de tijd van keizer
Augustus,
thans in het British Museum in Londen; de naam is
ontleend aan de hertogen van Portland, in wier collectie
het kostbare stuk zich tot 1810 bevond; in de
17e eeuw maakte het deel uit van de Barberiniverzameling
in Rome. De P.-vaas is vervaardigd
van donkerblauw glas met daaroverheen een dunne
mantel van ondoorzichtig wit glas, waarin figuren
zijn uitgesneden, zodat het effect veel op dat van
een sardonyx-camee lijkt. Over de identiteit der
uitgebeelde personen bestaat veel meningsverschil:
sommigen willen er een door goden omringd liefdespaar
(Dionysus en Ariadne? Peleus en Thetis?
Achilles en Helena?) in herkennen, anderen zijn van
mening dat de hoofdfiguur Augustus' moeder Atia
is, die op de ene zijde
Apollo met liefdesverlangen
vervult terwijl Aphrodite toekijkt, op de andere
zijde zich met de slang van Apollo verenigt, onder
de hoede van Eros
en het toeziende oog van Apollo
en Romulus
of Quirinus; volgens een legende zou
Augustus de zoon zijn van Apollo en Atia.
De P.-vaas is het voorwerp van talloze imitaties
geweest, onder meer van de bekende engelse aardewerkfabrikant
Wedgewood.
Lit. E. Simon (EAA 6, 386-3'.X)). - Id., Die P.vase (Mainz
1957). D. E. Haynes, The P. Vase (London 1964). B. Ashmole,
A New Interpretation of the P. Vase (JHS 87, 1967,
1-17). F. Bastet, De P.vaas (Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek
18, 1967, 1-29).
[Nuchelmans]