Theodotus (Θεόδοτος), naam van twee oudchristelijke schrijvers.
(1) Theodotus, gnosticus
uit de 2e eeuw, aanhanger van
Valentinus. Excerpten uit zijn - in het grieks gestelde
- geschriften zijn bewaard gebleven in een appendix
bij de Stromateis van
Clemens van Alexandrië;
daar wordt hij evenwel in slechts vier van
de 86 uittreksels met name genoemd. Behalve de
valentiniaans-gnostische theorieën over πλήρωμα
(volheid) en ὀγδοάς (achttal) komen hierin riten
(doop, eucharistie en zalving) ter sprake die de mens
van de macht van het kwaad kunnen bevrijden.
Lit. Uitgaven: R.P. Casey, Excerpta ex Theodoto of Clement of
Alexandria (London 1940). F. Sagnard, Clément d'Alexandrie, Ex
traits
de Théodote (SC 23, Paris 1948, ²1970). - A.-J. Festugière,
Notes sur les extraits de Théodote (VC 3, 1949, 193-207).
(2) Theodotus, bisschop van Ancyra uit het begin van de 5e
eeuw (geboren waarschijnlijk na 381, overleden tussen
438 en 446). Hij was oorspronkelijk met
Nestorius
bevriend; naderhand werd hij diens uitgesproken
tegenstander. Bij het concilie van Ephese (431)
steunde hij dan ook
Cyrillus van Alexandrië.
Lit. Uitgave: M. Aubineau, Une homélie de Théodote d' Ancyre sur
la nativité du Seigneur (OrChrP 26, 1960, 221-250). - Bardenhewer
4, 197-200. [Bartelink]