Velitrae

kaartVelitrae, oud stadje in Latium, gelegen op een strategisch punt aan de Via Appia, ca. 35 km ten zuidoosten van Rome, thans Velletri. V. werd in de 6e eeuw vC (na een periode van etruskische overheersing?) door de Volsci bezet en behoorde in de 5e eeuw vC tot de latijnse bond (Latijnen). Nadat het in de 5e en 4e eeuw bij herhaling inzet was geweest van oorlogen tussen Romeinen en Volsci, die het afwisselendbezet hielden, werd het in 338 vC samen met de overige Latijnen definitief aan de romeinse heerschappij onderworpen. In de tweede helft van de 3e eeuw vC verkregen de bewoners het romeinse burgerrecht. In het midden van de 1e eeuw nC werd V. tot colonia verheven, maar toen had het niet veel betekenis meer.

In de omgeving van V. lagen veel, deels zeer luxueuze, romeinse villa's. Daaruit zijn in de loop der tijden diverse antieke kunstwerken aan het licht gekomen, zoals de beroemde Pallas van Velletri in het Louvre, waarschijnlijk een kopie van een origineel uit de 5e eeuw vC (foto rechts). Bij systematische opgravingen (1915) zijn o.m. interessante resten van een archaïsche tempel gevonden. In het Museo Comunale staat een in 1955 opgegraven kostbare sarcofaag van parisch marmer uit ca. 190 nC, waarop de werken van Heracles zijn afgebeeld. Uit V. is ook de z.g. Tabula Veliterna afkomstig (thans in Napels); deze uit de 4e of 3e eeuw vC daterende tekst met offervoorschriften is een van de weinige bewaard gebleven in het volscische dialect gestelde documenten (zie onder).



Lit. G. Radke (PRE 8A, 2406-2411). E. Lissi Caronna (EAA 7, 1118v). L. Richardson (Princeton Encyclopedia of Classical Sites, Princeton 1976, 961). -G. Cressedi, V. (Velletri) (Rome 1953). R. Bartoccini, Il sarcofago di Velletri (Rivista dell'lstituto Nazionale d`Archealogia e Studi dell'Arte N.S. 7, 1958. 119-2lf). [Nuchelmans]


Kaart