Pamphilus (Πάμφιλος), presbyter te Caesarea in Palestina, geboren te Berytus en gestorven als martelaar in 309 of 310. Na een eerste opleiding in zijn geboortestad studeerde hij theologie aan de catechetische school te Alexandrië, waar hij sterk door Origenes geinspireerd werd. Hij vestigde zich naderhand in Caesarea, waar Origenes in zijn latere jaren had onderricht. Belangrijk is zijn werk voor de verrijking van de door Origenes aldaar gestichte bibliotheek, die voor de overlevering van de oudchristelijke literatuur van grote betekenis zou worden (ze werd o.a. gebruikt door Eusebius van Caesarea en Hieronymus).
Van Pamphilus' Apologie voor Origenes is
een latijnse vertaling van het eerste boek door Rufinus
bewaard. Voor de geschiedenis van de griekse
bijbeltekst is de kopiistenactiviteit in de bibliotheek
te Caesarea uiterst belangrijk geweest.
Lit. Rufinus' vertaling van het eerste boek van de Apologie
bij H. Lommatzsch, Origenis opera (GCS 24, 293-412). - G.
Bardy (DTC 11, 1839-1841). - A. von Harnack, Geschichte
der altchristlichen Literatur 12 (Leipzig 1958) 543-550.
[Bartelink]