Atalante

Atalante (Ἀταλάντη), legendarische dochter van de boeotische koning Schoeneus. Door haar vader te vondeling gelegd omdat hij geen dochter wenste, werd zij door een berin gezoogd en door jagers opgevoed. Het in het wild levende meisje doodde de centauren Rhoecus en Hylaeus, die haar belaagden. Ook blonk zij uit in het hardlopen, en bij de lijkspelen voor Pelias in Iolcus zou ze de jonge Peleus bij het worstelen overwonnen hebben. Toen A. later bij haar ouders was teruggekeerd en Schoeneus haar wilde dwingen te trouwen, weigerde zij dit omdat zij zich aan de maagdelijke Artemis had gewijd. Op aandringen van haar vader gaf zij tenslotte toe, mits de huwelijkscandidaat haar overwon in een wedren. Hierbij gaf zij steeds de jongeman een voorsprong en op het moment dat zij hem voorbijsnelde, doodde zij hem. Velen viel dit lot ten deel. Tenslotte gordde zich tot de strijd een zekere Melanion (of, volgens anderen, Hippomenes), een gunsteling van Aphrodite. Deze gaf hem drie gouden appels, die hij tijdens het rennen met tussenpozen liet vallen. Door de appels op te rapen verloor A. de strijd. Uit haar huwelijk met Melanion (of Hippomenes) sproot Parthenopaeus, een van de zeven koningen die tegen Thebe optrokken. Omdat A. en haar echtgenoot een aan Zeus of Cybele gewijde tempel ontheiligd hadden, zouden zij in leeuwen veranderd zijn.

Vóór haar huwelijk nam de geduchte jageres A. als enige vrouw deel aan de calydonische jacht. Daarbij verwondde zij als eerste de ever, die vervolgens door de ooms van Meleager afgemaakt werd. Meleager kende toen de huid als prijs aan A. toe. Volgens de kataloog van de Argonauten bij Apollodorus nam A. ook als enige vrouw aan de Argonautentocht deel. Verwant aan de boeotische versie van de sage, waarin A. dochter van Schoeneus was, is de arcadische, volgens welke zg een dochter was van Iasus, zoon van Lycurgus en afstammeling van Arcas.

Scènes uit het leven van A. hebben de griekse en romeinse beeldende kunstenaars veelvuldig geïnspireerd. A. bij de calydonische jacht is o.a. uitgebeeld op de enorme François-krater, ca. 570 vC, in het Museo Archeologico te Florence en in de eeuwen nC op tientallen sarcofagen en vele muurschilderingen. De met Peleus worstelende A. zien we o.a. op een hydria uit Chalcis in de Antikensammlung in München (zie onder), de voorbereidingen voor de wedren met Hippomenes op een krater in het museum te Bologna (ca. 420 vC).


Atalanta worstelt met Peleus (540 vC München)

Lit. Ovidius, Metamorfosen 8, 316-328 en 380-436; 10, 560-707. J. Escher (PRE 2, 1890-1894). P. Orlandini (EAA 1, 753-756). [Suys-Reitsma]



mythen