Frontinus

Frontinus, romeinse officier, magistraat en auteur (ca. 35-103). Na een succesvolle ambtelijke loopbaan (praetor urbanus in 70, consul in 73 - later nog in 98 en 100 - stadhouder van Britannia 74-78, proconsul van Asia) werd Sextus Iulius F. in 97 door keizer Nerva aangesteld tot curator aquarum, directeur van de hoofdstedelijke waterleiding. Om zich in de materie in te werken schreef hij twee boeken De aquis urbis Romae, waarin hij geschiedenis en capaciteit der verschillende aquaducten nauwkeurig beschrijft en voorschriften voor openbaar en particulier gebruik opsomt.

In de eerste drie boeken van zijn Strategemata geeft F. een opsomming van allerlei, voornamelijk romeinse krijgslisten; het vierde boek, meer ethisch van aard, is lang voor onecht gehouden, totdat Bendz overtuigend heeft aangetoond dat het wel degelijk van de hand van F. is.

Verloren gegaan zijn, op enkele fragmenten na, twee boeken over landmeetkunde en een geschrift De re militari, over de griekse en romeinse krijgswetenschap.

Het oeuvre van F. beperkt zich tot zuiver praktische geschriften, waarvoor hij een taal bezigt die voortreffelijk bij zijn onderwerpen past.


Lit. Uitgaven: Editio princeps van De aquis door Pomponius en Sulpitius (Rome?, tussen 1484 en 1492), van de Strategemata door Eucharius Silber (Rome 1487). Beste moderne edities: G. Gundermann, Iuli Frontini Strategematon libri IV (Leipzig 1888). C. Herschel, The Two Books om the Water-supply of the City of Rome of Sex. Iulius F. (Boston 1899, ²London 1913; met engelse vertaling, commentaar en fotografische reproductie van het oudste handschrift, codex Cassinensis 361 uit de 12e eeuw). F. Krolm, Frontini de aquaeductu urbis Romae (Leipzig 1922). C. Kunderewicz, F. De aquaeductu urbis Romae (Leipzig 1973). Met engelse vertaling: C. Bennett/M. McElwain, F., The Stratagems and the Aqueducts of Rome (Loeb Class. Libr., London 1925). Met franse vertaling: P. Grimal, Frontin, Les aqueducs de la ville de Rome (Paris 1944). Met duitse vertaling en commentaar: G. Bendz, Frontin, Kriegslisten (Berlin 1963). Fragmenten bij C. Thulin, Corpus agrimensorum Romanorum 1, 1 (Leipzig 1913). - A. Kappelmacher (PRE 10, 591-606). G. Bendz, Die Echtheitsfrage des vierten Buches der frontinischen Strategemata (Diss. Lund 1938). Id., Index verbomm Frontinianus verba quae Strategematibus continentur cuncta complectens (Lund 1939). Id., Textkritische und interpretatorische Bemerkungen zu den frontinischen Strategemata (ib. 1943). [Diercks]



Lijst van Auteurs