Gelasius, naam van twee bekende figuren uit de oudchristelijke kerk.
(1) Gelasius van Caesarea, tweede opvolger van
Eusebius
als bisschop van Caesarea (sedert 367), neef van
Cyrillus van Jeruzalem.
Volgens Hieronymus (De
viris illustribus 130) schreef hij in een vrij verzorgde
stijl, maar publiceerde hij zijn werk niet. Uit verschillende
latere citaten blijkt echter dat sommige
werken toch wel bekend waren. Zo kent
Photius
(Bibliotheca codicum 89) van G. een vervolg op de
kerkgeschiedenis van Eusebius. G. was een vurig
verdediger van het Symbolum Nicaeanum.
Lit. Uitgave: F. Diekamp, Analecta Patristica (OChrA 117,
Rome 1938, 42-49; 17 fragmenten van dogmatische verhandelingen).
F. Scheidweiler, Die Kirchengeschichte des Gelasios
vom Kaisareia (Byz. Z. 46, 1953, 277-301). E. Honigmann,
Gélase de Césarée et Rufin d'Aquilée (Bull. de la Cl.
des Lettres de l'Acad. Royale de Belgique 40, 1954, 122-161).
F. Winkelmann, Das Problem der Rekonstruktion der Historia
Ecclesiastica des G. von Caesarea (FuF 38, 1964, 3113
14).
(2) Gelasius van Cyzicus, zoon van een presbyter, stelde
kort na 475 drie boeken over de kerkgeschiedenis
samen. In matige stijl en dikwijls met feitelijke onnauwkeurigheden
beschrijven ze de tijd van keizer
Constantijn de Grote. Zijn materiaal ontleent G. aan
zijn voorgangers Eusebius, Socrates, Theodoretus en
G. van Caesarea. Over de echtheid van een aantal
aktenstukken, die men alleen bij hem aantreft, is
men het niet eens.
Lit. Uitgave: MPG 85, 1191-1360 (boek 1 en 2). G. Loeschkel
M. Heinemann (GCS 28, 1918; het 3e boek slechts gedeeltelijk).
[Bartelink]