Stichomythie

Stichomythie (στιχομυθία), reeds in de oudheid gebruikte terminus technicus voor die vorm van de dialoog in tragedie, satyrspel en komedie waarbij de gesprekspartners gedurende langere of kortere tijd beurtelings slechts één versregel spreken. Tot de s. in ruimere zin worden ook gerekend de distichomythie, waarbij elke partner zich tot telkens twee versregels beperkt, en het vooral in de komedie graag toegepaste ἀντιλαβή-procédé, waarbij de flitsende woordenwisseling zich in delen van verzen voltrekt. De s. is een van de belangrijkste en meest opvallende bouwelementen van de griekse tragedie, waarin zij - van Aeschylus' Perzen (472) tot de laatste stukken van Euripides (407) - aan betekenis en vormenrijkdom steeds toeneemt (de langste s., Euripides, Ion 264-368, telt 105 versregels!).

Ook de romeinse tragicus Seneca filius maakt er nog een ruim gebruik van. In de komedie, waar we de ontwikkeling kunnen volgen vanaf Aristophanes' Acharniërs (425 vC) via Menander tot en met Plautus en Terentius, zijn de vormen van de s. vrijer en grilliger dan in de tragedie. De s. dient ter verlevendiging en verheviging van de dramatische situatie; naar de inhoud kan men onderscheiden informatie-s.en, overredings-s.en, overleg-s.en, woordentwists.en, herkenningss.en en dergelijke.


Lit. W. Jens, Die S. in der frühen griechischen Tragödie (München 1955). E.-R. Schwinge, Die Verwendung der S. in den Dramen des Euripides (Heidelberg 1968). B. Seidensticker, Die S. (in W. Jens ed., Die Bauformen der griechischen Tragödie, München 1971, 183-220). [Nuchelmans]


Lijst van Auteurs