Ullikummi

Ullikummi, een van de hoofdpersonen uit een in het hethitisch overgeleverd epos uit de hurritische mythologie (Hurrieten), waarin de vader der goden, Kumarbi, centraal staat. U., wiens naam betekent 'vernietiger van de stad Kummija', de residentie van de Stormgod, is de zoon van Kumarbi en een rots. Hij is speciaal voor de strijd tegen de Stormgod en diens aanhang, die Kumarbi onttroond heeft, verwekt. Als stenen reus wordt hij in zee, onopgemerkt door de overige goden, op de schouder van een andere reus, Upelluri, gezet, waarna hij in enkele weken zo hoog opgroeit dat hij tot in de hemel reikt. Hoewel de god Enlil op de hoogte is van het dreigende gevaar voor de Stormgod, grijpt hij niet in. De Zonnegod ziet als eerste het gevaarte in de hemel en waarschuwt de Stormgod. Diens zuster Istar probeert haar vrouwelijke charme te gebruiken om U. tot andere gedachten te brengen, maar die poging mislukt doordat U. doof en blind blijkt te zijn. Na een nederlaag van de Stormgod in een gevecht met U., roept hij Ea te hulp, die Upelluri opzoekt en van hem hoort dat hij last van zijn rechter schouder heeft. Ea laat daarna de sikkel (?) halen waarmee vroeger hemel en aarde zijn gescheiden, om daarmee U. van Upelluri los te snijden. Door de scheiding is U. krachteloos geworden en de Stormgod heeft in het verloren gegane slot van het epos waarschijnlijk met zijn aanhang U. verslagen en zijn macht hersteld.

In het epos zijn punten van overeenkomst te herkennen met de griekse mythologie, zoals bijvoorbeeld de strijd tussen Cronus en Zeus en de Typhon-mythe, zoals die o.a. door Apollodorus is beschreven, waarin het monster Typhon ook een reusachtige steen is die Zeus bedreigt, maar tenslotte het onderspit delft; bij Hesiodus is Typhon een veelkoppige draak, die eenzelfde rol speelt. Vanuit Zuidoost-Anatolië kan deze mythe via de Pheniciërs in Noord-Syrië de Grieken bereikt hebben. Nauw verwant met de U .-mythe en eveneens in het hethitisch fragmentarisch) overgeleverd, is die van de draak Hedammu, die op een reliëf in Arslantepe staat afgebeeld.


Lit. H. G. Güterbock, Kumarbi. Mythen vom churritischen Kronos (Zürich/New York 1946). Id., The Song of U. (JCS 5, 1951, 135-161; 6, 1952, 8-42). E. von Schuler (H. Haussig, Wörterbuch der Mythologie 1, Stuttgart 1965, 204-206). H.G. Güterbock (in W. Röllig, Altorientalische Literaturen, Wiesbaden 1978, 236-240). G. Wilheim, Grundzüge der Geschichte und Kultur der Hurriter (Darmstadt 1982) 84-90. - De hurritische versie van het epos in M. Salvini, Sui testi mitologici in lingua hurrica (Studi Micenei ed Egeo-Anatolici 18, 1977, 73-91). [de Roos]


Lijst van Goden