Aretas (Ἀρέτας), naam van vier heersers over de Nabateeën.
(1) Aretas I was de
eerste τύραννος der Nabateeën die
bekend geworden is. Volgens 2M 5,8 zocht de hogepriester
Jason bij hem asyl nadat hij in Jeruzalem
was vervangen door Menelaüs.
(2) Aretas II wordt een
'koning der Arabieren' genoemd.
Volgens Jos. Ant. 13,3,3 had hij aan Gaza
hulp beloofd toen de stad door
Alexander Jannaeus
in 96 vC werd belegerd.
(3) Aretas III breidde
de macht der Nabateeën tot Damascus
uit. Hij noemde zich 'philelleenos', wat wijst op
het doordringen van hellenistische invloeden in zijn
rijk. Hij regeerde ca. 85-60.
(4) Aretas IV heette
eerst Aeneas. Hij regeerde van 4 vC
tot 40 nC. Hij ontdeed zich van de invloedrijke
epitropos Syllaeus door hem bij
Augustus aan te
klagen. Na de dood van
Herodes steunde hij de veldheer
Varus bij een expeditie tegen de joden (Jos.
Ant. 17 ,10,9). Zijn dochter was gehuwd met
Herodes
Antipas maar werd door deze verstoten omdat hij
Herodias wilde huwen. Dit leidde tot een gewapend
conflict tussen beide vorsten. Vele munten en inscripties
herinneren aan A. IV. Hij noemt zich in
deze teksten een 'vriend des volks'. Het zal deze A.
geweest zijn, onder wiens stadhouder
Paulus omstreeks
34/37 uit Damascus ontsnapte (2Cor 11,32v;
Hand 9,23-25).
Lit. Schürer 1, 731-739. A. Steinmann, Aretas IV., König
der Nabatäer (Freiburg 1909).
[Beek]