Eustasthius (Εὐστάθιος), griekse naam van twee oudchristelijke schrijvers.
(1) Eustasthius, sedert 323 of 324 bisschop van Antiochië, bestreed
het arianisme op het concilie van Nicea (325)
en daarna. In 326 (of 330) werd hij door een ariaanse
synode afgezet en door
Constantijn naar Thracië
verbannen, waar hij vóór 337 is gestorven. E. was
een groot voorvechter van de orthodoxie. Van zijn
geschriften is slechts een traktaat De engastrimytho
(De heks van Endor, 1Sm 28) bewaard gebleven.
Hierin bestreed hij de allegorische exegese van
Origenes,
zonder echter de allegorese als zodanig geheel
af te wijzen. Fragmentarisch bewaard zijn Adversus
Arianos, De anima, verder exegetische werken
betreffende de Pss en Spr 8,22.
Lit. Uitgaven: MPG 18, 613-704. E. Klostermann, Origenes,
E. und Gregor von Nyssa über die Hexe von Endor (Kleine
Texte, Bonn 1912) 16-62. M. Spanneut, Recherches sur les
écrits d'Eustathe d'Antioche avec une édition nouvelle des
fragments dogmatiques et exégétiques (Lille 1948). - Id.
(DSp 4, 1706-1708). Id. (DHG 16, 13-23). - R. V. Sellers, E.
of Antioch and his Place in the Early History of Christian
Doctrine (Cambridge 1928). W. Brockmeier, De Sti Eust.
episc. Antioch. dicendi ratione (Diss. Münster; Roma-Leipzig
1932). H. Chadwick, The Fall of E. of Antioch (JTS 49, 1948,
27-35). M. Spanneut, La Bible d'Eustathe d'Antioche (Thèse
Paris 1956).
(2) Eustasthius van Sebaste (ca. 300-ca. 377), leerling van
Arius te Alexandrië, koesterde sterke ariaanse sympathieën.
Hij verdedigde homoiousiaanse stellingen
op de synoden van Ancyra (358) en Lampsacus
(365). E. was zeer geïnteresseerd in het opkomende
monachisme
en hij beïnvloedde Basilius de Grote
bij de samenstelling van diens kloosterregel. Naderhand
was hij een van de steunpilaren van de heresie
van Macedonius.
Lit. S. Salaville (DTC 5, 1565-1571). J. Gribomont (DHG 16,
26-33). Id. (DSp 4, 1708-1712). - Id., Eustathe le Philosophe
et les voyages du jeune Basile de Césarée (RHE 54, 1959,
115-124). [Bartelink]