Praeneste

kaartPraeneste (Πραίνεστος), stad in Latium, ca. 40 km ten oosten van Rome; thans Palestrina. Volgens de griekse legende werd P. gesticht door Praenestus, zoon van Latinus, of door Telegonus, zoon van Odysseus, volgens de locale legende echter door Caeculus, zoon van Vulcanus; Diodorus van Sicilië noemt P. een kolonie van Alba Longa, Strabo daarentegen spreekt van een griekse nederzetting. P. maakte deel uit van de latijnse bond, sloot zich echter ca. 500 vC bij Rome aan, keerde zich in 381 vC opnieuw tegen Rome en werd tenslotte in 338 vC onderworpen. P. werd colonia onder Sulla, municipium onder Tiberius en vanaf de 2e eeuw nC opnieuw colonia.

Na de tweede wereldoorlog begon een uitgebreide opgravingscampagne te P., mogelijk gemaakt door de verwoestingen aangericht door een bombardement tijdens de tweede wereldoorlog. Ten zuiden van de stad was reeds eerder een necropool uit de 7e-6e eeuw vC ontdekt (Tombe Barberini en Bernardini); tot de hier gevonden grafgaven behoort de bekende fibula met oud-latijnse inscriptie (Manios: med : fhe : fhaked : Numasioi. (Tegenwoordig overigens als vervalsing beschouwd!) Uit de necropool van de 4e-5e eeuw vC, eveneens ten zuiden van de stad, zijn talrijke bronzen cistae, cilindervormige doosjes, afkomstig.

tekeningpaleisIn 1952-1955 werd in het stadscentrum een gebouwencomplex uit de republikeinse periode ontdekt. Men heeft dit complex geïdentificeerd met het beroemde heiligdom van Fortuna Primigenia, o.a. beschreven door Cicero (De divinatione 2, 86); dit omvatte een lager gelegen gedeelte, bestaande uit een basilica en twee nymphea, en een hoger gelegen deel, opgebouwd uit zes terrassen. Van de lager gelegen gebouwen wordt thans betwist of ze wel tot de tempel van Fortuna hebben behoord. Het gebouwencomplex als geheel vormt het belangrijkste voorbeeld van de italische architectuur uit de 2e en 1e eeuw vC. Van de romeinse stad zijn verschillende gebouwen uit de le en 2e eeuw nC teruggevonden (thermen, fonteinen, cisternen) alsmede het forum. In de omgeving van P. lagen talrijke romeinse villa's.

Beroemd is ook het Nijl-mozaïekuit de 1e eeuw vC, dat in het nymphaeum is aangetroffen. (Nu te zien in het Museo Prenestino Barberiniano in Palestrina) Afgebeeld wordt de overstroming van de Nijl.


Lit. G. Radke (PRE 22, 1549-1556). H. Besig (PRE Suppl. 8, 1956, 1242-1260). F. Castagnoli (EAA 5, 887-891). - A. Ernout, Le parler de Préneste d'après les inscriptions (Paris 1905). F. Fasola/G. Gullini, Il santuario della Fortuna Primigenia a Palestrina (Rome 1953). G. Jacopi, Il santuario della Fortuna Primigenia e il Museo Archeologico Prenestino (ib. 1967). E. Aubet, Los marfiles orientalizantes di P. (Barcelona 1971). [Verhaeghe-Pikhaus]


Kaart