Syrianus (Συριανός) van Alexandrië, griekse wijsgeer uit de atheense school van het neoplatonisme, van ca. 432 tot ca. 440 hoofd van de Academie, leermeester van o.m. Proclus en Hermias.
Van Syrianus' leven is weinig bekend. Van zijn talrijke geschriften zijn bewaard gebleven een commentaar op de boeken 2, 3, 12 en 13 van Aristoteles' Metaphysica en commentaren op Περὶ ἰδεῶν en Περὶ στάσεων van Hermogenes.
Verloren gegaan zijn Homerus-commentaren, een commentaar op Plato's Staat, een geschrift over orfische theologie en Συμφωνίαι Ὀρφέως, Πυθαγόρου καὶ Πλάτωνος (Overeenstemmingen tussen Orpheus, Pythagoras en Plato).
De eigen opvattingen van S., die groot aanzien genoot,
zijn niet gemakkelijk te onderscheiden. In zijn
Metaphysica-commentaar onderwerpt hij de stelsels
van Plato en Aristoteles
aan een vergelijking. Erkennend
dat zij in hun grondbeginsel aan elkaar tegengesteld
schijnen te zijn, tracht hij een middenterm
te vinden tussen de ideeënwereld van Plato en
de wereld van het individuele en concrete van Aristoteles:
behalve door hun gemeenschappelijke oorsprong
in de godheid zijn ze volgens S. verbonden
doordat elk individueel ding een eigen innerlijke wezenheid
bezit, die als afspiegeling van een idee uit
een hogere wereld even onveranderlijk is als die
idee zelf, maar in de concrete dingen vermenigvuldigd
wordt. De aldus opgevatte individuele wezenheden
worden door S. geïdentificeerd met de λόγοισπερματικοί van de stoa.
Lit. Uitgaven: G. Kroll, Syriani in Metaphysica Commentaria
(Commentaria in Aristotelem Graeca 6, 1, Berlin 1902). H. Rabe,
Syriani in Hermogenem Commentaria 1-2 (Leipzig 1892v). - K. Praechter
(PRE 4A, 1728-1775). [Nuchelmans]