Subordinatianisme, aanduiding voor uiteenlopende
theologische speculaties over de verhouding van de
Vader en de Zoon, zoals die in het bijzonder bij
een aantal auteurs uit de 2e en 3e eeuw voorkomen
(o.a. bij enkele Apologeten,
Tertullianus,
Clemens
van Alexandrië, Hippolytus,
Origenes). Enkele
christelijke schrijvers gaan uit van oud- of nieuwtestamentische
teksten om te bewijzen dat de Zoon
in rangorde onder de Vader staat (de tegenstanders
van het arianisme
als Athanasius
in de 4e eeuw verklaren
dergelijke teksten als betrekking hebbend op
Christus' mensheid). In deze gedachtensfeer beschouwen
ze dikwijls de oudtestamentische theophanieën
als logophanieën (de verschijningen van
Jahwe op aarde zien ze als manifestatie van de
Zoon). De aanhangers van subordinatianistische
ideeën beschouwen de Zoon als aan de Vader ondergeschikt
wat zijn wil en temporaliteit betreft.
Dikwijls worden met deze opvatting beschouwingen
verbonden, die op Philo,
de stoici
of de neoplatonici
teruggaan.
[Bartelink]