Vologeses

Vologeses of Vologaeses (ook Vologaesus), naam van een vijftal koningen van het parthische rijk uit de dynastie van de Arsaciden.

munt(1) Vologeses I (52-80), zoon van Vonones II, zette in 54 zijn broer Tiridates op de troon van Armenië. Dit leidde tot een gewapen conflict met Rome, nadat onderhandelingen waren mislukt. Acht jaar lang werd met wisselend succes gevochten; bij de vrede in 64 werd Tiridates door Nero als koning van Armenië erkend. De relatie met Rome was daarna de eerste tijd goed - in 71 bood V. de Romeinen 40.000 ruiters aan voor de joodse oorlog (die keizer Vespasianus echter niet aannam, omdat hij ze niet meer nodig had) - maar verslechterde weer, toen in 75 de Alanen het Parthenrijk binnenvielen en Rome hulp weigerde. Hoewel hij zelf een griekse moeder had, bestreed V. de griekse invloeden in zijn rijk. Hij bevorderde het mazdeïsme en stimuleerde de totstandkoming van een goede tekst van de Avesta.


(2) Vologeses II (129-148) beheerste vanaf ca. 106 als tegenkoning Medië en volgde zijn oom Chosroës na diens dood in ca. 129 op als koning van het gehele rijk. Ca. 135 vielen Alanen Medië en Armenië binnen en moest V. hun aftocht afkopen.


munt(3) Vologeses III (148-192), zoon van Vologeses II, viel in 161 romeins Armenië en Osroëne binnen, waar hij vazalkoningen op de troon zette, en stootte vervolgens door naar Syrië en Cappadocië. De daardoor ontstane oorlog met Rome verliep in het begin slecht voor V.; hij werd verslagen bij Dura-Europos, Ctesiphon en Seleucia werden verwoest (165). Doordat echter in het romeinse leger de pest uitbrak, bleef V. voor verder onheil gespaard. Bij de vrede in 166 werd Mesopotamië weer romeins bezit; in Armenië en Osroëne kwamen romeinse vazallen op de troon.


munt(4) Vologeses IV (191/193-209), zoon van Vologeses III, was eerst twee jaar mederegent van zijn vader. Hij moest oorlog voeren tegen keizer Septimius Severus, die in 198 Babylon, Seleucia en Ctesiphon veroverde. V. werd gered doordat de romeinse keizer ravitailleringsproblemen kreeg en de veroverde gebieden weer ontruimde.


(5) Vologeses V (209-223) heerste na de opstand van zijn broer Artabanus V (213) alleen nog maar over Babylonië. Toen de Sassanide Ardarsjir daar binnenviel, sneuvelde V. bij de verovering van Ctesiphon.


Lit. R. Hanslik (PRE Suppl. 9, 1962, 1839-1853). - N. C. Debevoise, A Political History of Parthia (Chicago 1938). K. Ziegler, Die Bezie hungen zwischen Rom und den Parthern (Wiesbaden 1964). [Schouten]


Lijst van Namen