Lijst van artikelen: U - Z
| Ubaid | ruïnenheuvel gelegen in het zuiden van Mesopotamië |
| Ubastet | egyptische goddelijke leeuwin |
| Ubii | westgermaanse volksstam |
| Ucetia | stad in Gallia Narbonensis (Uzè) |
| Ugarit | oude stad in Syrië |
| Ugernum | stad in Gallia Narbonensis (Beaucaire) |
| Ulfila(s) | bisschop v.d.Westgoten en vertaler v.d.griekse bijbel in het gotisch (4e eeuw nC) |
| Ulixes | latijnse naam van Odysseus |
| Ullikummi | hoofdpersoon uit hethisch epos |
| Ulpianus | een v.d.bekendste romeinse rechtsgeleerden (ca. 170-223 nC) |
| Ulpius | romeinse gens o.a. keizer Traianus |
| Ulpius Marcellus | rechtsgeleerde (tweede helft 2e eeuw nC) |
| Umbilicus Urbis | navel, middelpunt van Rome |
| Umbrië | streek ten noordoosten van Rome |
| Umbriërs | oude volksstam in Italië |
| Umbrisch | italische taal die gesproken werd door de Umbriërs |
| Umma | stadstaat in het zuiden van Mesopotamië |
| Umma-Manda | raadselachtig, nog niet geïdentificeerd volk |
| Unas | 9e en laatste farao v.d.5e dynastie |
| Uncia | romeinse gewicht |
| Untas-napirisa | elamitisch vorst (1275-1240 vC) |
| Upuaut | hondachtig dier dat als god vereerd werd in Asiut |
| Upe | territorium in Midden-Syrië |
| Ur | sumerische havenstad in het zuiden v.Mesopotamië |
| Uraeus | slang die op het voorhoofd v.egyptische goden en koningen prijkt |
| Urania | 1. Muze v.d.astronomie 2. epitheton Aphrodite |
| Uranius | romeinse usurpator (253 nC) |
| Uranus (kort) | verpersoonlijking v.d.hemel, de oervader v.h.godengeslacht |
| Uranus | verpersoonlijking v.d.hemel, de oervader v.h.godengeslacht |
| Urartu | koninkrijk in Oost-Turkije |
| Urbanus I | bisschop van Rome (222-230) |
| Urci | stad in Hispania Baetica |
| Urcinium | stad op Corsica |
| Urkis | hoofdstad van een hurritisch koninkrijk in N.Mesopotamië |
| Urnamnu | 1e koning v.d.3e dynastie van Ur (2112-2094 vC) |
| Urnanse | 1e koning van Lagas |
| Uruk | sumerische stad in het zuiden v.Mesopotamië |
| Urukagina | laatste koning van Lagas(ca. 2375 vC) |
| Uruk-periode | periode waarin in Mesopotamië het schrift ontstond |
| Usipeten | westgermaanse stam |
| Usucapio | romeinse term voor verkrijgende verjaring |
| Uta-Napistim | zondvloedheld uit Gilgames-epos |
| Utica | punische, later romeinse stad in Noord-Afrika |
| Uto | egyptische slangengodin |
| Utuhegal | koning van Uruk (2116-2110 vC) |
| Vaballathus | koning van Palmyra (3e eeuw nC) | |
| Vahalis | latijnse vorm van de rivier de Waal | |
| Valens | romeins keizer (364 - 378) | |
| Valentia in Gallia | romeinse stad (Valence) | |
| Valentia in Hispania | romeinse stad (Valencia) | |
| Valentinianus I | romeins keizer (364 - 375) | |
| Valentinianus II | romeins keizer (375 - 392) | |
| Valentinianus III | romeins keizer (425 - 455) | |
| Valentinus | gnosticus (2e eeuw nC) | |
| Valeria | dochter van keizer Diocletianus | |
| Valerianus | romeins keizer (253 - 260) | |
| Valerius Aedituus | latijnse auteur van erotische epigrammen (rond 100 vC) | |
| Valerius Antias | een van de z.g. jongere annalisten (1e eeuw vC) | |
| Valerius Cato | dichter en geleerde (ca. 100- ? vC | |
| Valerius Flaccus | schrijver v.e.mythologisch epos (1e eeuw nC) | |
| Valerius Maximus | romeins historicus (1e eeuw nC) | |
| Marcus Valerius Probus | filoloog (tweede helft 1e eeuw nC) | |
| Valerius | oude zeer vooraanstaande romeinse patricische gens | |
| Valgius Rufus | dichter en schrijver v.retorisch en grammaticaal werk (1e eeuw nC) | |
| Valkenburg | dorpje in Zuid-Holland | |
| Vallum Hadriani | muur van Hadrianus in N.Britannia | |
| Van | meer en stad in Oost-Turkije | |
| Vandalen | oostgermaans volk | |
| Vangiones | germaanse stam in Duitsland en later in Frankrijk | |
| Vardanes | koning van het parthische rijk (ca. 40 nC) | |
| Varius Rufus | romeins dichter (1e eeuw vC) | |
| Gaius Terentius Varro | romeinse magistraat en legeraanvoerder (3e eeuw vC) | |
| Marcus Terentius Varro v.Reate | romeins prototype van encyclopedische geleerdheid (116-27 vC) | |
| Publius Terentius Varro | romeinse dichter (1e eeuw vC) | |
| Varus | romeinse veldheer, leed nederlaag in het Teutoburger Woud (9nC) | |
| Vascones | volk tussen de Golf van Biskaje en de bovenloop van de Ebro in Spanje (Basken) | |
| Vasio | welvarende stad in Gallia Narbonensis (Vaison-la-Romaine) | |
| Vaticanus ager | heuvelachtig terrein op de westelijke oever van de Tiber in Rome | |
| Publius Vatinius | partijganger van Caesar | |
| Vechten | vlek in de gemeente Bunnik | |
| Vectigal | romeinse inkomsten uit staatseigendommen | |
| Vegetius | romeins schrijver en compilator (4e eeuw nC) | |
| Veii | stad in Zuid-Etrurië | |
| Velabrum | wijk tussen het Capitool en de Palatijn in Rome | |
| Veleda | gezaghebbende germaanse zieneres (ca. 75 nC) | |
| Velia | uitloper van de Palatijn in Rome | |
| Velites | onderdeel van romeinse infanterie | |
| Velitrae | oud stadje in Latium (Velletri) | |
| Velius Longus | romeinse grammaticus (2e eeuw nC) | |
| Velleius Paterculus | romeinse geschiedschrijver (1e eeuw nC) | |
| Venantius Fortunatus | dichter (6e eeuw nC) | |
| Veneti | 1. volk in het noordoosten van Italië 2. stam in Bretagne | |
| Venetisch | taal van de Veneti in Italië | |
| Publius Ventidius Bassus | romeins politicus (1e eeuw vC) | |
| Venus | italisch-romeinse godin v.d.liefde | |
| Venusia | zuiditalische stad op de grens van Lucanië en Apulië (Venosa) | |
| Ver Sacrum | ouditalisch godsdienstig gebruik waarbij lenteopbrengst aan de goden werd gewijd | |
| Verbannus Lacus | latijnse naam van het Lago Maggiore | |
| Verbondsboek | verzameling voorschriften (b) | |
| Vercingetorix | leider v.d.gallische opstand tegen Julius Caesar (52 vC) | |
| Vergilius | belangrijkste romeinse dichter (70-19 vC) | |
| Vergilius Romanus | romeinse dichter van komedies (ca.100 nC) | |
| Verginia | vrouw die val decemviri veroorzaakte 449 v.C. | |
| Verginius | romeinse magistraat en veldheer (1e eeuw nC) | |
| Verona | belangrijke antieke stad in Noord-Italië | |
| Gaius Licinius Verres | beruchte goeverneur van Sicilië 84-43 v.C. | |
| Verrius Flaccus | romeins geleerde (1e eeuw nC) | |
| Vertaling | beschrijving v.vertalingen in en uit het Grieks en/of Latijn | |
| Vertumnus | romeinse god v.etruskische oorsprong | |
| Verulamium | keltisch-romeinse stad in Britannia (St.Albans) | |
| Lucius Verus | romeins keizer (161 - 169) | |
| Vervolging | v. van de christenen door de romeinse keizers | |
| Verwarming | Zie Hypocaustum | |
| Verzamelingsberg | berg waar de goden zich verzamelden (b) | |
| Verzoendag | algemene zoen- en boetedag van Israël | |
| Vesontio | belangrijkste nederzetting en vesting v.d. gallische stam der Sequani (Besançon) | |
| Vespasianus | romeins keizer (69 - 79) | |
| Vesta | romeinse godin v.h.haardvuur | |
| Vestales | zes priesteressen van romeinse godin Vesta | |
| Vestalia | feest v.d. romeinse godin Vesta | |
| Vestini | bergstam in het oosten van Midden-Italië | |
| Vesuvius | bekende vulkaan in Midden-Italië | |
| Vetera | romeins legerkamp ten zuidoosten van het huidige Xanten aan de Nederrijn | |
| Vetranio | romeins tegenkeizer (350 nC) | |
| Vettius | beruchte romeinse politieke zwendelaar (1e eeuw vC) | |
| Vettius Valens | astroloog en schrijver (2e of 3e eeuw nC) | |
| Vetulonia | antieke stad in Noord-Etrurië | |
| Vetus Latina | verzamelnaam voor de latijnse vertalingen van de bijbel | |
| Vexillum | veldteken van het romeinse leger | |
| Via | latijnse naam voor een straat of weg | |
| Via Nova | weg van de Velia naar het Forum in Rome | |
| Via Sacra | heilige weg over het Forum | |
| Via Sacra (plaatjes) | heilige weg over het Forum | |
| Via Salaria | zoutweg in Italië | |
| Vibia | 1. vrouw van keizer Hadrianus 2. haar zuster | |
| Vibius | romeinse gens | |
| Vicarius | romeinse naam voor een plaatsvervanger van magistraten | |
| Aurelius Victor | romeins schrijver (tweede helft 4e eeuw nC) | |
| Victor I | bisschop van Rome (189-198) | |
| Victoria | romeinse zegegodin | |
| M. Piavonius Victorinus | generaal v.d.gallische tegenkeizer Postumus (268-270) | |
| Victorinus van Pettau | christelijk schrijver en martelaar (3e eeuw nC) | |
| Victorinus Maximus | romeins grammaticus | |
| Marius Victorinus | retor en neoplatoons filosoof (275/300-ca.365 nC) | |
| Vicus | dorp op het platteland | |
| Vicus Tuscus | 'Etruskisch Laantje' straat naast de Basilica Iulia op het Forum | |
| Vienna | gallo-romeinse stad in Gallia Narbonensis (Vienne) | |
| Vierkeizerjaar | naam voor het jaar 69 nC waarin Galba, Otho, Vitellius en Vespasianus keizer waren | |
| Vigilantius | priester in Aquitanië (ca. 400 nC) | |
| Vigiles | brandweer te Rome | |
| Vigilie | nachtwake in het vroege christendom | |
| Vigilius | bisschop van Rome (537-555) | |
| Vigintisexviri | romeinse ambtelijke colleges bestaande uit 26 man | |
| Villa | landhuis. Zie ook Huis | |
| Villa van Hadrianus | landgoed bij Rome | |
| Villa der Quintilii | landgoed aan de Via Appia bij Rome | |
| Villanova-cultuur | het belangrijkste beschavingscomplex in Italië v.d.vroege ijzertijd | |
| Villius | romeinse politicus (2e eeuw vC) | |
| Viminacium | legioenskamp en stad in Moesia Superior | |
| Viminalis | heuvel in Rome | |
| Vincentius | priestermonnik, wonend op Lerinum (ca. 410 nC) | |
| Vindelici | keltisch volk tussen Donau en de Alpen | |
| Vindex | opstandeling onder keizer Nero | |
| Vindicatio | proces tot handhaving van eigendom | |
| Vindobona | aanvankelijk romeins castellum, sinds ca. 100 nC legioenskamp (Wenen) | |
| Vindonissa | dorp v.d.Helvetii en romeins legerkamp in Zwitserland (Windisch) | |
| Vipsania Agrippina | vrouw van keizer Tiberius (33 vC - 20 nC) | |
| Vipsanius | romeinse gens o.a. M. Agrippa, Agrippina maior en minor | |
| Viriathus | opstandelingenleider in Lusitanië (147-139) | |
| Viromandui | kleine gallische volksstam in N.Frankrijk | |
| Virtus | romeinse personificatie v.d.deugd |  |
| Virunum | stad in Noricum | |
| Visurgis | latijnse naam voor de rivier de Weser | |
| Vitellius | romeins keizer (69) | |
| Vitorius Marcellus | politicus rond 100 nC | |
| Vitruvius | romeins schrijver van een handboek over bouwkunst (1e eeuw vC) | |
| Vix | dorpje in het franse departement Côte d'Or waar beroemde krater is gevonden | |
| Vocontii | belangrijke gallische volksstam in Midden-Frankrijk | |
| Voerendaal | plaats in Z.Limburg waar romeinse villa is gevonden | |
| Vogesus | latijnse naam van het gebergte de Vogezen | |
| Volaterrae | de meest noordelijk Etruskische stad (Volterra) | |
| Volcacius Sedigitus | auteur v.e.literair-historisch geschrift (ca. 100 vC) | |
| Volcae | belangrijke gallische volksstam in Z.W.Frankrijk | |
| Volcanal | tempel van Vulcanus, verhoging op het Forum Romanum | |
| Volkenlijst | lijst van volken,stammen en steden (b) | |
| Vologeses | 5 koningen van het parthische rijk | |
| Volsci | italische volksstam ten zuidoosten van Rome | |
| Volsinii | stad in Centraal-Etrurië | |
| Voltacilius | romeinse biograaf van Pompeius (ca.80 vC) | |
| Volturnus | belangrijke rivier in Midden-Italië | |
| Volubilis | 2e stad in de romeinse provincie Mauretania Tingitana | |
| Volusianus | romeins keizer (251-253) | |
| Volusius | latijnse dichter van historische epiek (1e eeuw vC) | |
| Vonones | 2 koningen van het parthische rijk | |
| Voorburg | plaats van het antieke Forum Hadriani | |
| Vopiscus | 1. patronus van Statius 2. auteur v.d. Historia Augusta | |
| Vosegus | latijnse naam van het gebergte de Vogezen | |
| Votum | latijnse woord voor gelofte | |
| Vrijlating van slaven | manumissio | |
| Vrijstad | in Israël de plaats die asiel bood aan degene die iemand had gedood | |
| Vulcanus | romeinse god v.h. vuur | |
| Vulci | etruskische stad 100 km ten noorden van Rome | |
| Vulgata | de bijbeltekst die in de katholieke kerk gangbaar en gesanctioneerde is | |
| Vuurtoren | pharos | |
| Wadd | Zuid-Arabische maangod | |
| Wâdi Hammamât | woestijndal in Egypte tussen Koptos en de Rode Zee | |
| Wagenmenner van Delphi | bronzen beeld, onderdeel van een vierspan | |
| Wasti | gemalin van de perzische koning Ahasverus (b) | |
| Wasukkanni | belangrijk centrum van het Mitanni-rijk | |
| Wekenfeest | groot joods feest | |
| Wereldwonderen | indrekwekkende monumenten uit de hellenistische tijd | |
| Wetten | wetten uit Mesopotamië | |
| Wetten | romeinse wetten | |
| Wetten der twaalf tafelen | oudste wetten van de romeinen | |
| Wet van Mozes | voorschriften die d.m.v.Mozes aan de joden bekend zijn gemaakt | |
| Wijsheid | bijbelboek met wijsheidsliteratuur | |
| Woerden | plaats waarin een romeins castellum lag | |
| Worstelen | onderdeel van de Olympische spelen |
| Xanten | stadje aan de Nederrijn in Duitsland | |
| Xanthippe | echtgenote van Socrates | |
| Xanthippus | atheens politicus, vader v.Pericles | |
| Xanthippus | spartaanse huurlingencommandant in 1e Punische oorlog | |
| Xanthus | geschiedschrijver (5e eeuw vC) | |
| Xanthus | stad in Lycië in Klein-Azië | |
| Xenarchus v.Seleucia | peripatetisch wijsgeer (1e eeuw vC) | |
| Xenius | epitheton van Zeus | |
| Xenocrates v.Chalcedon | griekse wijsgeer (4e eeuw vC) | |
| Xenophanes v.Colophon | griekse wijsgeer en dichter (570-470 vC) | |
| Xenophon van Ephese | romanschrijver (2e helft 2e eeuw nC) | |
| Xenophon | atheens geschiedschrijver (428-354 v.C.) | |
| Xerxes I | vierde perzische koning (486-465 vC) | |
| Xoanan | archaïsch cultusbeeld | |
| Xuthus | zoon v.Hellen en de nimf Orseïs, broer v. Dorus en Aeolus | |
| Yazilikaya | 1. rotsheiligdom bij Hattusa in Turkije 2. phrygisch rotsreliëf | |
| Yehudiyeh | puinheuvel bij Kairo |
| Zababa | stadsgod van Kis | |
| Zabala | oude stad in Zuid-Irak | |
| Zacharia | 1. kleine profeet 2. vader v. Johannes de Doper (b) | |
| Zacharia | bijbelboek | |
| Zacharia | koning van Israël (747-746) | |
| Zacynthus | zuidelijkste griekse eiland in de Ionische Zee | |
| Zadok | hogepriester t.t.t.v. David (b) | |
| Zagreus | griekse godheid met onbekende functie | |
| Zagros | bergketen ten noorden van Mesopotamië | |
| Zakkur | koning v.d.arameese staat Hamath (800 vC) | |
| Zaleucus | wetgever uit Locri (7e eeuw v.C.) | |
| Zaligspreking | lofprijzing v.e.persoon | |
| Zama | 3 steden in Tunesië | |
| Zancle/Messana | stad op Sicilië | |
| Zarathustra | profeet en grondlegger v.d.zoroastrische godsdienst | |
| Zebulon | zoon van Jakob en Lea (b) | |
| Zeeland | gebied in Zuid-Mesopotamië met veel moerassen | |
| Zeevolken | volkeren waartegen Merneptah en Ramses III vochten | |
| Zela | stad in Pontus in Klein-Azië | |
| Zeloten | joodse partij die optrad tegen het romeinse gezag | |
| Zeno van Caunus | zaakwaarnemer van Apollonius (3e eeuw v.C.) | |
| Zeno van Citium | griekse wijsgeer, vader v.d. stoa (335-265 vC) | |
| Zeno van Elea | griekse wijsgeer v.d. eleatische school (5e eeuw vC) | |
| Zeno van Rhodus | geschiedschrijver (ca. 200 vC) | |
| Zeno van Sidon | griekse epicuristische wijsgeer (1e eeuw vC) | |
| Zeno van Tarsus | griekse stoïsch wijsgeer (3e eeuw vC) | |
| Zeno | christelijk auteur en bisschop van Verona (4e eeuw nC) | |
| Zenobia | 1. dochter v.armeense koning Mithridates 2. heerseres over Palmyra | |
| Zenodotus | 1 v.d. 3 alexandrijnse filologen (330-265 vC) | |
| Zephyrinus | bisschop van Rome (198-217) | |
| Zerubbabel | stadhouder van Juda (ca. 520 vC) | |
| Zethus | (Ζῆθος), tweelingbroer van Amphion | |
| Zeugiten | atheense burgers van de 3e census-klasse | |
| Zeugma | Griekse stad in Syrië aan de Eufraat | |
| Zeus (kort) | opperste griekse god | |
| Zeus | opperste griekse god | |
| Zeuxis | beroemd Grieks schilder (5e eeuw vC) | |
| Zeven tegen Thebe | verzamelnaam voor 7 griekse helden die een veldtocht tegen Thebe ondernamen | |
| Zeven Wijzen | Cleobulus Solon Chilon Thales Pittacus Bias en Periander | |
| Ziaëlas | koning van Bithynië (255-230 vC) | |
| Zimri | legeroverste van koning Ela (ca. 880 vC) | |
| Zimrilim | koning van Mari (1776-1761 vC) | |
| Ziqqurat | tempeltoren in Mesoptamië | |
| Zoïlus | griekse wijsgeer uit Amphipolis (4e eeuw vC) | |
| Zonas | griekse auteur van epigrammen (1e eeuw vC) | |
| Zondag | dag van de opstanding van Christus | |
| Zondvloed | vloed die in het begin v.d. geschiedenis vrijwel de hele mensheid vernietigde | |
| Zonneboot | boot waarmee dode koning door de hemel zal reizen | |
| Zosimus | bisschop van Rome (417-418) | |
| (An)Zu | adelaarachtige vogel uit de mesopotamische mythologie | |
| Zuil van Antoninus Pius | zuil opgericht voor keizer Antoninus Pius op het Marsveld | |
| Zuil van Marcus Aurelius | zuil opgericht voor keizer Marcus Aurelius op het Marsveld | |
| Zuil van Phocas | zuil op het Forum Romanum, gebouwd door keizer Phocas van Byzantium | |
| Zuil van Trajanus | zuil op het Forum van Trajanus, gebouwd door keizer Trajanus | |
| Zukrassi | militaire aanvoerder van Aleppo (17e eeuw vC) | |
| Erezuilen | zuilen op het Forum Romanum |
